چیزی به نام تئاتر در کشور نداریم/ کمبود امکانات فقط بهانه است

سیاوش طهمورث، هنرمند و پیشکسوت تئاتر کشور، در حاشیه جشنواره استانی تئاتر استان مرکزی در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، گفت: برای بچه‌های تئاتر شهرستان این طرز فکر پیش آمده که به دلیل فراهم بودن امکانات و...  در تهران، بچه‌های پایتخت از لحاظ تئاتر بالاتر و حرفه‌ای‌تر از شهرستانی‌ها کار می‌کنند درحالیکه این طرز فکر اشتباه است من شاهد بوده‌ام که هنر و تکنیک برخی از شهرستانی‌ها حرفه‌ای‌تر از بچه‌های تهران است.

پیام تئاتر مهم‌تر از اجرای آن است
وی ادامه داد: در تلاشی که در سال برای برگزاری بیش از 30 یا 40 جشنواره تئاتر در سراسر کشور داریم نباید ملاک اصلی را فقط برگزاری جشنواره بدانیم، بلکه جمع‌بندی آثار و پیام‌های جشنواره به مخاطبان مهم‌تر از برگزاری خود جشنواره‌های تئاتر است که باید به این مساله توجه ویژه‌ای شود.
طهمورث تأکید کرد: باید مسئولان و عوامل برگزاری جشنواره تئاتر از خود این سؤال را بپرسند که آیا تاکنون هدف برگزاری جشنواره تئاتر فقط صرف برگزاری بوده یا جمع‌بندی آثار و پیام جشنواره؟ من تصور نمی‌کنم که این اتفاق افتاده باشد به همین دلیل است که شاید بتوان گفت جشنواره‌های استانی و گاهی اوقات جشنواره‌های کشوری تأثیرگذاری خود بر روی مخاطبان را از دست داده است.
این پیشکسوت تئاتر با اشاره به اینکه پیشرفت قابل توجهی در مدت یکی و دو دهه اخیر در صنعت تئاتر به دست نیاورده‌ایم گفت:دلیل اصلی عدم پیشرفت در وهله اول آسان‌پسندی هنرمندان است و در وهله دوم مدیریت نکردن مدیران ما، فقط برگزاری و بیلان دادن دردی دوا نمی‌کند ما باید بتوانیم تاثیرگذار باشیم و جشنواره را به عنوان «جشنواره و تأثیرات آن» در نظر بگیریم اگر فقط به دنبال این باشیم که جشنواره برگزار کنیم به نظر من زحمت بیهوده می‌کشیم.
وی ادامه داد: نه فقط در جشنواره بلکه در اکثر تئاترهایی که در طول سال و در خارج از جشنواره برای عموم برگزار می‌شود هیچ جمع‌بندی درستی از روند برگزاری آنها نشده است، باید تأثیر بر روی تماشاچی، تأثیر بر ایجاد تئاتر و... در اجرای تئاتر لحاظ شود و در نتیجه به دلیل فکر نکردن بر روی این موضوع، در اکثر مواقع به تکرار مکررات می‌افتیم و این تکرار است که نمی‌گذارد ما پیشرفت کنیم.

فرق تماشاچی تئاتر با جمعیت
طهمورث گفت: من بارها این مسأله را به دوستان و هنرمندان تئاتر گفته‌ام و باعث شده که خیلی‌ها از صحبت‌های من درباره این موضوع ناراحت شوند، یکی از موضوعات اصلی در تئاتر و جشنواره‌ها این است که ما در اجرای آنها چیزی به نام تماشاچی تئاتر نداریم بلکه اکثر افرادی که در این جشنواره‌ها شرکت می‌کنند جمعیت هستند نه تماشاچی تئاتر.
این کارگردان هنری تصریح کرد: تئاتر اگر در سبد خانواده قرار بگیرد و تماشاگر خود را موظف کند که حداقل در سال یک یا دو بار تئاتر ببیند، آن تماشگر واقعی تئاتر است اینکه جمعیتی بیایند در سالن، گاهی بخندد و گاهی متاثر شوند و از سالن خارج شوند فایده‌ای ندارد.
طهمورث افزود: کار هم دوره‌‌ای‌های بنده با تئاتری که امروز در سراسر کشور اجرا می‌شود از لحاظ تکنیک و محتوا بسیار تفاوت دارد، تئاتر گذشته، تئاتر واقعی بود و تئاتر و هنرمندان آن با اجرای تئاتر، ایجاد تئاتر می‌کردند و معنای واقعی تئاتر به معنای ایجاد تئاتر است.
وی ادامه داد:  تئاترهای که هم اکنون در سراسر کشور برگزار می‌شود تئاتر نیست بلکه نمایش است که اجرا می‌کنند، من نمی‌گویم  اجرای نمایش بد است، بلکه باید داشته باشیم، اما ما نمی‌توانیم نمایش را به عنوان تئاتر اجرا کنیم، تئاتر باید اتفاق بیافتد نه اینکه نمایش داده شود، کدام یک از نمایش‌هایی که به اسم تئاتر اجرا می‌کنیم اتفاق می‌افتند، یعنی  تئاتر ایجاد می‌شود نمایش داده نمی‌شود.
این پیشکسوت تئاتر تصریح کرد: دلیلی که باعث می‌شود تئاترهای امروزی تئاتر نباشند، آسان‌پسندی هنرمندان و کارگردانان نمایش‌هاست، این دوستان تصور می‌کنند مشغول کار تئاتر هستند، باید افراد این وادی، چه به عنوان بازیگر، کارگردان و نویسنده، کمی در مورد تئاتر مطالعه و جمع‌بندی بر روی کارهای خود داشته باشند.

بهانه‌های هنرمندان غیر حرفه‌ای
وی ادامه داد: هر جا قرار است کار تئاتر انجام شود بلاک باکس واجب است، البته نباید کارگردان تئاتر خود را  محدود به این فضا کنند، باید نیاز اجرای تئاتر به درستی مشخص شود می‌تواند این فضا در سالن نمایش باشد می‌تواند اجرای خیابانی باشد و ... که این موضوع را باید کارگردان تئاتر به درستی مشخص نمایند.
این کارگردان هنری تأکید کرد: هنرمند و کارگردان تئاتر امروز نباید بهانه نبود سالن استاندارد برای عدم اجرای تئاتر خود داشته باشد، بلکه هنرمند واقعی باید بتواند حرف و پیام خود را در هر شرایطی به عموم افراد جامعه اختصاص دهد البته نباید این ویژگی برای مدیران و سیاست‌گذاران، سو تفاهم پیش آورد و گمان کنند تجهیز نبودن سالن‌های تئاتر ضربه‌ای به تئاتر نمی‌زند و لزومی بر ساخت و تجهیز سالن‌های نیست.
وی ادامه داد: باکس، امکانات تهران و...  فقط بهانه است افراد غیرحرفه‌ای در صنعت تئاتر  می‌زنند، در حالیکه اگر کارگردان و هنرمند تئاتر از تئاتر اطلاعات کافی داشته باشد در بدترین شرایط هم می‌تواند کار اثرگذار اجرا کند.
طهمورث در پایان گفت: درست است که بلاک باکس یکی از ابزارهای مهم و ضروری در صنعت تئاتر و وجود آن برای هر شهری واجب است، اما اگر قرار است این ابزار را داشته باشیم باید تجهیزاتش کامل باشد نه فقط یک چاردیواری بدون هیچ امکاناتی، به گونه‌ای که تماشگر با وارد شدن به آن از فرط گرما حس کند وارد سونا شده است و از آن طرف، نور، صدا و سایر امکانات حیاتی برای اجرای نمایش را هم نداشته باشد، وقتی می‌گویم نداشته باشیم اشکال ندارد به همین علت است ولی وقتی قصد تأسیس سالن نمایش داریم باید سالن به تمام امکانات مجهز شود.