مهدویت در اندیشه امام راحل؛ انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است
گروه اندیشه: امام خمینی(ره) ضمن ردّ همه دیدگاههای انحرافی درباره مهدویت معتقد است: «همه ما انتظار فرج داریم و باید در این انتظار خدمت کنیم، انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است و ما باید کوشش کنیم تا قدرت اسلام در عالم تحقق پیدا کند و مقدمات ظهور انشاءالله تهیه شود».
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، در دوران غیبت امام عصر(عج)، مهدی باوران، رسالت سنگینی بر دوش دارند، منتظران واقعی، منتظران رسیدن به جامعه ایدهآل مهدوی از پای ننشسته و زمینهساز شوق و علاقه مردم برای درک ظهور و آمدن حضرت مهدی(عج) میشوند.
اما در عصر اخیر شخصیتی که بیش از همه بر اندیشه مهدویت تأکید دارد و حتی نظام اسلامی را مبتنی بر نظریه مهدویت استوار میکند و البته صاحب واقعی این مملکت را همان مهدی موعود میداند حضرت امام خمینی(ره) است در نگاه ایشان انتظار و فلسفه مهدویت بسیار گستردهتر از آن چیزی است که بخواهیم این عقیده را در حد یک تئوری قلمداد کنیم.
امام خمینی(ره) مفهومی را که در طول قرون از انتظار در اذهان بسیاری از شیعیان نقش بسته بود دگرگون ساخت و با همه دیدگاههایی که انتظار را برابر با سکون، رکود و تن دادن به وضع موجود معرفی میکردند به مقابله جدی و عملی پرداخت.
دیدگاههای انحرافی مهدویت
ایشان میفرمایند: «بعضیها انتظار فرج را به این میدانند که در مسجد، در حسینیه و در منزل بنشینند و دعا کنند و فرج امام زمان(عج) را از خدا بخواهند ... یک دسته دیگری بودند که انتظار فرج را میگفتند این است که ما کار نداشته باشیم به این که در جهان چه میگذرد، بر ملتها چه میگذرد، بر ملت ما چه میگذرد، به این چیزها کار نداشته باشیم، ما تکلیفهای خودمان را عمل میکنیم، برای جلوگیری از این امور هم خود حضرت بیایند انشاءالله درست میکنند ...
یک دستهای میگفتند خوب! باید عالم پرمعصیت بشود تا حضرت بیاید ما باید نهی از منکر نکنیم، امر به معروف هم نکنیم تا مردم هر کاری میخواهند بکنند، گناهان زیاد بشود که فرج نزدیک بشود ... یک دستهای از این بالاتر بودند و میگفتند باید دامن زد به گناهان، دعوت کردن مردم به گناه تا دنیا پر از ظلم و جور شود و حضرت(ع) تشریف بیاورند ... یک دسته دیگر بودند که میگفتند هر حکومتی اگر در زمان غیبت محقق بشود، این حکومت باطل است و برخلاف اسلام است».(صحیفه نور،ج 19، ص 196-197)
امام خمینی(ره) با ارائه مفهومی عمیق از «حجت بودن امام معصوم»میفرماید: «مقصود از حجت خدا بودنِ امام معصوم این نیست که فقط بیان کننده احکام است ... بلکه منظور از حجت بودن امام زمان و پدران بزرگوارش، این است که خداوند تعالی به نسبت وجود ایشان و سیره و رفتار و گفتار آنان در تمام شئون زندگیشان، بر بندگان احتجاج میکند. از جمله شئون امامان، عدالت آنان در همه زمینههای حکومت است. به عنوان مثال، وجود امیرالمؤمنین(ع) برای تمام فرمانداران و حاکمان ستم پیشه حجت است؛ زیرا خداوند به واسطه سیرت آن بزرگوار، باب عذر و بهانه را بر همه آنان در تعدی از حدود الهی و تجاوز به اموال مسلمانان و سرپیچی از قوانین اسلامی بسته است. همین گونهاند سایر حجتهای خداوند، به ویژه حضرت ولیعصر(ع) که عدل را در میان مردم میگستراند و زمین را از قسط پر میکند و بر اساس نظامی عادلانه بر مردم حکم میراند».(کتاب البیع، ج 2، ص 474-475)
ایشان خطاب به مسئولین جمهوری اسلامی ایران فرمودند:«ما باید خودمان را مهیا کنیم از برای اینکه اگر چنانچه موفق شدیم انشاءالله به زیارت ایشان، طوری باشد که رو سفید باشیم پیش ایشان. تمام دستگاههایی که الان به کار گرفته شدهاند در کشور ما ... باید توجه به این معنا داشته باشند که خودشان را مهیا کنند برای ملاقات حضرت مهدی(ع)». (صحیفه نور ، ج 12، ص 208-209)
ایشان ضمن ردّ همه دیدگاههای یاد شده درباره اندیشه مهدویت دیدگاه خود در باب انتظار فرج را این گونه بیان میکند: «همه ما انتظار فرج داریم و باید در این انتظار خدمت کنیم. انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است و ما باید کوشش کنیم تا قدرت اسلام در عالم تحقق پیدا کند و مقدمات ظهور انشاءالله تهیه شود».(صحیفه نور، ج 7، ص 255)
انتظار، تکلیف شرعی را سلب نمیکند
رهبر نهضت روشنگری، تلاش برای تحقق عدالت و جلوگیری از ظلم در عصر غیبت را یک تکلیف الهی دانسته و همه مسلمانان را دعوت میکردند که تا سرحد توان خود این تکلیف الهی را به انجام برسانند:
«ما اگر دستمان میرسید، قدرت داشتیم باید برویم تمام ظلمها و جورها را از عالم برداریم. تکلیف شرعی ماست منتها ما نمیتوانیم، این که هست این است که حضرت عالم را پر میکنند از عدالت، نه شما دست بردارید از این تکلیفتان، نه این که شما دیگر تکلیف ندارید». (صحیفه نور،ج 7 ، ص198)
ایشان با اشاره به اینکه که باید با گسترش اسلام راستین در جهان و مبارزه با سلطه جهانخواران، راه را برای ظهور منجی موعود هموار ساخت فرمودند:«ما با خواست خدا دست تجاوز و ستم همه ستمگران را در کشورهای اسلامی میشکنیم و با صدور انقلابمان، که در حقیقت صدور اسلام راستین و بیان احکام محمدی است، به سیطره و سلطه و ظلم جهانخواران خاتمه میدهیم و به یاری خدا راه را برای ظهور منجی و مصلح کل و امامت مطلقه حق امام زمان، ارواحنا فداه، هموار میکنیم». (صحیفه نور، ج 20، ص 197)
امام خمینی (ره) انقلاب اسلامی ایران را نقطه شروع انقلاب جهانی حضرت مهدی(ع) میدانستند و تاکید بسیار داشتند که مسئولان نظام هرگز از آرمان عظیم انقلاب اسلامی که تشکیل حکومت جهانی اسلام است غافل نشوند، مفهوم انتظار در اندیشه بنیانگذار انقلاب اسلامی به معنای واقعی ایستادن در برابر بیعدالتیهاست، تا از این طریق نارساییها بر طرف شده و زمینه تشکیل حکومت جهانی فراهم گردد چنانکه یکی از اثرات مهم انتظار نیز آن است که فرد منتظر در برابر نابسامانیها و فساد محیط اجتماعی، خود را نبازد.
اما در عصر اخیر شخصیتی که بیش از همه بر اندیشه مهدویت تأکید دارد و حتی نظام اسلامی را مبتنی بر نظریه مهدویت استوار میکند و البته صاحب واقعی این مملکت را همان مهدی موعود میداند حضرت امام خمینی(ره) است در نگاه ایشان انتظار و فلسفه مهدویت بسیار گستردهتر از آن چیزی است که بخواهیم این عقیده را در حد یک تئوری قلمداد کنیم.
امام خمینی(ره) مفهومی را که در طول قرون از انتظار در اذهان بسیاری از شیعیان نقش بسته بود دگرگون ساخت و با همه دیدگاههایی که انتظار را برابر با سکون، رکود و تن دادن به وضع موجود معرفی میکردند به مقابله جدی و عملی پرداخت.
دیدگاههای انحرافی مهدویت
ایشان میفرمایند: «بعضیها انتظار فرج را به این میدانند که در مسجد، در حسینیه و در منزل بنشینند و دعا کنند و فرج امام زمان(عج) را از خدا بخواهند ... یک دسته دیگری بودند که انتظار فرج را میگفتند این است که ما کار نداشته باشیم به این که در جهان چه میگذرد، بر ملتها چه میگذرد، بر ملت ما چه میگذرد، به این چیزها کار نداشته باشیم، ما تکلیفهای خودمان را عمل میکنیم، برای جلوگیری از این امور هم خود حضرت بیایند انشاءالله درست میکنند ...
یک دستهای میگفتند خوب! باید عالم پرمعصیت بشود تا حضرت بیاید ما باید نهی از منکر نکنیم، امر به معروف هم نکنیم تا مردم هر کاری میخواهند بکنند، گناهان زیاد بشود که فرج نزدیک بشود ... یک دستهای از این بالاتر بودند و میگفتند باید دامن زد به گناهان، دعوت کردن مردم به گناه تا دنیا پر از ظلم و جور شود و حضرت(ع) تشریف بیاورند ... یک دسته دیگر بودند که میگفتند هر حکومتی اگر در زمان غیبت محقق بشود، این حکومت باطل است و برخلاف اسلام است».(صحیفه نور،ج 19، ص 196-197)
امام خمینی(ره) با ارائه مفهومی عمیق از «حجت بودن امام معصوم»میفرماید: «مقصود از حجت خدا بودنِ امام معصوم این نیست که فقط بیان کننده احکام است ... بلکه منظور از حجت بودن امام زمان و پدران بزرگوارش، این است که خداوند تعالی به نسبت وجود ایشان و سیره و رفتار و گفتار آنان در تمام شئون زندگیشان، بر بندگان احتجاج میکند. از جمله شئون امامان، عدالت آنان در همه زمینههای حکومت است. به عنوان مثال، وجود امیرالمؤمنین(ع) برای تمام فرمانداران و حاکمان ستم پیشه حجت است؛ زیرا خداوند به واسطه سیرت آن بزرگوار، باب عذر و بهانه را بر همه آنان در تعدی از حدود الهی و تجاوز به اموال مسلمانان و سرپیچی از قوانین اسلامی بسته است. همین گونهاند سایر حجتهای خداوند، به ویژه حضرت ولیعصر(ع) که عدل را در میان مردم میگستراند و زمین را از قسط پر میکند و بر اساس نظامی عادلانه بر مردم حکم میراند».(کتاب البیع، ج 2، ص 474-475)
ایشان خطاب به مسئولین جمهوری اسلامی ایران فرمودند:«ما باید خودمان را مهیا کنیم از برای اینکه اگر چنانچه موفق شدیم انشاءالله به زیارت ایشان، طوری باشد که رو سفید باشیم پیش ایشان. تمام دستگاههایی که الان به کار گرفته شدهاند در کشور ما ... باید توجه به این معنا داشته باشند که خودشان را مهیا کنند برای ملاقات حضرت مهدی(ع)». (صحیفه نور ، ج 12، ص 208-209)
ایشان ضمن ردّ همه دیدگاههای یاد شده درباره اندیشه مهدویت دیدگاه خود در باب انتظار فرج را این گونه بیان میکند: «همه ما انتظار فرج داریم و باید در این انتظار خدمت کنیم. انتظار فرج، انتظار قدرت اسلام است و ما باید کوشش کنیم تا قدرت اسلام در عالم تحقق پیدا کند و مقدمات ظهور انشاءالله تهیه شود».(صحیفه نور، ج 7، ص 255)
انتظار، تکلیف شرعی را سلب نمیکند
رهبر نهضت روشنگری، تلاش برای تحقق عدالت و جلوگیری از ظلم در عصر غیبت را یک تکلیف الهی دانسته و همه مسلمانان را دعوت میکردند که تا سرحد توان خود این تکلیف الهی را به انجام برسانند:
«ما اگر دستمان میرسید، قدرت داشتیم باید برویم تمام ظلمها و جورها را از عالم برداریم. تکلیف شرعی ماست منتها ما نمیتوانیم، این که هست این است که حضرت عالم را پر میکنند از عدالت، نه شما دست بردارید از این تکلیفتان، نه این که شما دیگر تکلیف ندارید». (صحیفه نور،ج 7 ، ص198)
ایشان با اشاره به اینکه که باید با گسترش اسلام راستین در جهان و مبارزه با سلطه جهانخواران، راه را برای ظهور منجی موعود هموار ساخت فرمودند:«ما با خواست خدا دست تجاوز و ستم همه ستمگران را در کشورهای اسلامی میشکنیم و با صدور انقلابمان، که در حقیقت صدور اسلام راستین و بیان احکام محمدی است، به سیطره و سلطه و ظلم جهانخواران خاتمه میدهیم و به یاری خدا راه را برای ظهور منجی و مصلح کل و امامت مطلقه حق امام زمان، ارواحنا فداه، هموار میکنیم». (صحیفه نور، ج 20، ص 197)
امام خمینی (ره) انقلاب اسلامی ایران را نقطه شروع انقلاب جهانی حضرت مهدی(ع) میدانستند و تاکید بسیار داشتند که مسئولان نظام هرگز از آرمان عظیم انقلاب اسلامی که تشکیل حکومت جهانی اسلام است غافل نشوند، مفهوم انتظار در اندیشه بنیانگذار انقلاب اسلامی به معنای واقعی ایستادن در برابر بیعدالتیهاست، تا از این طریق نارساییها بر طرف شده و زمینه تشکیل حکومت جهانی فراهم گردد چنانکه یکی از اثرات مهم انتظار نیز آن است که فرد منتظر در برابر نابسامانیها و فساد محیط اجتماعی، خود را نبازد.
