سینمای دینی و دو راهی فرم یا معنا/ گذر از مباحثات نظری به سوی تولیدات عینی

سینمای دینی و اینکه این عنوان در چه قالبی تعریف می‌شود موضوع این میزگرد بود اما اختلاف نظر در این حوزه بیشتر دو دیدگاه را مد نظر داشت ابتدا اینکه سینمای دینی در قالب فرم تعریف می‌شود و نگاهی دیگر بر این باور که سینمای دینی بر معنا تکیه دارد. حال اینکه کدام یک از این دو دیدگاه صحیح بحثی که در این یاداشت مد نظر ما نیست چون سینمای دینی ژانرپذیر نیست که آن را بخواهیم در قالب گونه‌ای خاص خلاصه کنیم.

مسعود فراستی به عنوان یکی از منتقد خبر سینمای کشورمان بر این باور تاکید داشت که فرم همیشه حرف اول را در فریم‌های سینمای می‌زند؛ البته نگارنده نیز با وی هم عقیده است اما نکته مهم اینجاست که این فرم برای سینمای دینی نمی‌تواند گونه‌ای واحد تعریف کند. برای درک بهتر چند مثال ذکر می‌شود؛ فیلم «بچه‌های آسمان» اثری در حوزه سینمای کودک است اما نگاهی که به موضوعات دینی دارد بسیار تاثیرگذار و زیبا است؛ این اتفاق در فیلم دیگری چون «آواز گنجشک‌ها» نیز رخ می‌دهد اما آن فیلم دیگر فیلم کودک نیست بلکه اثری جدی و اجتماعی است. در این میان فیلم‌های چون «محمد رسول الله(ص)» یا «روز واقعه» به نوعی دیگر آموزه‌های دینی را مد نظر قرار داده است؛ از این دست مثال‌ها بسیار وجود دارد اتفاقی که نشان می‌دهد هر ژانری می‌تواند موضوعات دینی را مد نظر قرار دهد.

اما درباره دیدگاهی که محمد تقی فهیم مبلغ آن بود باید گفت، این طرز بیان بیشتر مختص سینمایی است که نگاه ایدئولوژیک به موضوعات دارد و عمدتا هم تمام پیام فیلم در قالب دیالوگ به بیننده منتقل می‌شود.

آنچه در اینجا شایست ذکر است اینکه سینمای امروز دیگر تنها وسیله‌ای برای سرگرمی نیست بلکه ابرازی است که از آن به‌انحای مختلف برای اشاعه مفاهیم خاص بهره برده می‌شود. برای همین واتیکان به عنوان پرچمدار دنیای مسیحیت به روی این حوزه سرمایه‌گذاری کلان انجام داده است. بنابراین به جای اینکه وقت و انرژی خود را صرف موضوعاتی چون فرم و محتوا کنیم بهتر است انرژی خود را معطوف تولید فیلم‌های خوب با محوریت موضوعات قرآنی کنیم.