فاصله گرفتن از رذائل اخلاقی نیازمند شهود و درک حقیقت عمل است

حجت‌الاسلام هادی شهاب، مدیر گروه فلسفه و معارف اسلامی دانشگاه بیرجند در گفت‌و گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان جنوبی، گفت: برای فاصله گرفتن از رذائل اخلاقی نیازمند شهود و درک حقیقت آن عمل هستیم.

وی اظهار کرد: ممکن است خیلی از ما بگوییم می‌دانیم فلان عمل مثلا غیبت زشت و ناپسند است اما با این حال مرتکب آن می‌شویم و در پی چرایی این اتفاق هستیم که چرا علی‌رغم این آگاهی آلوده به این رذیله می‌شویم.

مدیر گروه فلسفه و معارف اسلامی دانشگاه بیرجند بیان کرد: دانستن‌ها از چند راه حاصل می‌شود گاه شنیده‌ایم، گاه خوانده‌ایم اما گاه دیده‌ایم و در حقیقت دانستن یک مسأله را تجربه کرده‌ایم که با یکدیگر بسیار متفاوت است.

شهاب ادامه داد: زشتی یک رذیله اخلاقی را باید درک کنیم و در واقع به این شهود باطنی برسیم که فلان صفت اخلاقی ناپسند است این در حالی است که اکثر دانستن‌های ما در حوزه شناخت رذایل اخلاقی در حد شنیدن و خواندن است.

وی افزود: حال ممکن است عده‌ای این سؤال را بپرسند که این شهود باطنی و درک حقیقت اعمال و رفتارها چگونه حاصل می‌شود و چگونه به این شهود می‌رسیم که به عنوان مثال نماز حقیقتا مطلوب و غیبت بسیار ناپسند است.

شهود محصول عمل مداوم است

مدیر گروه فلسفه و معارف اسلامی دانشگاه بیرجند گفت: انجام یک عمل کم کم موجب می‌شود که به شهود باطنی برسیم، به عنوان مثال وقتی تمرین دوری از غیبت داشته باشیم به شهودی می‌رسیم که حقیقتاً در منظر ما غیبت شبیه خوردن گوشت برادر مرده می‌شود.

شهاب اظهار کرد: اینجاست که باید گفت نظر عده‌ای که می‌گویند تا ما متوجه فلسفه فلان رفتار نشویم آن را انجام نمی‌دهیم، نادرست است چرا که درک و رسیدن به حقیقت برخی از اعمال با انجام آن میسر می‌شود و شهود محصول عمل مداوم است.

ارزش نیت درست در رسیدن به فضائل

وی ادامه داد: عمل را هم از همین لحظه با داشتن نیت درست می‌توان شروع کرد چرا که نیت بسیار حائز اهمیت است و در واقع همین نیت است که مقوم انسان محسوب می‌شود و به این دلیل است که می‌گویند انسان باید مراقب نیات خود باشد.

مدیر گروه فلسفه و معارف اسلامی دانشگاه بیرجند یادآور شد: به عنوان مثال در روایات آمده که زیارت برادر مؤمن ثواب دارد و ما ممکن است در طول روز با هزاران نقر ملاقات داشته باشیم ولی وقتی از این فیض و ثواب الهی بهره‌مند می‌شویم که با نیت بهره‌گیری از این فضیلت به ملاقات شخصی برویم و این جا است که ارزش نیت معلوم می‌شود.