قربانیان بی‌دفاع خشونت

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان‌ جنوبی، کودک‌آزاری از جرائمی است که قلب هر انسانی را می‌آزارد! متأسفانه گاه بی‌توجهی جوامع، به جنایاتی علیه کودکان معصوم و بی‌پناه منجر می‌شود، که عمق وجود شنوندگان را آتش می‌زند، البته عوامل متعددی دست به دست هم داده‌اند تا ما روز به روز شاهد افزایش کودک‌آزاری در ایران و جهان باشیم.

کودک‌آزاری پدیده نوظهوری نیست و در هر عصر و دوره‌ای به شکلی گریبان‌گیر جوامع مختلف بوده است.

ماهیت این مسأله آن‌چنان حساس و پیچیده است که به دست آوردن آمار دقیق از میزان وقوع آن را برای متصدیان سلامت ناممکن کرده است. با این وجود نگاهی اجمالی بر واقعیت‌های جامعه نشان می‌دهد که کودک‌آزاری رو به افزایش است.

کودک‌آزاری وضعیتی است که در آن کودک از سوی کسی که مسئول مراقبت از سلامت اوست نادیده گرفته شده و یا به شکل نامناسبی با او رفتار می‌شود که در هر دو حالت کودک از لحاظ جسمی، روانی یا هر دو آسیب می‌بیند.

مطالعات نشان می‌دهند که بسیاری از والدین بدرفتار خود در کودکی قربانی آزار بوده‌اند و به نظر می‌رسد که با آزار دادن کودکان این الگو تداوم می‌یابد.

البته این یافته در خصوص همه قربانیان کودک‌آزاری مطلق نیست، اما در مواردی که شرایط زندگی با فشارهایی مانند وضعیت بد اقتصادی و اجتماعی دشوار می‌شود احتمال ظهور و بروز آن بیشتر می‌شود.

به طور کلی می‌توان گفت کودک‌آزاری بخشی از الگوی خشونت در خانواده است و فرض بر این است که والدین خشمی را که نسبت به یکدیگر دارند بر سر کودک خالی می‌کنند.

علت‌شناسی پدیده کودک‌آزاری

ناآگاهی والدین؛ گاهی والدین یا افراد دیگر که به کودکان آزار می‌رسانند، نمی‌دانند که رفتار آنها آزار به کودک است، مانند کسانی که کودکان را تنبیه بدنی و یا تحقیر و توهین می‌کنند، به نیازهای اساسی آن‌ها توجهی ندارند و این رفتارها را عادی می‌دانند.

مشکلات اقتصادی؛ فقر سبب می‌شود که کودکان از دسترسی به نیازهای اساسی مانند تغذیه و ... محروم شوند یا والدین به علت فشارهای مالی با رفتارهایی مانند پرخاشگری، خشونت، بی‌توجهی و ... کودکان را مورد آزار قرار می‌دهند.

ضعف باورهای دینی؛ بزرگ‌ترین عامل وقوع کودک آزاری را می‌توان در ضعف باورهای کودک آزاران دانست، زیرا کسی که معتقد به مکافات عمل در دنیا و عالم آخرت باشد، هیچ گاه به خود جرأت ظلم کردن به کودکان بی پناه را نمی‌دهد، چرا که بر اساس حدیثی نبوی، خداوند متعال می‌فرمایند: خشم من بر ظلم کننده به کسی که هیچ پناهی غیر از من ندارد، شعله ور است.

بیماری‌های روانی؛ در صورتی که والدین به بیمارهای روانی مبتلا باشند، با رفتارهایی مانند تندخویی، خشونت، ناسازگاری، بی‌توجهی و ... که ناشی از بیماری روانی آن‌هاست ، سبب آزار کودکان می‌شوند.

مشکلات خانوادگی؛ مشاجرات شدید و طولانی والدین، جمعیت زیاد خانواده‌ها، شیوه‌های تربیتی نامناسب، در برخی موارد وجود ناپدری و نامادری و ... سبب می‌شود که کودکان مورد آزار قرار گیرند ، تا حدی که مشکلات خانوادگی یکی از علل کودک‌آزاری بشمار می‌رود.

مشکلات کودکان؛ کودکانی که مشکلات پایدار و شدید دارند بیش‌تر از سایر کودکان مورد آزار قرار می‌گیرند، به‌عنوان مثال، کودکانی که به بیمارهای جسمی مزمن و طولانی مدت یا مشکلات رفتاری، پرخاشگری بی‌قراری، بیش فعالی، اضطراب ، شب ادراری و ... دچارند ، به علت مشکلاتی که برای بزرگسالان ایجاد می‌کنند و نیز به سبب ناآگاهی والدین از این مشکلات، اغلب مورد آزار جسمی و روانی قرار می‌گیرند.

مشکلات مدرسه؛ مشکلاتی که در مدرسه برای دانش‌آموزان ایجاد می‌شود، مانند انتظار بیش از حد، ندیدن تفاوت‌ها، ایجاد اضطراب ، ترس و رقابت‌های شدید، تبعیض، تنبیه بدنی، تحقیر و توهین و ... سبب آزارهای جسمی و روانی کودکان می‌شوند.

بدرفتاری عاطفی، آسیبی اساسی و قابل توجه است

افسانه بهالگردی، کارشناس مسئول امور آسیب‌دیدگان اجتماعی اداره‌کل بهزیستی خراسان‌جنوبی گفت: هر رفتاری که به جسم و روان کودک آسیب بزند و سلامت جسم، روان و رشد کودک را به مخاطره اندازد، چه عمدی و چه غیرعمدی، کودک‌آزاری محسوب می‌شود.

وی در خصوص انواع کودک‌آزاری افزود: انواع کودک‌آزاری شامل جسمانی، عاطفی، جنسی و مسامحه «غفلت» است.

کارشناس مسئول امور آسیب‌دیدگان اجتماعی اداره‌کل بهزیستی خراسان‌جنوبی گفت: کودک‌آزاری جسمانی استفاده عمدی از قدرت فیزیکی در برابر کودک که نتیجه آن، آسیب رساندن به سلامت و عزت نفس کودک است که ضربه زدن، داغ کردن، آسیب رساندن به سر و ... از آن جمله است.

وی با بیان اینکه در کودک‌آزاری عاطفی، الگوی مناسبی برای مراقبت و پرورش کودک از سوی والدین و یا مراقبان کودک وجود ندارد، ادامه داد: بدرفتاری عاطفی، آسیبی اساسی و قابل توجه است که کارکردهای روانشناختی، رفتار و رشد کودک را به شدت تحت‌تأثیر قرار می‌دهد که طرد، برخورد خشونت‌آمیز خانواده، تحقیر کردن و ... از انواع کودک‌آزاری عاطفی محسوب می‌شوند.

کارشناس مسئول امور آسیب‌دیدگان اجتماعی اداره‌کل بهزیستی استان خراسان‌جنوبی اظهار کرد: کودک آزاری جنسی به معنای درگیر شدن کودک در رفتارهای جنسی بوده، که با سطح تکاملی و رشدی کودک نامتناسب است.

بهالگردی درخصوص کودک‌آزاری بر اثر غفلت افزود: غفلت به منزله‌ الگوی پایداری است که بیانگر رابطه متقابل و اندک والدین و مراقبان با کودک، حذف و تأمین نکردن نیازهای اولیه جسمی کودک مثل تغذیه، بهداشت، پوشاک، نظافت، تربیت، مراقبت‌های پزشکی و یا ابراز عشق و علاقه به کودک است.

در حقیقت بسیاری از عوامل در نتیجه کمبودهای فرهنگی و ضعف‌های اخلاقی است، که نیاز به برنامه‌ریزی‌های بیشتر فرهنگی و ترویج باورها و رفتارهای درست اخلاقی دارد.

عدم آشنایی با روش‌های فرزندپروری؛ عامل بروز کودک‌آزاری

علیرضا موهبتی، معاون امور اجتماعی بهزیستی خراسان جنوبی نیز گفت: هر گونه رفتار یا کوتاهی و انجام عملی که سلامت جسمی، روانی و رشد کودک را به مخاطره اندازد کودک‌آزاری تلقی می‌شود.

وی افزود: انواع کودک‌آزاری جسمی و جنسی بیشتر در خانواده آسیب‌دیده از جمله خانواده معتادین، خانواده‌های طلاق و خانواده‌های فروپاشیده اتفاق می‌افتد، اما کودک‌آزاری‌های عاطفی و روانی در بیشتر خانواده‌ها با انواع وضعیت اجتماعی اتفاق می‌افتد.

معاون امور اجتماعی بهزیستی خراسان جنوبی، اعتیاد به مواد صنعتی و استفاده از الکل و داورهای روان گردان، بیماری‌های روانی و شخصیتی، اختلافات زناشویی، فقر اقتصادی خانواده و بیکاری سرپرست، فشارهای عمومی و محلی جامعه، طلاق والدین و عدم آشنایی با روش‌های فرزندپروری صحیح را از عوامل بروز کودک‌آزاری درخانواده‌ها برشمرد.

موهبتی بیان کرد: والدینی که مرتکب کودک‌آزاری می‌شوند به غیر از افرادی که مبتلا به سوء مصرف مواد هستند و شخصیتی ازهم گسیخته و ویژگی‌های رفتاری آنها متاثر از مصرف مواد مخدر است.

وی ادامه داد: سایر والدینی که مرتکب این رفتار می‌شوند معمولا به دلیل فشارهای خانوادگی، اجتماعی، اقتصادی و شغلی سطح افسردگی و اضطراب بالایی داشته و توان مدیریت هیجانات خویش را ندارند و به دلیل عدم کنترل خشم وعدم آشنایی با روش‌های فرزندپروری صحیح وجایگزین خوشنت به جای حل مساله کودک ازروش علمی از طریق ارتکاب به خشونت سعی در حل چالش و مساله ایجاد شده و تتمیع کودک به خواسته‌های خود را دارند.

بیشتر موارد کودک‌آزاری درمحیط خانواده رخ می‌دهد

معاون امور اجتماعی بهزیستی خراسان جنوبی گفت: بیشتر موارد کودک‌آزاری درمحیط خانواده رخ می‌دهد به دلیل اینکه حریم شخصی افراد بوده و نظارت اجتماعی محدود است.

موهبتی یادآور شد: به دلیل اعتیاد به مواد مخدر و ویژگی‌های شخصیتی مردانه، مسئولیت و فشارهای زندگی بیشتر بر عهده مردان است، به همین دلیل مرتکبین خشونت و آزارگران کودکان بیشتر پدرها یا ناپدری‌ها هستند.

باید گفت برنامه‌ريزی‌های آموزشی در راستای بالا بردن آگاهی خانواده‌ها از اثرات مخرب و منفی كودك‌آزاری بر شخصيت و رشد كودكان و هم‌چنين تغيير نگرش آن‌ها و استفاده از روش‌های مثبت تربيتی «تشويق» به جای تنبيه می‌تواند نقش موثری در كاهش بروز كودك‌آزاری جسمانی داشته باشد.

گزارش از سپیده قلندری اسفدن