صراط؛ راهی مشترک برای مؤمن و کافر/ پُلی که انتهایش بهشت است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، صراط در لغت به‌معنی راه روشن، هویدا، آشکار است و مستقیم به‌معنی راه راست، آن که در وی کجی نباشد.صراط در اصل از ماده «سَرِطَ یَسرُطُ» و «سَرِطَ یَسرَطَ سَرطَاً و سَرطاناً» به‌معنی غائب شدن در حال مرور و رفتن است.
وقتی طعام را خوردی و بلعیدی، می‌گویی: «طعام را بلعیدم و هنگامی‌که طعام بلعیده شد، غائب می‌شود».سِراط راه واضح، هویدا، آشکار و مشتق از «سَرط» است حال ممکن است این سؤال در ذهن متبادر شود که چرا راه هویدا، سراط نامیده شده؟ در پاسخ باید گفت که به‌جهت این‌که مرور کننده و رونده‌اش را می‌بلعد، مثل طعام بلعیده شده، وقتی بلعیده شد غائب می‌شود و در لغت «سین» تبدیل به «صاد» شده و «صراط» گردیده است و در اصطلاح «صراط مستقیم» همان دین حق است که خداوند متعال غیر آن‌را، از بندگانش قبول نمی‌کند و چرا «صراط» نامیده شد، به‌خاطر این‌که عاملش را به بهشت می‎رساند، همان‌طوری که «صراط» رونده‌اش را به مقصد و محل اراده خود می‎رساند.
قرآن که از حق، تعبیر به صراط مستقیم نموده است، جهتش این است که راه راست، نزدیک‌ترین راه مقصود و مراد است در نتیجه: راه راست همان دین پروردگار و نزدیک‌ترین راه برای رسیدن به او است.
مفضل بن عمر گوید: از امام صادق(ع) پرسیدم، صراط چیست؟ حضرت فرمود: صراط راهی به‌سوی شناختن خدای بزرگ است آن هم دو نوع شامل صراط در دنیا و صراط در آخرت می‎باشد که صراط در دنیا امام معصوم(ع) می‎باشد که اطاعتش واجب است هرکس در دنیا او را بشناسد و مقتدای خودش قرار دهد و از رهنمودهای او بهره‌مند گردد، از صراطی که پُل جهنم است در آخرت به آسانی عبور خواهد کرد و هر کس در این دنیا امام(ع) را نشناسد، هنگام گذشتن و عبور کردن از صراط آخرت پایش لغزیده به اتش دوزخ خواهد افتاد.
از امام زین‌العابدین(ع) نقل است که فرمود: «درهای علم خدا و راه راست ما هستیم» و مرحوم شیخ صدوق با سند از امام صادق(ع) نقل کرده که فرمود: راه راست امیرمؤمنان علی(ع) است.

مسافت صراط
حفص بن غیاث گوید: امام صادق(ع) صراط را تعریف کرد و فرمود: مسافت صراط هزار سال سربالا، هزار سال سرازیر و هزار سال هموار است همچنین سعدان بن مسلم از امام صادق(ع) نقل کرده می‌گوید: صراط را از حضرت پرسیدم، فرمود: صراط نازک‌تر از مو و تیزتر از شمشیر است، پس عده‌ای مثل رعد و برق از آن عبور می‌کنند و عده‌ای مانند دویدن اسب با سرعت می‌گذرند و عده‌ای پیاده از روی آن می‌‎روند و بعضی روی دست و پاها و روی شکم می‌روند و بعضی صراط را گرفته در حال آویزان می‌گذرند، گاهی آتش ان‌ها را می‌گیرد و گاهی ترک می‌کنند.
قرآن کریم در آیه 22 سوره مبارکه «ملک» در این رابطه می‎فرماید: «أَفَمَن يَمْشِي مُكِبًّا عَلَى وَجْهِهِ أَهْدَى أَمَّن يَمْشِي سَوِيًّا عَلَى صِرَاطٍ مُّسْتَقِيمٍ؛ پس آيا آن كس كه نگونسار راه می‌پيمايد هدايت‏ يافته‌تر است‏ يا آن كس كه ايستاده بر راه راست می‌‏رود».
در این‌جا افراد بی‌ایمان و ظالمان لجوج مغرور، به کسی تشبیه شده‌اند که زا جاده‌ای ناهموار و پرپیچ و خم می‌گذرد در حالی‌که به رو افتاده و با دست و پا، یا به سینه حرکت می‌کند، نه راه را به‌درستی می‌بیند و نه قادر بر کنترل خویشتن است نه از موانع باخبر است و نه سرعتی دارد، کمی راه می‎‌رود و درمانده می‎شود ولی مؤمنان را به افراد راست قامتی تشبیه می‌کند که از جاده‌ی هموار، صاف و مستقیم باسرعت و قدرت و آگاهی تمام، بهراحتی پیش می‌رود.
حجت‌الاسلام سیدابراهیم حسینی لیلابی، از مفسران قرآن‌کریم در کیفیت عبور از صراط گفت: صراط آن پُلی است که روی جهنم کشیده شده، آخر و پایان آن بهشت جاودانه است هر کس آن‌را به سلامت طی نماید از سعادت ابدی برخوردار می‌گردد و در بهشت جاودان مستقر می‌شود و هرکس نتواند از آن بگذرد، در اتش سقوط کرده و به عذاب الهی گرفتار خواهد شد.
وی با بیان این‌که صراط یکی از راه‌های خطرناکی است که کافران و ستمگران در پیش دارند، راهی است که مؤمنان نیز باید از آن عبور کرده و به بهشت روند، افزود: صراط پُلی است که روی جهنم زده شده و همه انسان‌ها از سیاه و سفید، مؤمن و کافر، عالم و جاهل، ظالم و مظلوم و حتی پیامبران و امامان همه باید از روی آن عبور کنند.
وی ادامه داد: از جابر بن عبدالله روایت شده است که از پیامبرخدا(ص) درباره این آیه که فرموده است: «و همه شما انسان‌ها (بدون استثنا) وارد جهنم می‎شوید، این امری حتمی و فرمانی قطعی از طرف پروردگارتان می‎باشد»، سؤال شد و حضرت فرمود: وقتی اهل بهشت(نیکوکاران) داخل بهشت شدند، بعضی از آنان به بعضی دیگر گویند: مگر بنا نبود طبق وعده‌ی پروردگارمان وارد جهنم شویم، پس آن آتش جهنم چه شد؟ در جواب آنان گفته می‌شود: شما وارد آتش شدید و از آن گذشتید ولی با ورود شما شعله‌های آن به سردی و خاموشی گرایید.
حسینی گفت: روز قیامت مؤمنان گرفتار مصیبت و آتش نمی‌شوند، بلکه تنها صحنه مصیبت را مشاهده می‎کنند آتش بر آن‌ها سرد و سلامت می‎شود و نور مؤمنان شعله‌های آتش را تحت‌الشعاع قرار می‎دهد به‌علاوه مقربان حقیقی چنان با سرعت از جهنم می‌گذرند که آتش کمترین اثری در آن‌ها نمی‌تواند داشته باشد.
وی با بیان این‌که صراط آخرت، برای همه یکسان نیست، ادامه داد: برای بعضی از مو باریک‌تر و برای عده‌ای باریکی‌اش به اندازه طنابی می‎شود، برای عده‌ای دیگر پهنای آن به اندازه یک وجب، برای بعضی به اندازه یک متر، برای عده‌ای به مساحت یک کیلومتر و خلاصه برای عده‌ای از مؤمنان باتقوی، به اندازه هزاران فرسنگ پهن می‌شود.
این مفسر قرآن گفت: تفاوت عرض پُل صراط به اندازه تفاوت ایمان افراد است هرچه ایمان مؤمن قوی‌تر باشد عرض پُل هم بیشتر می‎شود.