دلیل این همه فخر فروشی چیست ؟!

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان‌جنوبی، به راستی علت این همه کبر و فخر و بزرگی‌مان چیست؟ به چه داشتهای یا توانی مغرورانه سر بالا می‌گیریم و از دریچه غرور به دیگران می‌نگریم؟ به کدام دارایی این همه تکبر می‌ورزیم؟ هیچ اندیشیده‌ایم که به دنیا آمدنمان به دست خومان است یا از دنیا رفتنمان؟

زیبایی و سلامت‌مان یا دارایی و توانمان؟ کدامش؟ مالک کدام یک هستیم و توان ماندگار کردن کدام یک را داریم؟ آیا بر آن‌ها مسلطیم و می‌توانیم نگهش داریم؟ ...

چرا آن همه درماندگی، تهی دستی و نیازمندی را نمی‌بینیم؟ چه ضمانتی برای ماندن دارایی، سلامت، زیبایی و حتی برای بودنِ خودمان تا لحظه‌ای دیگرداریم؟ ... وقتی نه ضمانتی داریم و نه مالک هیچ کدام از آن‌هاییم، پس به چه چیزی فخر می‌فروشیم و مغرور می‌شویم؟ ...

یکی از بزرگ‌ترین آفت‌هایی که در طی طریق کمال انسان، گریبان گیر او شده، این است که بدون توجه به آثار سوء فردی و اجتماعی آن، برای ارضای حس کمال‌جویی، به فضیلت‌هایش فخر می‌نماید و می‌بالد؛ از این رو قرآن در آیات متعددی به شناساندن این آفت عظیم، به آثار و ریشه‌های آن پرداخته و من و تو را از این صفت غیر اخلاقی بر حذر داشته است:فَلا تُزَکُّوا أَنْفُسَکُمْ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقی؛ "پس خودستایی نکنید، او پرهیزگاران را بهتر می ‏شناسد".

علل و عوامل مختلفی دست به دست هم می‌دهند و زمینه را برای فخرفروشی فراهم می‌کنند.

قرآن این زمینه‌ها را برای هوشیاری یکی یکی باز می‌شمارد:

بهره‌مندى از نعمت

وقتی بعد از شدت و رنجی که به ما می‌رسد، نعمت‌هایی از سوی خدا به ما عنایت می‌شود، به خودمان می‌اندیشیم که مشکلات از ما برطرف شد و دیگر باز نخواهد گشت و غرق شادی و غفلت و فخرفروشی می‌‏شویم: "وَ لَئِنْ أَذَقْناهُ نَعْماءَ بَعْدَ ضَرّاءَ مَسَّتْهُ لَیَقُولَنَّ ذَهَبَ السَّیِّئاتُ عَنّی إِنَّهُ لَفَرِحٌ فَخُورٌ"

ثروت زیاد

وقتی مالی جمع می‌کنیم و به ثروتی می‌رسیم، با خود می‌اندیشیم چه کسی دیگر می‌تواند این ثروت را از چنگ‌مان به در آورد؟ ...و این گونه است که فخرفروشی می‌کنیم ... «وَ کانَ لَهُ ثَمَرٌ فَقالَ لِصاحِبِهِ وَ هُوَ یُحاوِرُهُ أَنَا أَکْثَرُ مِنْکَ مالاً وَ أَعَزُّ نَفَرًا * وَ دَخَلَ جَنَّتَهُ وَ هُوَ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ قالَ ما أَظُنُّ أَنْ تَبیدَ هذِهِ أَبَدًا " آن وقت مَثَل مان می شود، مَثَل قارون که با مال و ثروتی که داشت به مردم فخر می فروخت: "إِنَّ قارُونَ کانَ مِنْ قَوْمِ مُوسی فَبَغی عَلَیْهِمْ وَ آتَیْناهُ مِنَ الْکُنُوزِ ما إِنَّ مَفاتِحَهُ لَتَنُوأُ بِالْعُصْبَةِ أُولِی الْقُوَّةِ إِذْ قالَ لَهُ قَوْمُهُ لا تَفْرَحْ إِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ الْفَرِحینَ * وَ ابْتَغِ فیما آتاکَ اللّهُ الدّارَ اْلآخِرَةَ وَ لا تَنْسَ نَصیبَکَ مِنَ الدُّنْیا وَ أَحْسِنْ کَما أَحْسَنَ اللّهُ إِلَیْکَ وَ لا تَبْغِ الْفَسادَ فِی اْلأَرْضِ إِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ الْمُفْسِدینَ * قالَ إِنَّما أُوتیتُهُ عَلی عِلْمٍ عِنْدی أَ وَ لَمْ یَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ قَدْ أَهْلَکَ مِنْ قَبْلِهِ مِنَ الْقُرُونِ مَنْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُ قُوَّةً وَ أَکْثَرُ جَمْعًا وَ لا یُسْئَلُ عَنْ ذُنُوبِهِمُ الْمُجْرِمُونَ * فَخَرَجَ عَلی قَوْمِهِ فی زینَتِهِ قالَ الَّذینَ یُریدُونَ الْحَیاةَ الدُّنْیا یا لَیْتَ لَنا مِثْلَ ما أُوتِیی قارُونُ إِنَّهُ لَذُو حَظٍّ عَظیمٍ"

وقتی دارای قدرت زیادی می‌شویم، فکر می‌کنیم توانایی انجام هر کاری را داریم و برای همین هم به دیگران فخرفروشی می‌کنیم؛ اما غافل می‌شویم از اینکه هر چقدر هم که قدرتمند باشیم در مقابل قدرت خداوند هیچیم

جهل

جهالت که گریبان گیرمان می‌شود، کارمان به آنجا می‌کشد که افزون طلب می‌شویم و از خدا، غافل ... أَلْهاکُمُ التَّکاثُرُ * حَتّی زُرْتُمُ الْمَقابِرَ * کَلاّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ * ثُمَّ کَلاّ سَوْفَ تَعْلَمُونَ * کَلاّ لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْیَقینِ

خودپسندی

عجب و خودپسندی که بر وجودمان غلبه می‌کند، متکبرانه بر زمین خدا قدم می‌گذاریم و همگان را از دریچه غرور و فخرفروشی می‌نگریم: وَ لا تُصَعِّرْ خَدَّکَ لِلنّاسِ وَ لا تَمْشِ فِی اْلأَرْضِ مَرَحًا إِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ کُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ

دنیا

دنیا که به من و تو رو می‌کند، ثروتی گرد هم می‌آوریم ، با مال و ثروت و فرزند به یکدیگر فخر می‌فروشیم: "أَنَّمَا الْحَیاةُ الدُّنْیا لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ زینَةٌ وَ تَفاخُرٌ بَیْنَکُمْ وَ تَکاثُرٌ فِی اْلأَمْوالِ وَ اْلأَوْلادِ کَمَثَلِ غَیْثٍ أَعْجَبَ الْکُفّارَ نَباتُهُ ثُمَّ یَهیجُ فَتَراهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ یَکُونُ حُطامًا وَ فِی اْلآخِرَةِ عَذابٌ شَدیدٌ وَ مَغْفِرَةٌ مِنَ اللّهِ وَ رِضْوانٌ وَ مَا الْحَیاةُ الدُّنْیا إِلاّ مَتاعُ الْغُرُورِ" وَ قالُوا نَحْنُ أَکْثَرُ أَمْوالاً وَ أَوْلادًا وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبینَ"

ریا

ریا بستری برای فخرفروشی است که گاه برای نشان دادن اموالمان به مردم، انفاق می‌کنیم" إِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُورًا * الَّذینَ یَبْخَلُونَ وَ یَأْمُرُونَ النّاسَ بِالْبُخْلِ وَ یَکْتُمُونَ ما آتاهُمُ اللّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَ أَعْتَدْنا لِلْکافِرینَ عَذابًا مُهینًا * وَ الَّذینَ یُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ رِئاءَ النّاسِ وَ لا یُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَ لا بِالْیَوْمِ اْلآخِرِ وَ مَنْ یَکُنِ الشَّیْطانُ لَهُ قَرینًا فَساءَ قَرینًا"

شرک

شرک به خدا و شریک تراشیدن برای او، عامل بزرگی برای تفاخر و فخرفروشی است: وَ اعْبُدُوا اللّهَ وَ لا تُشْرِکُوا بِهِ شَیْئًا وَ بِالْوالِدَیْنِ إِحْسانًا وَ بِذِی الْقُرْبی وَ الْیَتامی وَ الْمَساکینِ وَ الْجارِ ذِی الْقُرْبی وَ الْجارِ الْجُنُبِ وَ الصّاحِبِ بِالْجَنْبِ وَ ابْنِ السَّبیلِ وَ ما مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ إِنَّ اللّهَ لا یُحِبُّ مَنْ کانَ مُخْتالاً فَخُورًا

قدرت فراوان

وقتی دارای قدرت زیادی می‌شویم، فکر می‌کنیم توانایی انجام هرکاری را داریم و برای همین هم به دیگران فخرفروشی می‌کنیم؛ اما غافل می‌شویم از اینکه هر چقدر هم که قدرتمند باشیم در مقابل قدرت خداوند هیچیم "فَأَمّا عادٌ فَاسْتَکْبَرُوا فِی اْلأَرْضِ بِغَیْرِ الْحَقِّ وَ قالُوا مَنْ أَشَدُّ مِنّا قُوَّةً أَ وَ لَمْ یَرَوْا أَنَّ اللّهَ الَّذی خَلَقَهُمْ هُوَ أَشَدُّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ کانُوا بِآیاتِنا یَجْحَدُونَ"

سپیده قلندری اسفدن