با قافله شهدا در طلاییترین روزهای سال
کانون خبرنگاران نبأ: هرساله با نزدیکی به ایام نوروز، علاقهمندان به شهدا و راه آنان، بار سفر خود را میبندند و در قالب کاروانهای جمعی و خانوادگی راهی مناطق جنگی میشوند تا در کنار یادگارهای دفاع مقدس قرار گیرند، آیا این علاقهمندان نمیتوانستند معدودترین تعطیلاتی که در طول سال برای آنها پیش میآید را در مناطق خوش آب و هواتر، خرم و شادابتر بگذرانند.
به گزارش کانون خبرنگاران ایکنا، نبأ، مناطق مختلف استان خوزستان، در
هشت سال دفاع مقدس شاهد رشادتها و دلاوریهای فرزندان پاک و خدایی این مرز و بوم
بود که برای دفاع از خاک و ناموس خود مقابل کفر ایستادگی کردند تا ذرهای از خاک
ما به دست دشمن و اغیار نیافتد؛ فرزندانی که راه خود را انتخاب کرده بودند و در
مسیر عشق به خداوند لایزال حرکت کردند و به اهداف الهی خود رسیدند؛ اکنون با وجود
گذشت چندین سال، هرساله به سیر عاشقان به شهدا و راهشان افزوده میشود و پیش از
آغاز سال نو و حتی روزهای واپسین تعطیلات نوروزی، شاهد این هستیم که خیل عظیمی از
مردم کشورمان در قالب کاروانهای جمعی(راهیان نور) و سفرهای شخصی، خانوادگی از
اقصی نقاط این کشور، برای زیارت مزار شهدا و تجدید بیت با آرمانهای انقلاب اسلامی
لبیک میگویند.
روزهای طلائی خود را چگونه گذراندید؟
آنچه که در ذهن تداعی می شود این است که آیا این عاشقان شهدا نمیتوانستند روزهای طلایی خود را به مانند دیگران در سفرهای خوش و خرمتر بگذرانند
تا اینکه بروند با خاکهای باقیمانده از شهدا و مزارشان به دلدادگی با آنان و خدای
سبحان خود مشغول شوند؟ پاسخ آن را اکثرا به گوش خود شنیدهایم و به عینه مشاهده
کردهایم.
در بین مناطق عملیاتی جنوب، اروند کنار(یادمان عملیات والفجر8) و
شلمچه (یادمان عملیات کربلای5) هر دو به رمز بی بی دو عالم حضرت صدیقه کبری(س) متبرک شده است و جایگاه خاصی را در بین زائران دارد چرا که منطقه
اروندکنار شاهد شهادت شهدای قواص بوده است که مظلومانهترین شهادتها را به خود
اختصاص دادهاند.
اروندکنار، شهری بندری دارای اسکله
اروندکنار شهر و بخشی است در شهرستان آبادان که در ۵۲ کیلومتری جنوبشرقی آبادان قرار دارد؛ شهر اروندکنار که قبلاً قصبه یا
گسبه نام داشت(قصبه النصار هم میگویند) در زمان پهلوی دوم و در سال ۱۳۳۸ به شهر اروندکنار تغییر نام یافت. این شهر بندری دارای اسکله و
امکانات بارگیری لنجهای کوچک است و آخرین حد خشکی در جنوب جزیره آبادان است و
روبهروی آن شهر فاو، بندر معروف صادراتی و پایانه نفتی عراق قرار دارد؛ اهالی این
منطقه عربزبان بوده و بیشتر ایشان شیعه هستند اما تعداد کمی از صابئین نیز در آن
زندگی میکنند.
از لحاظ طبیعی، اروندكنار بهصورت دشت نسبتاً همواری است كه از رسوبات
بینالنهرین و نیز رسوبات رشتهكوه زاگرس تشكیل شده است؛ قبل از آغاز جنگ، بخش
اروندكنار با اقدامات خرابکارانه گروههای ضدانقلاب و خلق عرب وابسته به رژیم بعث،
نظیر انفجار 26 دی 1358 در دبستان روستای صحنة بخش اروندكنار و انفجار 19 بهمن
1358در مدرسه سیروس شهر اروندكنار روبهرو بود؛ در این ایام دشمن به تحركات گستردهای
در ساحل غربی اروندرود و مقابل اروندكنار دست زد و علاوه بر افزودن استحكامات خود
در منطقه در 10 خردادماه 1358 یك گردان توپخانه را در منطقه فاو و مقابل شهر اروندكنار
به همراه واحدهای رزمی متعدد مستقر کرد تا علاوه بر كنترل مصب اروندرود بر شهرهای
روستاهای ایران مسلط شود؛ در دوم تیر و دهم شهریور 1359 نیز نیروی دریایی ارتش عراق
ناوگان جنگی خود را در این منطقه متمركز کرد كه به نظر میرسید همه این تحركات جهت
كنترل بر اروندرود بوده است.
فاو؛ مهمترین محور ارتباطی عراق به خلیجفارس
مهمترین پاسگاههای ایران در بخش اروندكنار پاسگاههای مینوحی، سعدونی،
نهر علیشیر، نهر ابتر و خرمال بود كه در مقابل پاسگاههای فاو شمالی و فاو جنوبی
عراق به فعالیت میپرداختند. پیش از آغاز جنگ، برخی از این پاسگاهها مانند پاسگاه
خرمال اروندكنار(به ویژه در یكم و بیستم شهریور1359) با تجاوز نیرویدریایی عراق
روبهرو بوده است. نزدیكی اروندكنار به شهر فاو كه مهمترین محور ارتباطی عراق به
خلیجفارس است، بر اهمیت جغرافیایی این بخش به ویژه در زمان دفاعمقدس افزود. به
نحوی که با آغاز جنگ تحمیلی بخش و شهر اروندكنار عملاً به محاصره دشمن درآمد که
با مقابله رزمندگان و شكست حصر آبادان تهدید عراقیها بر تصرف اروندكنار نیز از بین
رفت اما همچنان بخش اروندكنار و آبادیهای آن و نیز سراسر سواحل این منطقه زیرآتش
دشمن قرار داشت.
انهدام مهمترین پایانههای نفتی و پایگاههای دریایی عراق در خلیجفارس
اروندكنار در بهمن 1364 محل تدارك رزمندگانی بود كه برای عملیات والفجر 8 آماده میشدند؛
واحدهای مهندسی نیز به منظور تثبیت نیرو و تأمین نیازهای مهندسی منطقه، پیش از عملیات
فعالیتهای متعددی مانند احداث جادههای آنتنی شکل، احداث مواضع توپخانه و ایجاد
مواضع موشك زمین به هوا در بخش اروندكنار، مقدمات عملیات را فراهم کردند. در عملیات
والفجر8 موقعیت حساس اروندكنار به همراه نخلستانهای وسیع آن كه پوشش مناسبی برای
تدارك و جابجایی نیرو به شمار میآمد، در موفقیت عملیات والفجر8 بسیار مؤثر بود .در شهریور 1365
و طی عملیات موفقیتآمیز كربلای 3، رزمندگان قرارگاه نوح با حركت از قسمتهای جنوبی
بخش اروندكنار، دو اسكله العمیه و البكر كه مهمترین پایانههای نفتی و پایگاههای
دریایی عراق در خلیجفارس بودند را منهدم ساخته و آرایش دشمن در خلیجفارس را
متلاشی ساختند؛ با خاتمه جنگ و اجرای مفاد قطعنامة 598، اروندرود بار دیگر مرز غربی
ایران تعیین شد و سواحل اروندكنار مورد استفاده مجدد مردم این منطقه قرار
گرفت.
غروبهای دل نشین شلمچه و کربلای ایران
از سوی دیگر منطقه شلمچه نیز در بین زائران، اهمیت ویژهای را داراست
و آن را قطعهای از بهشت میدانند و به کربلای ایران از آن یاد میکنند و غروبهای دلنشین آن از دل هر عاشق دلباختهای بیرون نمیرود و نیز به عقیده یکی از شهدای
شاخص، سیدمجتبی علمدار، شلمچه بوی چادر خاکی حضرت زهرا(س) میدهد.
شَلَمچه روستا و منطقهای مرزی در غرب خرمشهر و نزدیكترین نقطه مرزی
به شهر بصره در كشور عراق است. منطقه مرزی شلمچه، در یك زاویه قائمهای
كه قرار گرفته است؛ دشت شلمچه تا عمق خاك عراق ادامه دارد؛ به ادامه
شلمچه در آنطرف مرز، شلمچه عراق میگویند؛ كانالهای زوجی و پرورش ماهی و نهرهای جاسم و دوعیجی در شلمچه عراق
واقع است.
شلمچه از شمال به حسینیه از جنوب به اروندرود، از سوی شرق به خرمشهر و
از غرب به خط مرزی ایران ـ عراق محدود میشود؛ منطقهای در آن سوی مرز در خاك عراق نیز با نام شلمچه وجود دارد.
جاده ترانزیت خرمشهر – بصره از منطقه شلمچه میگذرد و در دو طرف مرز و
در حوالی این نقطه گمرك و پاسگاه شلمچه ایران و عراق قرار دارند.
عمق آب گرفتگی شلمچه، حداكثر به 170سانتیمتر میرسید
شلمچه یكی از مهمترین محورهای حمله ارتش عراق به ایران بود. ارتش عراق
در 31 شهریور 1359 با گذر از این منطقه به سوی خرمشهر تاخت. پس از عملیات بیتالمقدس
كه به بازپسگیری خرمشهر به دست ارتش ایران انجامید این منطقه همچنان در دست ارتش
عراق بود.
دشمن در سال 1364 به دنبال مشاهده پیشرویهای رزمندگاناسلام،
به فكر ایجاد مانعی غیر قابل عبور برای نیروهای اسلام افتاد؛ بنابراین پیرو
تدابیر پدافندی خود، در شمال جزیره بوارین، آبزیادی را در زمینی به وسعت
هفتاد و پنج كیلومتر مربع، رها ساخت. آب گرفتگی فوق، توسط كانالی به عرض
دو كیلومتر از سمت پاسگاهزید، از طریق هور العظیم تغذیه میشد؛ عمق آب
گرفتگی شلمچه درزمان جنگ با توجه به كنترل آن توسط دشمن، حداكثر به یكصدوهفتاد
سانتیمتر میرسید كه بدین ترتیب دریاچهای مصنوعی با عمقكم كه پیشروی قایق
و غواص در آن نیز با مشكلاتی همراه بود، ایجادكرده بود.
طرح ریزی پیشرفتهترین طرح پدافندی توسط اسرائیل
از دیگر مواضع پدافندی دشمن، كانال زوجی بود؛ كانال دو ردیفهای
به طول تقریبی هشت كیلومتر و عرض چهل متر و شامل دوشاخه بیست متری كه
به فاصله چهار متر از یكدیگر قرارگرفتهاند؛ كانال زوجی تقریباً شمالی ـ
جنوبی است كه از یك طرف بهكانال ماهیگیری و از سمت دیگر به اروند متصل
است؛ دژ مرتفعیبا مواضع مثلثی شكل، غرب كانال را بر شرق آن مسلط ساخته
است؛ داخل مثلثیها مواضع دیگری شبیه به مثلث تعبیه شده است. مواضع مثلثی،
پیشرفتهترین طرح پدافندی بود كه توسط اسرائیل طرحریزی و در اختیار صدام
قرار داده شد. ایجاد مواضع مثلثی در این نقطه باعثشد كه قوت خطوط پدافندی
در این منطقه استحكام بیشتری نسبت به تمام خطوط پدافندی عراق داشته باشد.
كربلای پنج، مهمترین و سختترین عملیات ایران
عملیات كربلای پنج كه مهمترین عملیات ایران است، در اینمنطقه
انجام شد و ماشین جنگی عراق نابود شده، یگانهای زیادی ازآن منهدم شدند و بیش
از چهل و پنج هزار نفر از عراقیها كشته و زخمی شدند.
عملیات كربلای 5 را می توان سختترین عملیات نام برد، عملیاتی
كه در آن تمامی امكانات و تجهیزات نظامی جهان به یاری عراق آمده بود تا
حكومت نوپای جمهوری اسلامی ایران را زمینگیر كند و ایران یك تنه در برابر امكانات
ایستاد و پیروزی بزرگی حاصل كرد.
این یادمان در یك كیلومتری شمال گمرك و پاسگاه شلمچه و در نزدیكی محل
تلاقی جاده امام رضا(ع) و جاده مرزی (جاده شهید كاظمی) قرار دارد ؛پس از عملیات كربلای پنج آثار باقیمانده از شهدا در محل یادمان
شهدای شلمچه جمعآوری شد كه زیارتگاه میلیونها نفر در طول سالهای اخیر شده
است. حضور پرشور مقام معظم رهبری در هشتم مهرماه 1378 در مشهد شهیدان
شلمچه، نورانیت خاصی به این منطقه داد و بنا به دستور معظمله مقرر شد یادمان
شهدای شلمچه و فضاهای مورد نیاز و جادههای ضروری، طراحی و اجراشود.
در یادمان شهدای شلمچه كه به همت آستان قدس ساخته شده است، 8 شهید
گمنام مدفون هستند كه در بخش مركزی یادمان قرار دارند.
جاماندگان از قافله عشق چه کسانی هستند؟
حال با وجود اینکه سفرهای راهیان نور جنوب کشور (استان خوزستان) پایان
یافته است، عاشقان و خادمان شهدا به فکر بستن کولهبار خود برای عزیمت به مناطق غربی
کشور در 8 سال دفاع مقدس هستند و شوق و میل خود را از همان روزهای پایانی راهیان
نور جنوب با حضور حداکثری و عاشقانه خود نشان دادند.
در حالی که در همین برهه زمانی، تعدادی از دلاورمردان ایران اسلامی با
همان هدف ادامه دادن راه شهدا، نیز در همین زمان برای دفاع از حریم ولایت و اهلبیت
علیهم السلام در آن سوی مرزها جانفشانی میکنند و عطای این دنیا را به لقایش میبخشند، نزد خدای سبحان روزی میگیرند؛ آیا ما جزو شرمندههای آنان و خونهای ریخته
شده هستیم؟ آیا جاماندگان این قافله عشق نیستیم؟ حداقل وظیفهای که به دوش داریم
چیست؟
