هفت سین ایرانی سفره رنگین امید

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از گیلان، اعضاى خانواده همه در تب و تابند، تا ساعت تحويل سال نو اندکى بيشتر نمانده، دختر خانواده با نگرانى سفره هفت سين را مى نگرد، گاه چيزى را اندکى جابجا مى کند، زاويه آيينه را تغيير مى دهد تا قرآن و سبزه در دل آن بنشيند، همه اعضاى خانواده به دور سفره عيد مى  نشيند و سال نو را با صميمت آغاز مى کنند.

نوروز درپاى سفره هفت سین واقعا زیباست، سفره ای که اجزاء آن همگى راز آلود و زيبايند، سنت زيبايى که خانواده را ملزم مى سازد در اين لحظه همه در کنار يکديگر قرار گيرند نقش برجسته و مهمى در وفاق و همبستگى ميان اعضاء خانواده دارد.

هفت سین نوروز یک سنت کهن پارسی است. این سنت از زمان باستان تا امروز همچنان جایگاه ویژه خود را نزد پارسیان حفظ کرده است. این سنت کهن دارای معانی ویژه و نیز نشانی از رمز و رازهای هوشمندانه زندگی نیاکان ماست.

عدد هفت در زبان باستانی به نام «امرداد» است که به معنای زیبایی، زندگی و جاودانگی می باشد، به روایتِی هفت سین نشانه هفت دانه گیاهی است که می‌توان با آن سبزه نوروز را تهیه کرد: جو، ماش، عدس، ارزن، لوبیا، نخود و گندم.

هفت در میان اعداد از اهمیت و ارزش خاصی برخوردار است. هفت برای ایران و ایرانیان باستان مقدس بود و از آن برای مفاهیم مثبت، خوش یمنی و فال نیک استفاده می‌شد.مانند؛ هفت رنگ رنگین کمان، دوران کودکی 7 سال است، هفت خان رستم در شاهنامه، هفت آسمان، هفت اقلیم، هفت روز هفته، هفت فرشته، هفت شهر عشق در عرفان، هفت پیکر و...

چرا سین؟

روایت ها حاکی از آن است که هفت سین نخستین بار هفت شین بود. گزینه‌های هفت شین، از شهد(شیره درختان)، شیر، شراب، شکر، شمع، شمشاد و شابه(میوه خصوصا سیب) بود. اما بعد از حضور اسلام به علت ممنوعیت مصرف شراب این هفت «شین» تبدیل به هفت «سین» شد.

سفره هفت سين با نوروز پيوند ناگسستنى دارد و جزيى از آن است هرکدام از اشياء و خوراکيهاي انتخابي بر سر سفره هفتسين در عيد نوروز نمايانگر نماد و معناي خاص در زندگي ايرانيان ميباشند.

لازم به ذکر است عيد نوروز علاوه بر کشورما در افغانستان و تاجيکستان به همين روش و سنت ما برگزار مي شود.

سفره هفت سین

در واپسین روزهای نوروزی، خانواده‏ها دست به خرید مقدمات و وسایل سفره هفت سین می‏زنند. ايرانيان به هنگام چيدن سفره هفت سين اولين و مهمترين موردي را که بر سفره قرار مي دهند، قرآن کريم است، که به نشانه توکل و توسل به خداوند متعال در آغاز سال و درخواست بهترين ها از خالق خويش قرآن را در بهترين جاي سفره قرار داده و بدین معناست که امیدواریم خداوندگار امسال را نیکو گرداند، ایمان ما را حفظ کند و سال را به بهترین وجه ممکن رقم بزند.

سبزه یکی از مهم ترین اجزای سفره هفت سین است که کدبانوی خانه با توجه به سلیقه خود آن را سبز می‏کند، این سبزه حکایت دیگری نیز دارد به قولی، ما نیز مانند دانه، سبزشونده باشیم یعنی قابلیت زایش و پویایی را در روح خود نیز بپرورانیم، سبزی همیشه نشانه خیر و برکت و امید بوده است لذا سبزه در سفره هفت سین به عنوان نماد سرسبزى و دوستي و پيوند انسانها با طبيعت به کار برده می شود.

گذاشتن نان در سفره هفت سین نشانه برکت است یعنی امید آن داریم که سفره تهی ما از روزی و برکت نباشد و خیر و روزی اهل خانواده افزون گردد.

تخم مرغ رنگ شده از دیگر ملزومات سفره هفت سین به شمار می‏رود و چون حکایت از تولد و نژاد می‏کند به این امید هستیم که در سال نو افزایش زایش داشته باشیم.

آیینه، بر سر سفره و انعکاس نور شمع یا چراغ و سبزه در آن، حاکی از این است که امیدواریم که روحمان چونان آیینه صاف و صیقلی باشد تا هر تصویری را وانمایاند و فرصتی برای رفع کدورت و  ایجاد یکرنگی باشد.

چراغ یا شمع افروخته سر سفره، بدان امید که سلامتی افراد خانواده در سال جدید حفظ شود، امید و باورمان این است که چراغ نشانه سلامتی، روشنایی و طول عمر است.

ماهی نماد برج حوت یا اسفند و نشان برکت و زایش و در برخی مناطق به نشانه زندگی و پایداریست لذا زندگی و تحرک و حیات را ابراز می کند.

میوه، آجیل و یک تکه نان یا مقداری برنج هم نشان از پر برکت بودن سفره دارد، اسفند هم گیاهی مقدس محسوب شده و نمادی از بوی خوش است.

آب در سفره هفت سین پاکی و پاکیزگی است و همچنین نشان آبادانی و همینطور صافی، پاکی و گشایش در کارها میباشد.

سمنو و سنجد که نشانه عشق، زایش و تولّد است، بدان امید که در سال جدید، عشق فزونی یابد و تولّد و زایش افزون گردد.

سکه در سفره هفت سین بدان امید است که جیب ها خالی نشود و برکت از زندگی انسانها بیرون نرود، خصوصاً ترجیح می‏دهند که سکّه ضرب سال را بر سر سفره نهند چرا که سکه‏های تازه، نشان برکت و دارندگی و ثروت است.

راز و رمز سیب نهادن بر هفت سین عشق است و زایش و نمودی از هدیه الهی به بنده. سیب بر سر هفت سین می‏نهند تا مورد لطف خدا قرار گیرند و از رزق و روزی بهشتی نصیبشان شود و دوستی خدا شامل حالشان.

سیر جزء سبزیجات است و حکایت از تن‏درستی و سلامت دارد. خود سیر نیز دارای خواص درمانی بی‏شماری است، بدان امید که بلا و بیماری از خانه و کاشانه‏شان دور شود.

سنبل گلی است زیبا که با بهار و آمدن بهار می‏روید و آن‏ را به عنوان نماد آمدن بهار بر سر سفره هفت سین می‏گذارند. بدان معنا که بهار آمده و ما امید آن داریم که ما نیز بهاری شویم.

و خلاصه این هفت سینی بود که هفتادهزار امید در دل آن جای داشت.بی‏شک، زیباترین تجلی امید در آداب و سنن ایرانی اسلامی ما، دعای تحویل سال نو است که همگی زیرلب زمزمه می کنیم و بی‏شک، بی‏پاسخ نخواهد ماند. « یا مُقّلِبَ القُلُوبِ والأبصار / یا مُدَبِّرَ اللَّیلِ وَالنَّهار/ یا مُحَوِّلَ الحَوْلِ وَالأحوال‏ / حَوِّل حالَنا إلی أحْسَن الحال‏» یعنی ای گرداننده دل‏ها و دیدگان، ای پدیدآورنده روزها و شب‏ها، ای تغییر دهنده سال‏ها و حالات بندگان،حال ما را به بهترین حالات تغییر ده!

نرگس حقیقی فر خبرنگار ایکنا گیلان