رسانه‌های رسمی مردم را اقناع کنند/ شبه رسانه‌ها؛ ابهام‌زدایی یا ابهام‌افزایی

مهدی سالم، کارشناس فضای مجازی، در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، با اشاره به این موضوع که برای ارتقای امنیت خبری در فضای مجازی چه باید کرد، گفت: زمانی که موضوع امنیت خبری مطرح می‌شود باید دو جنبه را در نظر بگیریم که می‌توان به مالکیت معنوی خبر و ماهیت خبر اشاره کرد.

وی ادامه داد: البته در گذشته‌ها گاهی اوقات در رادیو و تلویزیون و رسانه‌های مکتوب شاهد بودیم که مالکیت معنوی حفظ نمی‌شد و شایعه را به جای خبر واقعی می‌شنیدیم. امروزه سرعت فضای سایبر بیشتر و فراگیری‌اش گسترده است.

این کارشناس فضای مجازی تصریح کرد: ابتدای امر که فضای سایبر مطرح شد و شاهد موضوعات خبری در فضای سایبر بودیم، با عنوان رسانه‌های جایگزین مواجه بودیم؛ زمانی که رسانه رسمی دولتی و یک مجموعه رسمی شناسنامه‌دار نتواند برخی از مطالب را عنوان کند، رسانه‌های جایگزین می‌آیند و بروز می‌کنند.

وی بیان کرد: در دوره‌ای رسانه‌های اجتماعی شکل گرفت سپس به مرور شاهد فعالیت‌های پیام‌رسان‌ها بودیم و در ادامه شبکه‌های اجتماعی ظهور کردند و امروز هم رسانه‌های اجتماعی به طور جدی فعالیت می‌کنند که البته برخی از کارشناسان معتقدند که امروزه یک گام از رسانه‌های اجتماعی جلوتر رفته‌ایم، اما چیزی که فراگیر است این بوده که در سطح کشور مردم در رسانه‌های اجتماعی به صورت شهروند خبرنگار فعالیت می‌کنند و بدون تحلیل به نشر می‌پردازند وگاهی برخی دیگر برای جذابیت بیشتر و افزایش تعداد لایک‌ها مواردی را به خبر افزوده و فراتر از واقعیت آن را منتشر می‌کنند تا جایی که خبر با ماهیت واقعی از دست برود.

سالم اظهار کرد: البته عده‌ای دیگر هم برخی از مطالب را با قصد و نیت و در قالب اخبار کذب نشر می‌دهند. در این وضعیت شاهد هستیم که مطالب جهت‌دهی می‌شوند و موج‌های رسانه‌ای متناسب با نیازهای بعضی از اشخاص، جناح‌ها و گروه‌های مختلفی به راه می‌افتند که می‌تواند پیامدهای مخربی داشته باشند؛ چراکه بسیاری از مصرف‌کنندگان این رسانه‌ها از سواد سایبری مناسب برخوردار نیستند.

وی یادآور شد: در طی این سال‌ها متأسفانه مصرف‌کنندگان پیام‌رسان‌ها کودک هشت ساله تا فرد هفتاد ساله است و همه آنها به یک فهم سواد رسانه‌ای ندارند و نمی‌توانند آن تفکر انتقادی را نسبت به پیامی که دریافت می‌کنند، داشته باشند یعنی مفاهیم شناخت پیام را ندارند، به همین دلیل هر آنچه را که مشاهده می‌کنند یا می‌شنوند، بدون آنکه تحلیلی روی آن داشته باشند، باور می‌کنند.

این کارشناس فضای مجازی تصریح کرد: پیامی که منتشر می‌شود، دیگر امکان اصلاح آن وجود ندارد، زیرا در فاصله پیام منتشره تا اصلاحیه آن، مخاطب تحریک می‌شود و تفکراتش به هم بریزد یا جهت‌دهی‌هایش تغییر می‌کند.

وی یادآور شد: بسیاری از شایعاتی که منتشر می‌شود، ناشی از علاقمندی خود افراد است. برای مثال بازیگری که قصد دارد سر زبان‌ها بیفتد، لاجرم برای خودش حواشی درست می‌کند که واقعیت ندارد. همچنین برخی از مطالب منتشره که پاسخ داده نمی‌شود، به این دلیل بوده شخص علاقه به شایعه دارد تا سر زبان‌ها بیفتد، به همین دلیل است که مسئولان و افراد سیاسی و کسانی که علاقمندی به این اتفاق‌ها ندارند، نمی‌توانند برای هر شایعه‌ای وقت بگذارند و پاسخ دهند.

وی ادامه داد: مخاطب ما باید درک کند و تفاوت انتشار خبر از منبع موثق یا غیره را متوجه شود؛ بنابراین لزومی ندارد همه مسئولان و سیاسیون ما نسبت به هر شایعه‌ای از زندگی خصوصی‌شان پاسخگو باشند. مسئولان تنها در مواردی که عملکردش را زیرسوال برده یا نقص و نقصانی در آن بوده را می‌توانند پاسخ دهند.

این کارشناس فضای مجازی تصریح کرد: رسانه‌های رسمی باید جایگاه خود را در میان مردم حفظ کنند. رسانه‌های رسمی اگر به درستی کارهای خودشان را انجام دهند، اعتماد مردم را جلب خواهند کرد. زمانی که مردم به رسانه‌های رسمی اعتماد کنند، تفاوت را میان اخبار موثق و غیره را متوجه خواهد شد؛ بنابراین دانستن آن به عهده خود مخاطب است تا مخاطب را مسلح به سواد رسانه‌ای کنیم.

وی بیان کرد: قاعدتا پاسخ دادن به سوالات، وظیفه مسئولان است و آنها به غیر از آنکه باید حضور داشته باشند، باید پاسخگو باشند. پاسخ‌گویی، شفاف سازی به موقع و انتقال صحبت‌ها، وظیفه رسانه رسمی است و اگر رسانه‌های رسمی کشور مردم را در خصوص اتفاقات رخ داده اقناع می‌کردند، دیگر مردم برای استفاده از رسانه‌های جایگزین احساس نیاز نمی‌کردند.

سالم اظهار کرد: مسئولان امر پاسخگوی مناسبی به رسانه‌های رسمی ما ندارند و متأسفانه شایعات دامن می‌گیرد و دامن گرفتن شایعات منجر به آبرو ریختن افراد می‌شود و در نهایت خدشه‌ای به حیثیت فرد وارد می‌شود که این امر بزرگترین اشتباه است.