قرضالحسنه؛ وام دادن به خدا است
گروه اجتماعی: قرض در لغت به معناى اعطاى بخشى از مال است، به صورتى كه قرض دهنده آن را باز پس گيرد و در اصطلاح فقه، تمليک مال به ديگرى با ضمانت است به اينكه بر عهده او باز گرداندن مال باشد، اعمّ از اينكه عين يا مثل و يا قيمت آن باشد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از ایلام، در قرآن کریم «قرضاً حسناً» كه از آن به قرضالحسنه تعبیر مىشود به معناى انفاق است و به نظر برخى ديگر به معناى قرض دادن به انسانهاى محتاج به صورت حقيقى است كه اصطلاح فقهى به همين معناست. اصلاً كلمهي قرض يعني چه؟ حسنه به چه معناست؟ قرضالحسنه يعني چه؟ نقش قرضالحسنه در این میان چيست؟
خداوند متعال در قرآن کریم ميفرمايد: «مَنْ ذَا الَّذي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَنا فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثيرَةً وَ اللَّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ» (بقره/245)، در اینجا نباید فراموش کرد که دربارهي قرضالحسنه هفت آيه در قرآن کریم وجود دارد. معلوم ميشود چيز مهمي است كه خدا روي اين موضوع تكيه كرده است.
مسألهاي كه وجود دارد اين است كه اول چرا نگفته: «اقرضوا» یعنی قرض بدهيد. ميگويد«مَنْ ذَاالَّذي» چه كسي است كه قرض بدهد. خدا ميخواهد با اين لحن بگويد كه مجبور نيستي یا به عبارتی اجباری وجود ندارد، مثل اينكه بگويیم: «شما بيا با من برويم» یعنی به نوعی شما در فشار قرار ميگيريد. ممكن است نخواسته باشيد بياييد. ميگويیم: من دارم ميروم. كيست كه مرا همراهي كند؟ كي با من ميآيد، فرق ميكند با اينكه بگويیم، شما بلند شو برويم. نگفته: شما قرض بدهيد. گفته « مَنْ» يعني كيست كه قرض بدهد. این لحني است كه ميخواهد آزادي در آن باشد. الزام و اكراه ندارد. نگفته «مَنْ ذَا الَّذي قرضالله» ميگويد «يُقْرِضُ» فرق بين قَرَضَ و يُقرِض چيست؟ -قَرَضَ يعني يكبار در عمرش قرض داد ولی يُقرض يعني اين كاره باشد.
«مَنْ ذَا الَّذي يُقْرِضُ اللَّهَ» چرا گفته «يقرضالله» بايد بگويد «يقرض الناس»؟ ما به مردم وام ميدهيم. خدا گفته: چه كسي است كه به خدا قرض بدهد. اين براي تشويق است. ميخواهد بگويد: اگر به مردم قرض دادي، انگار به خدا قرض دادهايد. يكي هم ميخواهد بگويد، اين كسي را كه قرض ميگيرد تحقير نكن.
در اینجا ذکر این نکته ضروری و با اهمیت به نظر میرسد که قرضالحسنه باید از مال حلال باشد و گرنه آدم، دزدي كند قرض بدهد، كم فروشي كند، اختلاس كند، رشوه بگيرد قرض بدهد، قرض باید از مال حلال باشد. مال حلال هم مالي است كه خمساش را داده باشد.
از جمله بركات قرضالحسنه، درمان بخل است، بخل يک بيماري است. حديثی وجود دارد که امام معصوم(ع) از سر شب تا صبح گفت: خدايا پناه ميبرم به تو از بخل، از بخل، از بخل. يک نفر گفت: آقا از سر شب تا صبح يک دعا كردي. چند هزار بار با كم و زياد گفتي: بخل، بخل. گفت: نميداني بخل چه مريضي است؟!
از دیگر برکات قرضالحسنه، شكوفا شدن سخاوت است، آدم وقتي بخشي از مالش را مقراض كرد، قيچي كرد براي وام گذاشت، سخاوتش شكوفا ميشود. تعاون از دیگر برکات قرضالحسنه است و نيروهاي فعال كه سرمايه دارند، به فعاليت ميافتند.
خداوند متعال در قرآن کریم ميفرمايد: «مَنْ ذَا الَّذي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَنا فَيُضاعِفَهُ لَهُ أَضْعافاً كَثيرَةً وَ اللَّهُ يَقْبِضُ وَ يَبْصُطُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ» (بقره/245)، در اینجا نباید فراموش کرد که دربارهي قرضالحسنه هفت آيه در قرآن کریم وجود دارد. معلوم ميشود چيز مهمي است كه خدا روي اين موضوع تكيه كرده است.
مسألهاي كه وجود دارد اين است كه اول چرا نگفته: «اقرضوا» یعنی قرض بدهيد. ميگويد«مَنْ ذَاالَّذي» چه كسي است كه قرض بدهد. خدا ميخواهد با اين لحن بگويد كه مجبور نيستي یا به عبارتی اجباری وجود ندارد، مثل اينكه بگويیم: «شما بيا با من برويم» یعنی به نوعی شما در فشار قرار ميگيريد. ممكن است نخواسته باشيد بياييد. ميگويیم: من دارم ميروم. كيست كه مرا همراهي كند؟ كي با من ميآيد، فرق ميكند با اينكه بگويیم، شما بلند شو برويم. نگفته: شما قرض بدهيد. گفته « مَنْ» يعني كيست كه قرض بدهد. این لحني است كه ميخواهد آزادي در آن باشد. الزام و اكراه ندارد. نگفته «مَنْ ذَا الَّذي قرضالله» ميگويد «يُقْرِضُ» فرق بين قَرَضَ و يُقرِض چيست؟ -قَرَضَ يعني يكبار در عمرش قرض داد ولی يُقرض يعني اين كاره باشد.
«مَنْ ذَا الَّذي يُقْرِضُ اللَّهَ» چرا گفته «يقرضالله» بايد بگويد «يقرض الناس»؟ ما به مردم وام ميدهيم. خدا گفته: چه كسي است كه به خدا قرض بدهد. اين براي تشويق است. ميخواهد بگويد: اگر به مردم قرض دادي، انگار به خدا قرض دادهايد. يكي هم ميخواهد بگويد، اين كسي را كه قرض ميگيرد تحقير نكن.
در اینجا ذکر این نکته ضروری و با اهمیت به نظر میرسد که قرضالحسنه باید از مال حلال باشد و گرنه آدم، دزدي كند قرض بدهد، كم فروشي كند، اختلاس كند، رشوه بگيرد قرض بدهد، قرض باید از مال حلال باشد. مال حلال هم مالي است كه خمساش را داده باشد.
از جمله بركات قرضالحسنه، درمان بخل است، بخل يک بيماري است. حديثی وجود دارد که امام معصوم(ع) از سر شب تا صبح گفت: خدايا پناه ميبرم به تو از بخل، از بخل، از بخل. يک نفر گفت: آقا از سر شب تا صبح يک دعا كردي. چند هزار بار با كم و زياد گفتي: بخل، بخل. گفت: نميداني بخل چه مريضي است؟!
از دیگر برکات قرضالحسنه، شكوفا شدن سخاوت است، آدم وقتي بخشي از مالش را مقراض كرد، قيچي كرد براي وام گذاشت، سخاوتش شكوفا ميشود. تعاون از دیگر برکات قرضالحسنه است و نيروهاي فعال كه سرمايه دارند، به فعاليت ميافتند.
