حجتالاسلام خوشنما:
به تعبیر قرآن اتصال واقعی دو نعمت ولایت و بعثت در هیچ حالتی قطع نمیشود
کانون خبرنگاران نبأ: استاد حوزه علمیه درباره ارتباط موجود بین بعثت و ولایت گفت: در گفتههای ادبیاتی این دو لفظ به دو معنای جدا از هم اطلاق شدهاند اما در حقیقت این دو کلام نورانی جدا از هم نخواهد بود، زیرا که خداوند متعال در آیهای از قرآن به این موضوع اشاره کرده و حقیقت ایمان به ذات اقدس خود، رسالت و ولایت که منتهی به ائمه معصومین(ع) خواهد شد را جدا از هم ندانسته است.
حجتالاسلام والمسلمین محمد سعید خوشنما، استاد حوزه علمیه امامالقائم تهران به مناسبت عید مبعث رسولخدا(ص) با کانون خبرنگاران ایکنا، نبأ، درباره ابعاد مختلف این عید بزرگ به گفت وگو پرداخت.
حجتالاسلام خوشنما ابتدا به توضیح اصل مبعث پرداخت و گفت: کلمه مبعث در فرهنگ لغوی و در اصطلاح به معنای فرستادن است اما درباره هدف از بعثت نبی اسلام(ص) به دو نظریه خاص برخواهیم خورد و بیان و شرح تکتک آن به خوبی تصحیح هر یک از آن نظرات به خوبی روشن خواهد شد.
وی ادامه داد: در نظریه اول عدهای معتقدند اخلاق مسئلهای است که در هیچ حالتی قابل تغییر نخواهد بود و برای بیان آن مثالی زدهاند که وقتی ظرف آبی بر روی شعلههای آتش قرار گیرد تا زمانی که از روی آن گرما کنار نرود در هیچ صورتی تغییر خاصی در آن ایجاد نخواهد شد، انسانهایی که از درون دارای نقصانهای معنوی هستند هم مصداقی از همین گروه به حساب خواهند آمد.
این کارشناس مذهبی افزود: دسته دوم نظریهای بر خلاف گروه اول داده و معتقدند که طبق بیان صریح آیات و روایات بعثت نبی اسلام(ص) جهت اکمال نقصانهای درونی و به عبارتی نمود جنبه واقعی اخلاق بوده است، این نظر طبق برداشتهای مختلف با متن عملی و دستورات کلی دین سازگاری کامل دارد.
شاگرد آیتالله مجتهدی ادامه داد: از بررسی همهجانبه از نظرهای مختلف و متون تاریخی منتهی به این واقعه تاریخی دو فایده ازاین موضوع برداشت میشود، در درجه اول تربیت و ایجاد انگیزه در جهت تزکیه همه جانبه روحی و در مراحل دیگر افزایش معرفت الهی در دلهای پاک بوده است.
حجتالاسلام خوشنما درباره ارتباط بین بعثت و ولایت گفت: در گفتههای ادبیاتی و لغوی این دو لفظ به دو معنای جدا از هم اطلاق میشوند اما در حقیقت این دو کلام نورانی جدا از هم نخواهد بود زیرا که خداوند متعال در آیهای از قرآن به این موضوع اشاره کرده و حقیقت ایمان به ذات اقدس خود و رسالت فرستاده و ولایت که منتهی به ائمه معصومین(ع) خواهد شد را جدا از هم ندانسته است.
وی افزود: کلامی نورانی از امامباقر(ع) از ابوخالد کابلی که جزو صحابهای مورد وثوق به شمار میآید نقل شده است در باب ولایت که حضرت فرمود، «یا اباخالد! آن نوری که خداوند در آسمان و زمین پخش داشته است ما اهلبیت(ع) هستیم و بدان نور ما اهلبیت(ع) در نور مؤمنین هر لحظه اثرگذاری خواهد داشت و بعثت جدمان با ولایت ما به اکمال واقعی خود خواهد رسید.
استاد سابق حوزه علمیه ثقلین تهران افزود: مورد دیگر در باب ارتباط بین بعثت و ولایت با استناد به آیه مباهله به راحتی میتوان به ارتباط واقعی آن رسید، هم چنان که با بررسی در تفاسیر میتوان بدین نکته پی برد که منظور از أنفس در آیه شریفه وجود امیرالمؤمنین(ع) است، پس نفس نبی و ولی به عبارتی هم سان و هم گام خواهد بود.
وی در جواب اینکه چرا در شب عید مبعث بسیار به زیارت قبر امیرالمؤمنین(ع) تأکید شده است، این چنین گفت: وقتی به زیارت حضرت مشرف بشوید در مدخل ورودی حرم، با فرازهای گهربار به نبی اسلام(ص) سلام میدهیم، حال به تعبیر بعضی از علما در این شب نورانی تمام توجهها به مسبب خلقت آسمانها و زمین است نباید همراه و همگام حضرتش در تمام مراحل سخت نبوت که شخص امیرالمؤمنین(ع) فراموش بشود.
شاگرد استاد اخلاق مشهور کشورمان درباره زیارت وارده در شب عید مبعث و شرح کلمات آن افزود: در فرازهای اولیه این زیارت وارد است که شیخ کفعمی در کتاب بلدالامین خود از آن سخن به میان آورده به فرازی که در آن «اللهم انی اسئلک بالتجلی الاعظم» از تجلی اعظم سخن به میان آمده بسیاری از علما اخلاق تجلی را تعبیر به عید بزرگ بعثت داشتهاند.
وی ادامه داد: هم چنان که خداوند متعال در قرآن هم به صراحت از این نعمت بزرگ الهی سخن به میان آورده و درآیه 169 سوره آل عمران فرمود «لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَى الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُّبِينٍ؛ خدا بر مؤمنان انعام فرمود آنگاه که از خودشان به ميان خودشان پيامبری مبعوث کرد تا آياتش را بر آنها بخواند و پاکشان سازد و کتاب و حکمتشان بياموزد ، هر چند از آن پيش در گمراهی آشکاری بودند» در مقابل تمام انعام خود از این نعمت الهی سخنی خاص و قابل منت بیان داشته است.
حجتالاسلام خوشنما در پایان درباره تفاوت مکارمالاخلاق با اخلاق حسنه گفت: به تعبیری از تمام مکارمهای اخلاقی تعبیر به آرایههای اخلاقی که امامسجاد(ع) در دعای خود با همین عنوان به آن اشاره کرده است ولی وقتی همین مکارم اخلاقی در وجود ظاهری آدمی رشد و به عبارتی ظاهر شود از آن به اخلاق حسنه فردی تعبیر میکنند.
*محمد ایمانیمهر
حجتالاسلام خوشنما ابتدا به توضیح اصل مبعث پرداخت و گفت: کلمه مبعث در فرهنگ لغوی و در اصطلاح به معنای فرستادن است اما درباره هدف از بعثت نبی اسلام(ص) به دو نظریه خاص برخواهیم خورد و بیان و شرح تکتک آن به خوبی تصحیح هر یک از آن نظرات به خوبی روشن خواهد شد.
وی ادامه داد: در نظریه اول عدهای معتقدند اخلاق مسئلهای است که در هیچ حالتی قابل تغییر نخواهد بود و برای بیان آن مثالی زدهاند که وقتی ظرف آبی بر روی شعلههای آتش قرار گیرد تا زمانی که از روی آن گرما کنار نرود در هیچ صورتی تغییر خاصی در آن ایجاد نخواهد شد، انسانهایی که از درون دارای نقصانهای معنوی هستند هم مصداقی از همین گروه به حساب خواهند آمد.
این کارشناس مذهبی افزود: دسته دوم نظریهای بر خلاف گروه اول داده و معتقدند که طبق بیان صریح آیات و روایات بعثت نبی اسلام(ص) جهت اکمال نقصانهای درونی و به عبارتی نمود جنبه واقعی اخلاق بوده است، این نظر طبق برداشتهای مختلف با متن عملی و دستورات کلی دین سازگاری کامل دارد.
شاگرد آیتالله مجتهدی ادامه داد: از بررسی همهجانبه از نظرهای مختلف و متون تاریخی منتهی به این واقعه تاریخی دو فایده ازاین موضوع برداشت میشود، در درجه اول تربیت و ایجاد انگیزه در جهت تزکیه همه جانبه روحی و در مراحل دیگر افزایش معرفت الهی در دلهای پاک بوده است.
حجتالاسلام خوشنما درباره ارتباط بین بعثت و ولایت گفت: در گفتههای ادبیاتی و لغوی این دو لفظ به دو معنای جدا از هم اطلاق میشوند اما در حقیقت این دو کلام نورانی جدا از هم نخواهد بود زیرا که خداوند متعال در آیهای از قرآن به این موضوع اشاره کرده و حقیقت ایمان به ذات اقدس خود و رسالت فرستاده و ولایت که منتهی به ائمه معصومین(ع) خواهد شد را جدا از هم ندانسته است.
وی افزود: کلامی نورانی از امامباقر(ع) از ابوخالد کابلی که جزو صحابهای مورد وثوق به شمار میآید نقل شده است در باب ولایت که حضرت فرمود، «یا اباخالد! آن نوری که خداوند در آسمان و زمین پخش داشته است ما اهلبیت(ع) هستیم و بدان نور ما اهلبیت(ع) در نور مؤمنین هر لحظه اثرگذاری خواهد داشت و بعثت جدمان با ولایت ما به اکمال واقعی خود خواهد رسید.
استاد سابق حوزه علمیه ثقلین تهران افزود: مورد دیگر در باب ارتباط بین بعثت و ولایت با استناد به آیه مباهله به راحتی میتوان به ارتباط واقعی آن رسید، هم چنان که با بررسی در تفاسیر میتوان بدین نکته پی برد که منظور از أنفس در آیه شریفه وجود امیرالمؤمنین(ع) است، پس نفس نبی و ولی به عبارتی هم سان و هم گام خواهد بود.
وی در جواب اینکه چرا در شب عید مبعث بسیار به زیارت قبر امیرالمؤمنین(ع) تأکید شده است، این چنین گفت: وقتی به زیارت حضرت مشرف بشوید در مدخل ورودی حرم، با فرازهای گهربار به نبی اسلام(ص) سلام میدهیم، حال به تعبیر بعضی از علما در این شب نورانی تمام توجهها به مسبب خلقت آسمانها و زمین است نباید همراه و همگام حضرتش در تمام مراحل سخت نبوت که شخص امیرالمؤمنین(ع) فراموش بشود.
شاگرد استاد اخلاق مشهور کشورمان درباره زیارت وارده در شب عید مبعث و شرح کلمات آن افزود: در فرازهای اولیه این زیارت وارد است که شیخ کفعمی در کتاب بلدالامین خود از آن سخن به میان آورده به فرازی که در آن «اللهم انی اسئلک بالتجلی الاعظم» از تجلی اعظم سخن به میان آمده بسیاری از علما اخلاق تجلی را تعبیر به عید بزرگ بعثت داشتهاند.
وی ادامه داد: هم چنان که خداوند متعال در قرآن هم به صراحت از این نعمت بزرگ الهی سخن به میان آورده و درآیه 169 سوره آل عمران فرمود «لَقَدْ مَنَّ اللّهُ عَلَى الْمُؤمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولاً مِّنْ أَنفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِن كَانُواْ مِن قَبْلُ لَفِي ضَلالٍ مُّبِينٍ؛ خدا بر مؤمنان انعام فرمود آنگاه که از خودشان به ميان خودشان پيامبری مبعوث کرد تا آياتش را بر آنها بخواند و پاکشان سازد و کتاب و حکمتشان بياموزد ، هر چند از آن پيش در گمراهی آشکاری بودند» در مقابل تمام انعام خود از این نعمت الهی سخنی خاص و قابل منت بیان داشته است.
حجتالاسلام خوشنما در پایان درباره تفاوت مکارمالاخلاق با اخلاق حسنه گفت: به تعبیری از تمام مکارمهای اخلاقی تعبیر به آرایههای اخلاقی که امامسجاد(ع) در دعای خود با همین عنوان به آن اشاره کرده است ولی وقتی همین مکارم اخلاقی در وجود ظاهری آدمی رشد و به عبارتی ظاهر شود از آن به اخلاق حسنه فردی تعبیر میکنند.
*محمد ایمانیمهر
