کودکانی که در چرخه زودرس کار قرار گرفتند
گروه اجتماعی: با وخیم شدن وضعیت خانوادهها از لحاظ اجتماعی و اقتصادی، بخشی از بار سنگین تأمین درآمد خانوادهها روی شانههای نحیف کودکان سنگینی میکند و هزاران کودک به رغم میل باطنی و به علت فقر خانوادههایشان در چرخه زودرس کار و تلاش جانفرسا قرار گرفته و نانآوران کوچک خانوادهها میشوند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسانجنوبی، با آنکه سالها از تصویب قانون کار و مقررات ممنوعیت کار کودکان و نوجوانان گذشته اما شواهد نشان میدهد که این قوانین تاثیری در به کارگیری کودکان نداشته و استفاده از کودکان و نوجوانان در بسیاری از مشاغل نظیر نانوایی، آهنگری و قالیبافی در ایران مرسوم است. بسیاری از این کودکان، بر اثر فقر و نداری خانوادههایشان به کار طاقتفرسا در کارگاهها و نیز فروشندگی در خیابانها کشیده شدهاند.
علل اشتغال به کار کودکان
مسأله کار کودکان عمدتاً با فقر خانوادهها در ارتباط است؛ کودکان خانوادههای کمدرآمد و بیبضاعت ناگزیرند که یا با شرکت در کارهای دسته جمعی و یا یافتن کاری در خارج از منزل به نحوی در افزایش درآمد خانواده تأثیر گذار باشند.
عامل عمدهای که موجب روی آوردن کودکان به بازار کار است، فقدان یا نامطلوب بودن مراکز آموزشی و یا دور بودن این مراکز از محل زندگی کودکان است.
این امر خود ناشی از نارساییهایی است که در تعمیم قوانین مربوط به حمایت و آموزش کودکان و همچنین، در امر نظارت برابری قوانین، وجود دارد و دیگر اینکه اشتغال به کار کودکان با افزایش معضلات اجتماعی، اعتیاد، طلاق، مهاجرت روستاییان به شهرها، بیکاری و... که حاصل توزیع نابرابر ثروت و شکاف روزافزون طبقاتی هستند، نسبت مستقیم دارد؛ چرا که با وخیم شدن وضعیت خانوادهها از لحاظ اجتماعی و اقتصادی، بخشی از بار سنگین تأمین درآمد خانوادهها روی شانههای نحیف کودکان سنگینی میکند و هزاران کودک به رغم میل باطنی و به علت فقر خانوادههایشان در چرخه زودرس کار و تلاش جانفرسا قرار گرفته و نان آوران کوچک خانواده ها می شوند.
کودک کار محصول نهایی چرخه فقر است
علی اکبر نخعی معاون حمایت و سلامت خانواده کمیته امداد امام خمینی (ره) خراسان جنوبی گفت: کودکان کار به همه کودکان زیر 18 سال که به منظور کسب درآمد برای تامین معاش خود و یا خانواده در خیابان مشغول به کارند گفته میشوند.
وی افزود: کودکان خیابانی کودکانی هستند که قسمت اعظم وقت و زندگی خود را درخیابان سپری کرده و هیچ ارتباطی با خانواده ندارند.
معاون حمایت و سلامت خانواده کمیته امداد امام خمینی (ره) خراسان جنوبی تصریح کرد: در هر جامعه بسته به آسیبهای اجتماعی، فرهنگ رایج در خانوادهها، تعداد فرزندان، وضعیت اقتصادی خانوادهها، وضعیت اقتصادی جامعه و مهاجرت میتواند دراین موضوع تاثیرگزار باشد.
نخعی بیان کرد: متاسفانه از کودکان کار با توجه به نیازی که دارند، انواع بهرهکشی صورت میگیرد که از جمله در مشاغل کاذب در راستای توزیع مواد مخدر، تکدیگری، سرقت و یا مشارکت در سرقت استفاده میشوند.
وی ادامه داد: کودکان کار چون از توان ضعیفی برخوردار هستند در معرض سوء استفادههای جسمی و جنسی قرار میگیرند و در معرض آسیبهای فیزیکی از قبیل خشونت، تعرض، تصادف نیز قرار دارند.
وی بیان کرد: براساس قانون درصورتی که احراز شود این افراد علت حضور آنان در خیابان ناشی از فقر است، کمیته امداد وضعیت خانوادهها را بررسی کرد و درصورت احراز نیازمندی از خدمات مستمر یا غیر مستمر برخوردار میشوند.
معاون حمایت و سلامت خانواده کمیته امداد امام خمینی (ره) خراسان جنوبی گفت: کودکان کار مشکلاتی از قبیل برهم زدن بعضی از قوانین، رواج تکدیگری و ارائه چهره زشت از فقر و وضعیت اجتماعی سرقت از عابران و اتوموبیلها، جریحهدار کردن افکار عمومی، ناکارآمد کردن سیستمهای حمایتی و اجتماعی جامعه را به همراه دارند.
نخعی یادآورشد: كودكان كار نانآوران كوچكی هستند كه در بسیاری مواقع مانع فساد و فحشا خانواده شدهاند، از این رو آنان دلاوران بزرگی هستند در مقابل آسیبدیدگان اجتماعی هستند كه متاسفانه خودشان به راحتی آسیبپذیرند.
کودکان کار؛ نمایانگر شکاف طبقاتی و فقر اقتصادی
علیرضا موهبی معاون امور اجتماعی بهزیستی خراسانجنوبی، نیز گفت: برخی از عوامل مرتبط بر بروز پدیده کودکان کار و پیامدهای آن شامل؛ ناکامی خانوادگی، جنگ، شکاف طبقاتی و فقر اقتصادی، حوادث و سوانح طبیعی یا انسانی، سوء استفاده توسط بزرگسالان، مهاجرت، شهر نشینی و تراکم بیش از حد، فرهنگپذیری و اعتیاد است.
وی ادامه داد: شرایط خاص کودکان کار به گونهای است که بیتوجهی و غفلت نسبت به این مسئله میزان معضلات و آسیبهای اجتماعی را در آینده افزایش میدهد.
معاون امور اجتماعی بهزیستی خراسانجنوبی، عنوان کرد: وقتی کودکان و نوجوانان جدا از خانواده و والدین باشند به خصوص در شرایطی که سرپرست و کنترل کنندهای نیز بر فعالیتهای آنان وجود نداشته باشد، انواع آسیبها و خطرات آنها را تهدید میکند.
وی یادآور شد: مهمترین رویکردهای مداخلهای بهزیستی در مورد کودکان خیابانی که با خانوادههای خود در ارتباط هستند، حمایت از خانواده به منظور تقویت توانایی در انجام کارکردهای طبیعی نظیر رشد و تربیت فرزندان و حمایت از آنان و فراهم آمدن زمینه رشد یکپارچه کودکان است.
به راستی آیا كودكانی كه هر روز شاهد رفت وآمدشان در كوچه و خیابان هستیم در تامین معیشت خانواده موثرهستند؟
گزارش از سپیده قلندری اسفدن
