خانه تکانی؛ سنتی کهن از جنس پاکی و تازگی

با نزدیک شدن به نوروز همان‌طور که روز نو می‌شود، مردم هم سعی می‌کنند با خانه‌تکانی و جایگزین کردن ظرف‌های کهنه با نو، همه‌چیز را نو کنند و بیش از همه این مادران و زنان هستند که بیش از دیگر اعضای خانواده در این سنت سهیم هستند.

در زمان قدیم، ایرانیان بر این باور بودند که شیاطین، پلیدی و اهریمن در گوشه‌های تاریک دست‌نیافتنی، خانه می‌کنند و باید آن‌ها را بیرون کرد، از این رو برای زدودن آلودگی و سیاهی و بیرون کردن پلشتی‌ها از فضای خانه، گرد و غبار را از هر گوشه خانه پاک می‌کردند.

از دیگر اعتقادات مردم در ایام، این بود که لباس‌های مختص بهار و تابستان را که در صندوق بود و همچنین لحاف، تشک،‌ ملحفه‌ها و ... را در آفتاب پهن می‌کردند، چراکه می‌گفتند آفتاب شیطان‌کُش است که در واقع همان از بین بردن میکروب‌ها توسط نور خورشید است.

یکی از جالب‌ترین آدابی که در گذشته بین اغلب شهرهای ایران مرسوم بود، آئین فرش‌تکانی بود. قبل از این‌که فرش‌ها را بشویند، با زدن چوب به آن، خاک فرش را خوب می‌گرفتند، سپس فرش‌ها را با آب می‌شستند. اگر خوب خاک‌گیری نمی‌شد، رنگ‌های فرش با هم درمی‌آمیخت.

در گذشته نه چندان دور حتی با شکستن کوزه کهنه و تکاندن فرش‌ها سعی می‌کنند، همه‌چیز را پاکیزه و نو کنند، اما امروزه مردم و به ویژه جوان‎ترها با شیوه دیگری از خانه‌تکانی به استقبال بهار می‌روند.

وچه زیباست این سنت حسنه که طراوت و شادابی را به همراه دارد، از وسایل نو که جایگزین وسایل کهنه می‌شوند تا شستن فرش ها و...همگی نشان از ورود میهمانی به نام بهار دارد.

در اسلام نیز مردم به نظافت و پاکیزگی دعوت شده‌اند، و این یک اصل مسلم در تمامی تعالیم ادیان الهی است. دین اسلام همواره بر نظافت و رعایت بهداشت تأکید داشته و به متحول شدن و رنگ تازه بخشیدن به زندگی اهمیت زیادی قائل است.

از خانه تکانی که حرف به زبان می‌آید باید گفت چه خوب است در این ایام خانه تکانی اصلی که تغیر و تحول در رفتار و پاک شدن دل‌ها از کینه ها وکدورت ها است، نیز انجام شود.

و چه خوب است در این ایام که همگی آماده استقبال از بهار هستیم دست نیازمندی گرفته شود و چه خوبتر آنکه در خانه تکانی هایمان خانه تکانی دل را فراموش نکنیم و آلودگی روحی و پلیدی های مادی را از خود دور کنیم.

یادداشت از سپیده قلندری اسفدن