کیفر بی‌گناهی؛ نگاهی به موانع قانونی برخورد با کودک‌آزاری

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از کهگیلویه و بویراحمد، کودک‌آزاری پدیده نوظهوری نیست و سالیان سال است که کودکان کهگیلویه و بویراحمد را هدف قرار داده است به طوری‌که بیشترین آزار کودکان از نوع فیزیکی است که منجر به جراحت آنان می‌شود که در صورت شناسایی سریع این کودکان می‌توان به آنان خدمات مورد نیاز را ارائه داد و از آسیب‌های بعدی پیشگیری شود.

کودکانی که مورد آزار قرار می‌گیرند در بزرگسالی دچار احساس خلأ، ناامنی عاطفی و روانی و نبود اعتماد به نفس می‌شوند و به افرادی پرخاشگر، عصبی، لجباز و منفی نگر و بی توجه به ارزش‌های خانواده و جامعه تبدیل می‌شوند.

علاوه بر پیامدهای روحی و روانی، کودک‌آزاری پیامدهای فیزیکی مانند اختلالات بینایی و شنوایی، پارگی و صدمات ارگان‌های داخلی و عضلانی را نیز به همراه دارد و متاسفانه گاهی حتی به مرگ نیز منجر شده‌ است.

در این بین گاهی کودکانی که در معرض خطر کودک آزاری هستند، شناسایی می‌شوند اما به علت برخی موانع قانونی، نمی‌توان این کودکان را از خانواده‌هایی که صلاحیت نگهداری کودکان را ندارند، جدا کرد و متاسفانه این کودکان با آنکه شناسایی شده‌اند پس از مدتی دچار ضرب و شتم و حتی مرگ می‌شوند.

در این خصوص با معصومه دهقان، کارشناس امور اجتماعی بهزیستی کهگیلویه وبویراحمد به گفت‌وگو نشستیم، وی گفت: سازمان بهزیستی در زمینه کنترل آسیب‌های اجتماعی با راه‌اندازی مراکز مداخله در بحران و اورژانس اجتماعی به قربانیان خشونت‌های خانوادگی و اجتماعی کمک می‌کند. 

وی افزود: برای کمک به این افراد، خانه‌های سلامت و خانه امن در مراکز بهزیستی تشکیل شده که خانه‌های سلامت ویژه دختران و خانه‌های امن ویژه زنان و کودکان است. 

این مسئول اضافه کرد: در این مراکز، روانشناس، مددکار اجتماعی و کارشناسان حقوقی برای کاهش آسیب‌ها و بازگشت دوباره قربانیان خشونت‌های خانوادگی به جامعه تلاش می‌کنند. 

دهقان بیان کرد: قربانیان خشونت‌های خانوادگی می‌توانند به صورت خودمعرفی و یا دستگاه قضایی به این خانه‌ها معرفی شوند و حداقل 6 ماه را در این خانه‌ها سپری کنند. 

وی در ادامه ابراز کرد: بسیاری از قربانیان خشونت‌های خانوادگی در طول حضور در خانه‌های امن و سلامت بهزیستی، توانمند شده و پس از ارتقای جسمی و فکری و با تشخیص کارشناسان قضایی از این مراکز ترخیص می‌شوند. 

کارشناس امور اجتماعی بهزیستی کهگیلویه و بویراحمد تاکید کرد: سبک زندگی ماشینی و آپارتمان‌نشینی خشونت‌های خانوادگی را در جامعه متغیر و فضاهای کوچک خانه‌ها میزان صبر و تحمل خانواده‌ها را نیز کمتر کرده و لازم است شهروندان با مهارت جدید تعامل با همدیگر بیشتر آشنا شوند. 

محمد محمدی، روانشناس خانواده در این خصوص به خبرنگار ایکنا گفت: نهادهای مختلفی برای کمک به خانواده‌ها به منظور مقابله با خشونت‌های خانوادگی وجود دارد و اگر خشونتی در خانواده‌ای اتفاق بیفتد، یکی از اعضای خانواده می‌تواند با تماس با اورژانس اجتماعی(123) بهزیستی درخواست کمک کنند. 

وی افزود: اگر خشونتی در خانواده‌ای اتفاق بیفتد، قربانیان می‌توانند، با مراجعه به دفتر حمایت از حقوق زنان و کودکان دادگستری علیه شخص خشونت‌گر اقامه دعوا کرده و از طریق قانونی این مساله را پیگیری کنند. 

این مسئول یادآور شد: بخش بسیار کمی از خشونت‌های خانوادگی در جامعه ما از این دو روش پیگری می‌شود و بخش زیادی از آنها برای حفظ آبرو و کیان خانواده مخفی هستند و در برخی موارد این خشونت‌ها می تواند در طول عمر یک انسان وجود داشته باشد. 

محمدی اظهار کرد: قانون به شدت از قربانیان خشونت‌های خانوادگی حمایت می‌کند و این افراد می‌توانند ضمن داشتن امنیت کامل و محیط مناسب برای نگهداری، با مشاوره کارشناسان حقوقی نسبت به حقوق خود نیز اقدام کنند. 

وی عنوان کرد: متاسفانه در بین مردم باورهای غلطی در خصوص دادخواست حقوقی و کیفری قربانیان خانوادگی وجود دارد و برخی از مردم بر این باورند که این قربانیان هیچ حقی در قانون ندارند. 

این روانشناس خانواده اضافه کرد: این باور کاملاً غلط بوده و حتی فرزندانی که مورد خشونت خانوادگی قرار می‌گیرند، می‌توانند در مراجع قضایی از والدین خود شکایت کرده و آنها را به پای میز محاکمه بیاورند. 

وقتی این موضوع را با سیدعلیرضا موسوی‌امجد،  مدیرکل بهزیستی کهگیلویه وبویراحمد در میان گذاشتیم، وی گفت: روند کنترل آسیب‌های اجتماعی در حوزه‌های مختلف به دلیل نبود هماهنگی و همکاری‌های بین بخشی در این استان کند و ضعیف است.

وی افزود: این در حالی است که بروز برخی آسیب‌های اجتماعی در این استان همچون خودکشی رو به افزایش و نگران کننده است.

مدیرکل بهزیستی کهگیلویه وبویراحمد با اشاره به آمارهای موجود در حوزه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی بهزیستی استان، بیان کرد: تعداد مراجعه کنندگان در طرح کودکان کار و خیابانی در سال گذشته 184 نفر بود. از این تعداد 9 نفر دختر و 175 نفر نیز پسر بودند.

وی آمار مربوط به کودک‌آزاری و همسرآزاری در سال 94 را نیز به ترتیب 51 و 14 مورد ذکر کرد.

 حسین اسدبیگی، رئیس مرکز فوریت‌های اجتماعی سازمان بهزیستی کشور نیز درباره شماره تلفن 123 می‌گوید: شماره تلفن 123 به خاطر سه رقمی بودن به راحتی برای همه مردم به ویژه کودکان سهل‌الوصول است.

وی افزود: این شماره تلفن در 190 شهرستان کشور قابل شماره‌گیری است و مردم می‌توانند موارد کودک‌آزاری، همسرآزاری و خودکشی را به آن گزارش کنند.

رئیس مرکز فوریت‌های اجتماعی سازمان بهزیستی کشور ابراز کرد: از 142 هزار تماسی که سال گذشته در خصوص مشکلات مربوط با اورژانس اجتماعی با شماره تلفن 123 گرفته شد، هفت تا هشت درصد آن مربوط به کودک‌آزاری بود.

اسدبیگی با اشاره به شناسایی کودکان آزار دیده از سوی این مرکز، یادآور شد: پس از شناسایی این کودکان با همکاری قوه قضاییه و نیروی انتظامی اقدامات لازم برای آنان در خصوص پیشگیری از آسیب‌های بعدی به عمل می‌آید.

وی عنوان کرد: در مجموع می‌توان گفت که در تمام استان‌های کشور، ارتباط خوبی بین قوه قضاییه، نیروی انتظامی و اورژانس اجتماعی در خصوص کودک آزاری‌ها وجود دارد اما این همکاری‌ها در برخی استان‌ها، بیشتر و در برخی استانها، کمتر بوده است.
تبعات همکاری محدود قوه قضاییه و اورژانس اجتماعی

رئیس مرکز فوریت‌های اجتماعی سازمان بهزیستی کشور اضافه کرد: به‌طورمثال در موردی پیش آمده است که کارشناسان اورژانس اجتماعی به قاضی گزارش دادند که کودکی در خانواده دچار کودک آزاری شده و برگرداندن کودک به خانواده به صلاحش نیست اما قاضی نپذیرفته و کودک را برگردانده و درنهایت ما با شکستگی دست و پای کودک مواجه شدیم و کار کودک به بیمارستان رسیده است. در یک مورد مرگ و میر کودک نیز داشتیم.

اسدبیگی تاکید کرد: لازم است اطلاع‌رسانی‌های بیشتری در خصوص کودک آزاری به قضات انجام شود تا آنان با جزئیات و چند و چون این بحران و آسیب اجتماعی، بیشتر آشنا شوند و تبعات عمل نکردن به توصیه‌های مددکاران و روانشناسان مراکز اورژانس اجتماعی را در نظر بگیرند.

وی ابراز کرد: همچنین کلانتری‌ها و نیروی انتظامی در برخی شهرستان‌ها ممکن است کار کارشناسان اورژانس اجتماعی را در اولویت قرار ندهند و موضوع رسیدگی به پرونده کودک آزاری، دچار تاخیر شود. در برخی مناطق از همکاری‌ها، کاملا راضی هستیم و در برخی مناطق شکوه و گلایه داریم. 

رئیس مرکز فوریت‌های اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در ادامه بیان کرد: در گذشته، تفاهم‌نامه‌هایی با قوه قضاییه برای همکاری‌های بیشتر امضا شده بود که متاسفانه این تفاهم نامه، پس از چند سال منقضی شد.

اسدبیگی گفت: در حال حاضر تفاهم‌نامه سه جانبه‌ای بین نیروی انتظامی، قوه قضاییه و معاونت اجتماعی پیشگیری از جرم و اورژانس اجتماعی در حال امضا شدن است که براساس آن، مشکلات بین سه دستگاه، برطرف شده و همکاری‌ها بیشتر می شود.

به گفته وی، در مجموع حدود 24 هزار مورد کودک آزاری به اورژانس اجتماعی بهزیستی در سال گذشته گزارش شد که این موارد یا در مراجعه به خودروهای سیار یا تلفن 123 یا مراجعه حضوری به مراکز مداخله در بحران مطرح شده‌اند.

فرهنگ‌سازی و ارتقای سطح دانش خانواده راهی برای مقابله با کودک‌آزاری است به هر حال رسیدگی به کودکان آزاردیده به عنوان یک اولویت باید مدنظر مسئولان قرار گیرد، زیرا کودکان آسیب‌پذیرترین اقشار جامعه به شمار می‌روند و وظیفه اعاده حقوق و محافظت از سلامت آنان بر عهده افراد بزرگسالی است که در کنار کودک یا در سازمان‌های مسئول به سر می‌برند.

نباید فراموش کرد که بی توجهی به کودک آزاری علاوه بر پیامدهای جسمی و جانی برای کودک در آینده نیز می‌تواند پیامدهای اجتماعی مانند فرار از خانه، خودکشی، خشونت‌ورزی و اعتیاد را نیز برای جامعه به همراه داشته باشد.

سیده‌مهناز خزیر