مازندران از لحاظ گردشگری مذهبی در نقطه شروع قرار دارد

آیت‌اله ممیز در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از مازندران  گفت: با توجه به وجود دیدگاه‌های مختلف در «مذهب» تعاریف متفاوتی درباره گردشگری مذهبی وجود دارد اما در جامعه اسلامی ایران، گردشگری مذهبی بر اساس تعریف قرآنی است.

وی با بیان اینکه اغلب گردشگری مذهبی در دنیا به قصد مقاصد مذهبی است، افزود: با توجه به اینکه در قرآن کریم آمده است «الاعمال بالنیات» رفتن پیامبراسلام(ص) به کوه حرا را می‌توان گردشگری مذهبی به حساب آورد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با بیان اینکه هر چند المان‌هایی مانند بقاع متبرکه، و امامزادگان می‌تواند تداعی‌کننده گردشگری مذهبی باشد، اما با توجه به آموزه‌های دینی مسلمانان که خداوند  را «هوالاول، هوالآخر، هوالظاهر و هوالباطن» می‌دانند و باور دارند مقصود خداست و کعبه و بتخانه بهانه، می توان گفت، رکن بزرگتر از گردشگری مذهبی  که به منصه ظهور می‌رسد ذهنیت افراد و داشتن خلوص نیتی است که گردشگر را بدان سمت حرکت می‌دهد.

وی افزود: در استان مازندران امامزاده‌های زیادی وجود دارد که می‌تواند مقاصد مذهبی مردم قرار گرفته و این بعد از ابعاد گردشگری برای آنها تداعی یابد. اما بعد بزرگتری که می‌تواند شاخه‌ای از گردشگری قرار گیرد گردشگری مبتنی بر نیت و بهره‌برداری از آثار و نشانه‌های ذات احدیت است که در واقع متولیان گردشگری می‌توانند با نشان دادن طبیعت آن مولفه اصلی گردشگری مذهبی که پیدا کردن روحیه الهی است را در گردشگران ایجاد کنند.

 ممیز اظهار کرد: گردشگری مذهبی می‌تواند همراه با مکمل‌هایی‌ همچون سخنرانی و... باشد، وقتی در اعتقادات اسلامی، کل عالم مظهری از ذات اقدس احدیت است، نباید از این مهم در گردشگری مذهبی غفلت شود.

وی با اشاره به بعد روان‌شناسانه گردشگری مذهبی، افزود: بسیاری از گرفتاری‌های امروز جامعه بشری  ناشی از نزول روحیه الهی در افراد است که به کمبود ایمان، اعتقادات در احکام اولیه و ثانویه دین مبین اسلام بر می‌گردد و اینها می‌تواند در قالب یک طرح بزرگی به نام گردشگری مذهبی در مازندران تحقق یابد.

نویسنده کتاب نقش‌آفرینی مذهب در توسعه گردشگری و کارآفرینی با بیان اینکه انسان‌ها ارواح طیبه‌ای هستند، که چند روزی در قفس بدن ساکن شده‌اند، عنوان کرد: بعد اصلی انسان روحانی است خداوند نیز در آیه 20 سوره مبارکه عنکبوت می‌فرماید: «قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ بَدَأَ الْخَلْقَ ثُمَّ اللَّهُ يُنْشِئُ النَّشْأَةَ الْآخِرَةَ إِنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ» ، «بگو، در زمين سير كنيد و بنگريد خداوند چگونه آفرينش را آغاز كرده؟ سپس خداوند (به همين گونه) جهان آخرت را ايجاد مي‏كند، خداوند بر هر چيز قادر است.» و مفسران گفته‌اند منظور از «قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ» فقط بعد  جسمی نیست و به سیر باطنی هم توجه دارد که بعدی از ابعاد گردشگری مذهبی است.

وی افزود: مازندران از نظر جاذبه‌های طبیعی نگین ایران است و همانگونه که در طبیعت‌گردی با رها شدن پسماندها مواجه شدیم و آن رویدادی که می‌توانست خوب تلقی شود در اثر عدم شناخت‌ و مسئولیت‌پذیری موجب بروز عواقب ناگوار شد، این مهم در گردشگری مذهبی حساسیت بیشتری دارد و نیاز است طوری برنامه‌ریزی کنیم که از این طبیعت بی‌نظیر و مردم باصفا معتقد و پرتلاش با آن صبغه‌ای تاریخی استان که خاستگاه تشیع بوده ‌به سمت گردشگری مذهبی صحیح سوق پیدا کند.

ممیز با اشاره به منویات مقام معظم رهبری درباره بقاع متبرکه مبنی بر اینکه باید کاری کرد که این بقاع مصدر صدور نور به جامعه شوند، عنوان کرد: به لحاظ ساختار اداری متولی برای بقاع متبرکه و اماکن مذهبی فراوان است اما در این حوزه نیاز به یک متولی داریم که بتواند دغدغه‌های همه سازمان‌ها را دریابد و  تا هر گونه اقدام در در زمینه تعمیر یا بازسازی بقاع، حداکثر انطباق را  با فرهنگ، معماری و سلایق و نیازهای مردم  کشور داشته باشد.

وی ادامه داد: ما همان گونه که یک مجموعه تشحیص مصلحت نظام داریم، درباره اماکن مذهبی هم نیاز به یک مسئول و متولی داریم و باید یک مرکز سیاستگذاری  کلان در مدیریت گردشگری مذهبی شکل گیرد.

عضو هیئت علمی دانشگاه تهران، گفت: در مجموع کوتاهی دستگاه‌ها درباره مدیریت اماکن مذهبی عمدی نیست و فقط محدودیت‌هایی وجود دارد و هر یک از دیدگاه‌ خود به موضوع می‌نگرد.

وی ادامه داد: گردشگری مذهبی به طور ذاتی باید در راستای ارتقای ارزش‌های انقلابی  و انسانی باشد و در بستر  برنامه‌ریزی بومی انجام شود تا اقتصاد گردشگری هم رونق یابد.

ممیز اقتصاد در گردشگری مذهبی را مهم دانست و گفت: وقتی واردات و صادرات با هدف غایی تامین نیازهای مردم باشد خود ارزشمند است اما اقتصاد در گردشگری مذهبی ظاهر کار است که درجای خود ارزشمند است ولی باطن گردشگری مذهبی ارتقای آگاهی مردم در شناخت ارزش‎های انسانی و الهی و کسب کمال است.

وی با بیان اینکه هنوز برنامه خاصی در مدیریت گردشگری مذهبی وجود ندارد، افزود: استان مازندران علی رغم  زیر‌ساخت‌های به وجود آمده و تلاش‌هایی صورت گرفته در گردشگری مذهبی با توجه به استعدادها و ظرفیت‌های بالقوه آن هنوز در نقطه شروع قرار دارد و  نیازمند تشکیل تیمی هدفمند و مدیریت واحد در این حوزه هستیم  تا بتوانیم از منافع ذاتی اشتغالزایی آن بهره‌مند شویم.

ممیز عنوان کرد: در جذب گردشگر باید حرمت طبیعت را نگه داریم و در واقع دور از شأن جامعه اسلامی است که به خاطر کسب و کار، به طبیعت آسیب برسانیم.

وی ادامه داد: حساسیت گردشگری مذهبی از گردشگری معمولی بیشتر است  در گردشگری معمولی افراد به واسطه چشم و حواس دیگر لذت می‌برند اما در گردشگری مذهبی ارزش‌های انسانی، روحانی، بینش و بصیرت افراد ارتقا پیدا می‌کند. 

نویسنده کتاب نقش‌آفرینی مذهب در توسعه گردشگری و کارآفرینی با اشاره به اینکه همه دستگاه‌ها، حاکمیت نظام اسلامی و مردم باید در رونق گردشگری مذهبی نقش‌آفرینی کنند، اظهار کرد: مازندران از نظر قابلیت‌های گردشگری در جایگاه اول کشور است و باید یک کمیته اضطراری تشکیل داده شود تا بتواند با بهره‌وری بیشتر از این منابع خدادادی به توسعه پایدار –توسعه‌ای که علاوه بر رفع نیازهای فعلی خود هیچ خسرانی را به نسل‌های آینده وارد نکند- دست پیدا کنیم.  

وی افزود: بنده بعنوان یک سرباز کوچک در خدمت کشورم هستم و از خبرگزاری مسئولیت پذیر ایکنا تشکر دارم.

علی پاداشی