شیطان؛ بانی خشونت/ رفق و مدارا جایگزین شود
گروه اجتماعی: از جمله مهمترین شاخصههای جاهلیت در هر دورهای، عصبیت و خشونتورزی است؛ کمااینکه امام علی(ع) بانی خشونت و عصبیت را ابلیس نامیده است و هر فرورفته در جاهلیتی تأییدکننده اندیشه و راه و رسم شیطان است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، امام علی(ع) در آموزههای خود مردم را بهسوی ملایمت و رفقورزی هدایت میکرد تا در بستر آن، جامعه از عصبیت و خشونت دور شود.حضرت با برپا کردن دولت رفق و مدارا، در این جهت کوشید و در حکومتی که بدان در پی نفی کامل جاهلیت با همه شاخصهها و ویژگیهایش بودند اجازه عصبیت و خشونتورزی نداد و در برابر چنین رفتارهایی، بدان سو هم کشیده نشد.
در ماجرای فتنه جمل از ابتدا تا انتها بر مبنای مدارا عمل نمود هنگامیکه طلحه و زبیر به قصد پیمانشکنی نزدش آمدند و اجازه خواستند به عمره روند، در عین هشدار به آنان، اجازه داد و با اینکه عبدالله بن عباس پیشنهاد دستگیری آنها را داد.
امام علی(ع) فرمود: ای پسر عباس! آیا مرا فرمان میدهی آغازگر ستم و بدی باشم؛ پیشاز آنکه نیکی نمایم؟ و براساس گمان و تهمت مجازات کنم و کسی را بهخاطر اقدام صورت نگرفته دستگیر کنم؟ هرگز به خدا سوگند، هیچگاه از پیمانیکه خداوند برای داوری به عدالت و ابراز حقیقت از من گرفته است، عدول نخواهم کرد.
امام علی(ع) هوشیارانه با پیمانشکنان براساس ملایمت و مدارا رفتار نمود و چون آنان خروج نمودند و بهسوی بصره رفتند، امام فرمود: «همانا ناکثین عهدشکن به جهت نارضایتی از حکومت من به یکدیگر پیوستند و من تا آنجا که برای وحدت اجتماعی شما احساس خطر نکنم صبر خواهم کرد.
روش امام علی(ع) با روش جاهلانه کاملاً متمایز بود و تمام تلاش امام(ع) این بود که آنها را براساس منطق و استدلال از بیراهه به راه حق هدایت نماید و در برابر اقدامات جاهلانه ناکثین و قاسطین با مدارا و ملایمت رفتار کرد تا بهجای عصبیت و خشونت رفق و مدارا را در جامعه نهادینه نماید.
باید توجه داشت از جمله مهمترین شاخصههای جاهلیت در هر دورهای، عصبیت و خشونتورزی است که جاهلیت برپایه آن استوار است در واقع بنیان جاهلیت برپایه عدم حاکمیت قوه عقلانی و تکیه بر غرایز نفسانی است؛ بنیانیکه امام علی(ع) بانی آنرا ابلیس نامیده است و هر فرورفته در جاهلیتی تایید کننده اندیشه و راه و رسم شیطان است.
امام علی(ع) در رابطه با یکیاز مهمترین شاخصههای جاهلیت در خطبه 192 نهجالبلاغه فرموده است: «فرزندان خودپسندی و برادران تعصب و خودخواهی و سواران مرکب جهالت و خودپرستی، او را تصدیق کردند».
عصبیت از ماده «عُصبه» در اصل بهمعنای پیوند شدید است.عصبیت به پیچیده شدن در پیوندی شدید و کور با شخص یا عقیده یا نژاد یا گروه و ... را میگویند که موجب بسته شدن اندیشه و عقل و نپذیرفتن حق میشود و این امر آدمی را به تندی، تیزی و خشونت میکشاند تا عصبیت و خشونت از اندیشه و دل و راه و رسم زندگی زدوده نشود، راه مدنیت هم گشوده نمیشود.
امام علی(ع) که با همت خویش در پی شکستن بنیادهای جاهلیت بود و همه عمر خود را در مبارزه با آن سپری کرده بود، در جایگاه زمامدار، مسلمانان را به زدودن شاخصههای جاهلیت فرا میخواند و امام علی(ع) در خطبه 192 فرموده است: «پس شرارههای تعصب و کینههای جاهلی را در قلب خود خاموش سازید که تکبر و خودپرستی در دل مسلمانان از آفتهای شیطان، غرورها و کششها و وسوسههای اوست».
امام علی(ع) همچنین در خطبه 166 نهجالبلاغه درباره مسلمانانی که بهدلیل دوری از روح اسلام و بدفهمی دین، گرفتار تنسکی خشک و تعبدی بیروح و عصبیت و درشتخوییاند فرمودند: «و چونان ستمپیشگان جاهلیت نباشید که نه از دین آگاهی داشتند و نه در خدا اندیشه میکردند، همانند تخم افعی در لانه پرندگان نباشید که شکستن آن گناه و نگهداشتن آن شر و زیانبار است(بهجای جوجه ماری از آن بیرون میآید)».
ابنهیثم در شرح این خطبه گفته است: «همچون مردم درشتخوی عهد جاهلیت مباشید که نه فهمی در دین دارند و نه تعقلی در خدا دارند(بهصورت انسان؛ و در درون پستتر از جانوراناند)؛ مانند تخم شترمرغ در گودالی در ریگستان که شکستن آن گناه باشد و اگر نشکندش بسا از درون آن ماری زاید.
امام علی(ع) مردمانی را که در ظاهر اهل دیانتاند ولی بهسبب نافهمی دین بر مدار جاهلیتاند، مانند تخم افعی در لانهی پرندگان میداند که شکستن آن گناه است.زیرا گمان میرود تخم پرنده باشد، اما موجود داخل، شر و زیانبار است چنین جاهلیت مآبان با عصبیت و خشونت، هزارگونه شر و تباهی به بار میآورند» .
در ماجرای فتنه جمل از ابتدا تا انتها بر مبنای مدارا عمل نمود هنگامیکه طلحه و زبیر به قصد پیمانشکنی نزدش آمدند و اجازه خواستند به عمره روند، در عین هشدار به آنان، اجازه داد و با اینکه عبدالله بن عباس پیشنهاد دستگیری آنها را داد.
امام علی(ع) فرمود: ای پسر عباس! آیا مرا فرمان میدهی آغازگر ستم و بدی باشم؛ پیشاز آنکه نیکی نمایم؟ و براساس گمان و تهمت مجازات کنم و کسی را بهخاطر اقدام صورت نگرفته دستگیر کنم؟ هرگز به خدا سوگند، هیچگاه از پیمانیکه خداوند برای داوری به عدالت و ابراز حقیقت از من گرفته است، عدول نخواهم کرد.
امام علی(ع) هوشیارانه با پیمانشکنان براساس ملایمت و مدارا رفتار نمود و چون آنان خروج نمودند و بهسوی بصره رفتند، امام فرمود: «همانا ناکثین عهدشکن به جهت نارضایتی از حکومت من به یکدیگر پیوستند و من تا آنجا که برای وحدت اجتماعی شما احساس خطر نکنم صبر خواهم کرد.
روش امام علی(ع) با روش جاهلانه کاملاً متمایز بود و تمام تلاش امام(ع) این بود که آنها را براساس منطق و استدلال از بیراهه به راه حق هدایت نماید و در برابر اقدامات جاهلانه ناکثین و قاسطین با مدارا و ملایمت رفتار کرد تا بهجای عصبیت و خشونت رفق و مدارا را در جامعه نهادینه نماید.
باید توجه داشت از جمله مهمترین شاخصههای جاهلیت در هر دورهای، عصبیت و خشونتورزی است که جاهلیت برپایه آن استوار است در واقع بنیان جاهلیت برپایه عدم حاکمیت قوه عقلانی و تکیه بر غرایز نفسانی است؛ بنیانیکه امام علی(ع) بانی آنرا ابلیس نامیده است و هر فرورفته در جاهلیتی تایید کننده اندیشه و راه و رسم شیطان است.
امام علی(ع) در رابطه با یکیاز مهمترین شاخصههای جاهلیت در خطبه 192 نهجالبلاغه فرموده است: «فرزندان خودپسندی و برادران تعصب و خودخواهی و سواران مرکب جهالت و خودپرستی، او را تصدیق کردند».
عصبیت از ماده «عُصبه» در اصل بهمعنای پیوند شدید است.عصبیت به پیچیده شدن در پیوندی شدید و کور با شخص یا عقیده یا نژاد یا گروه و ... را میگویند که موجب بسته شدن اندیشه و عقل و نپذیرفتن حق میشود و این امر آدمی را به تندی، تیزی و خشونت میکشاند تا عصبیت و خشونت از اندیشه و دل و راه و رسم زندگی زدوده نشود، راه مدنیت هم گشوده نمیشود.
امام علی(ع) که با همت خویش در پی شکستن بنیادهای جاهلیت بود و همه عمر خود را در مبارزه با آن سپری کرده بود، در جایگاه زمامدار، مسلمانان را به زدودن شاخصههای جاهلیت فرا میخواند و امام علی(ع) در خطبه 192 فرموده است: «پس شرارههای تعصب و کینههای جاهلی را در قلب خود خاموش سازید که تکبر و خودپرستی در دل مسلمانان از آفتهای شیطان، غرورها و کششها و وسوسههای اوست».
امام علی(ع) همچنین در خطبه 166 نهجالبلاغه درباره مسلمانانی که بهدلیل دوری از روح اسلام و بدفهمی دین، گرفتار تنسکی خشک و تعبدی بیروح و عصبیت و درشتخوییاند فرمودند: «و چونان ستمپیشگان جاهلیت نباشید که نه از دین آگاهی داشتند و نه در خدا اندیشه میکردند، همانند تخم افعی در لانه پرندگان نباشید که شکستن آن گناه و نگهداشتن آن شر و زیانبار است(بهجای جوجه ماری از آن بیرون میآید)».
ابنهیثم در شرح این خطبه گفته است: «همچون مردم درشتخوی عهد جاهلیت مباشید که نه فهمی در دین دارند و نه تعقلی در خدا دارند(بهصورت انسان؛ و در درون پستتر از جانوراناند)؛ مانند تخم شترمرغ در گودالی در ریگستان که شکستن آن گناه باشد و اگر نشکندش بسا از درون آن ماری زاید.
امام علی(ع) مردمانی را که در ظاهر اهل دیانتاند ولی بهسبب نافهمی دین بر مدار جاهلیتاند، مانند تخم افعی در لانهی پرندگان میداند که شکستن آن گناه است.زیرا گمان میرود تخم پرنده باشد، اما موجود داخل، شر و زیانبار است چنین جاهلیت مآبان با عصبیت و خشونت، هزارگونه شر و تباهی به بار میآورند» .
