برنامهريزي، اينبار براي سالمندان
ايران يکي از کشورهايي است که جمعيت بسيار جواني دارد و هرم جمعيت در ميانهها از بخشهاي ديگر قطورتر است. اين موضوع ميتواند براي کشوري که زيرساختهاي لازم براي بهرهمندي از اين موهبت را دارد، بسيار خوب باشد اما اگر چنين نباشد و يک کشور نتواند از جمعيت جوانش به خوبي استفاده کند و از قضا جمعيت جوان زيادي هم داشته باشد، به جز انواع و اقسام مشکلات و آسيبهايي که در کمينش هستند بايد به روزهاي بد آينده فکر کند؛ روزهايي که همان جمعيت پا به سن بگذارند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) روزنامه وقایع اتفاقیه نوشت: درحالحاضر، 7,3 درصد از جمعيت ايران را سالمندان با سن بالاي 60 سال تشکيل ميدهند و پيشبيني ميشود که تا 15 سال آتي، اين رقم به دو برابر افزايش پيدا کند؛ بنابراين همانطور که در تمام سالهاي گذشته بخش وسيعي از برنامه مسئولان مربوط به جوانان بود، کمکم برنامههاي ويژه سالمندان سر از حرفها و برنامهريزيهاي نهادها و مسئولان سردرمیآورد. نمونه اين را در يکي از خبرهايي که ديروز منتشر شد، ميتوان ديد. رئيس اداره آموزش و توسعه صندوق بازنشستگي کشوري روز گذشته از ارائه طرح ملي «آمادگي ورود به دوره بازنشستگي براي کارمندان دولت بالاي 25 سال سابقه» به شوراي ملي سالمندان خبر داد. زهرا زادهغلام در گفتوگو با ايسنا به دورههاي آموزشي برگزارشده براي بازنشستگان در سال گذشته اشاره کرد و گفت: «آموزش در صندوق بازنشستگي در چهار حوزه دنبال ميشود که يکي از آنها حوزه بازنشستگان است.»
او ادامه داد: «البته برگزاري مداوم دورههاي آموزشي براي بازنشستگان بهصورت حضوري مشکلات خود را دارد اما تلاش کرديم به طرق مختلف مباحث آموزشي براي بازنشستگان داشته باشيم. سال گذشته با همکاري انجمن آلزايمر چند دوره ويژه بازنشستگان را برگزار کرديم و دورههاي تربيت مدرس آلزايمر داشتيم که اين مدرسان در شهرستانهاي خود نيز اقدام به تشکيل دوره و انتقال مفاهيم مرتبط با آلزايمر کردند. همچنين تفاهمنامههايي با چند مؤسسه داشتيم تا بازنشستگان بتوانند از امکانات آموزشي اين مؤسسات با تخفيف بالا استفاده کنند.» رئيس اداره آموزش و توسعه صندوق بازنشستگي کشوري در ادامه از ارائه طرحي به شوراي ملي سالمندان به منظور آشنايي کارکنان دولت در آستانه بازنشستگي با دوره بازنشستگي خبر داد و گفت: «طراحي دورههاي آموزشي براي کارکنان دولت در آستانه بازنشستگي با عنوان «آمادگي براي ورود به دوره بازنشستگي» را مدنظر داشتيم که محتواي آن آماده و سال گذشته به شوراي ملي سالمندان ارسال شد. ازجمله برنامههاي جدي ما براي سال جاري پيگيري اين طرح و به سرانجامرساندن آن است و تلاش ميکنيم به روشهاي مختلف دورههاي آموزشي و کسب آمادگي براي کارمندان دولت با سابقه 25 سال به بالا را داشته باشيم که از روشهاي حضوري گرفته تا دورههاي مجازي را دربرميگيرد.»
سالمندان شوکه ميشوند
او با بيان اينکه البته قبلا اين کار به صورت پراکنده انجام ميشده است اما با اجراي اين طرح به صورت منسجم و ساختاريافته ادامه خواهد يافت، گفت: «علت اين تصميم آن است که بسياري از کارمندان دولت آمادگي لازم را براي ورود به اين دوره ندارند و معمولا شوکه ميشوند، بههمينخاطر برگزاري اين دورهها ميتواند بهعنوان يک راهحل کمککننده باشد.»
رئيس اداره آموزش و توسعه صندوق بازنشستگي کشوري با اشاره به ترجمه و انتشار دو کتاب پرفروش در حوزه بازنشستگي گفت: «متأسفانه محتواي ويژه دوره بازنشستگي در کشور اندک است. در سال گذشته دو کتاب با عناوين «چگونه بازنشستگي شاد داشته باشيم؟» و «لذت فراغت» را منتشر کرديم که استفاده مطلوب از دوره بازنشستگي و کسب مهارت براي لذتبردن از زندگي محورهاي اصلي آنهاست.»
دانشگاه سالمندان
چند وقت پيش هم خبري درباره راهاندازي دورههاي ويژه سالمندان در دانشگاه زاهدان منتشر شده بود. معاون بهداشتي دانشگاه علوم پزشکي زاهدان درباره اين طرح ميگويد: «بررسيها نشان داده که ارائه آموزشها به شيوه دانشگاهي به سالمندان، کمک ميکند تا آنها به حالوهواي دوران جواني و دانشجويي بازگردند و از نظر روحي هم اثبات شده که اين روش بسيار تأثيرگذار است. بههمين دليل اين دورههاي آموزشي با عنوان دانشگاه نسل سوم يا University of the Third age اجرا ميشود.» سيدمهدي طباطبايي ادامه ميدهد: «جمعيت دنيا بهسمت سالمندي پيش ميرود و براساس گزارش سال 2013 سازمان جهاني بهداشت، ايران جزء سه کشوري است که بالاترين سرعت سالمندي در جهان را دارد؛ يعني تا 15 سال آينده تعداد سالمندان ما دو برابر ميشود. جامعهاي که بيش از 10 درصد جمعيت آن بالاي 60 سال هستند، بهعنوان جامعه پير و سالمند بهحساب ميآيد و ايران هم به احتمال زياد يکي از اين کشورها خواهد بود. پيرشدن جمعيت دنيا به دو دليل اتفاق ميافتد؛ اول افزايش سن اميد به زندگي که از فوايد توسعهيافتگي جوامع است و خوشبختانه در ايران هم شاهد اين مسئله بودهايم؛ بهطوريکه درحالحاضر اميد به زندگي در مردان حدود 72 سال و در زنان 74 سال است. دوم، کاهش ميزان مواليد موجب ميشود جمعيت سالمند، بخش بيشتري را به خود اختصاص دهد.»
بايد آماده باشيم
طباطبايي که استاد دانشگاه زاهدان هم هست، ادامه ميدهد: «سالمندي جمعيت پديدهاي است که درحال وقوع بوده و جوامع بايد خود را براي روبهروشدن با اين مسئله و پاسخ به نيازهاي دوران سالمندي آماده کنند و به همين دلیل سازمان جهاني بهداشت بحث سالمندي سالم را مطرح کرده است. در افراد سالمند يکسري تغييرات از نظر فيزيولوژيک صورت ميگيرد و اين افراد نيازهاي خاص خودشان را دارند، سالمندان بايد از وجود اين نيازها آگاهي داشته باشند. با افزايش سن يکسري بيماريها از جمله بيماريهاي قلبي و عروقي، فشار خون، ديابت، سرطانها و... افزايش مييابد و نياز است که سالمندان از بروز اين شرايط، آگاهي داشته باشند و بدانند که چطور بايد با اين بيماريها برخورد کنند؛ بهويژه بحث خودمراقبتي در اين سنين بسيار حائز اهميت است. همچنين انزواي اجتماعي از ديگر مشکلات آزاردهنده دوران سالمندي است. براي پاسخ به اين مسائل بيش از 40 سال قبل اولينبار بحث دانشگاه سالمندان مطرح و در کشورهاي توسعهيافته راهاندازي شد. کشور استراليا جزء کشورهاي پيشرو دراينزمينه است.»
اين استاد دانشگاه با بيان اينکه براي اولينبار در کشور چهار سال پيش دانشگاه نسل سوم يا دانشگاه سالمندان در دانشگاه علوم پزشکي زاهدان راهاندازي شد، درباره نحوه عملکرد دانشگاه سالمندان گفت: «گروه هدف اين دانشگاه، افراد بالاي 60 سال هستند و آموزشها رايگان بهصورت تئوري و عملي و در قالب دورههاي يکماهه در داخل دانشگاه انجام ميشود. آگاهيرساني راجع بيماريهاي دوران سالمندي، اختلالات قلبي و عروقي، ديابت و تغذيه مناسب، فعاليت فيزيکي مناسب در اين دوران، راهکارهاي تقويت حافظه و آموزش کمکهاي اوليه، جزء مباحثي است که در بحث اختصاصي دوران سالمندي با تأکيد بر خودمراقبتي تدريس ميشود.»
او ادامه ميدهد: «در دوران تحصيل کارت دانشجويي براي سالمندان صادر ميشود و درنهايت بعد از اتمام يک دوره آموزشي يکماهه، به سالمندان شرکتکننده، گواهي پايان دوره اعطا شده و حتي جشن فارغالتحصيلي نيز براي اين افراد گرفته ميشود. اين افراد سپس ميتوانند بهعنوان داوطلب سلامت متخصص با دانشگاه همکاري کنند. اين دورهها کاملا رايگان است و هزينههاي آن از طرف دانشگاه علوم پزشکي زاهدان تأمين ميشود. علاوه بر دورههاي يکماهه، يکسري دورههاي بازآموزي به مناسبتهاي مختلف بهداشتي مانند روز سرطان، ديابت، تالاسمي و هفته سلامت نيز براي سالمندان تشکيل ميشود.»
او ادامه داد: «البته برگزاري مداوم دورههاي آموزشي براي بازنشستگان بهصورت حضوري مشکلات خود را دارد اما تلاش کرديم به طرق مختلف مباحث آموزشي براي بازنشستگان داشته باشيم. سال گذشته با همکاري انجمن آلزايمر چند دوره ويژه بازنشستگان را برگزار کرديم و دورههاي تربيت مدرس آلزايمر داشتيم که اين مدرسان در شهرستانهاي خود نيز اقدام به تشکيل دوره و انتقال مفاهيم مرتبط با آلزايمر کردند. همچنين تفاهمنامههايي با چند مؤسسه داشتيم تا بازنشستگان بتوانند از امکانات آموزشي اين مؤسسات با تخفيف بالا استفاده کنند.» رئيس اداره آموزش و توسعه صندوق بازنشستگي کشوري در ادامه از ارائه طرحي به شوراي ملي سالمندان به منظور آشنايي کارکنان دولت در آستانه بازنشستگي با دوره بازنشستگي خبر داد و گفت: «طراحي دورههاي آموزشي براي کارکنان دولت در آستانه بازنشستگي با عنوان «آمادگي براي ورود به دوره بازنشستگي» را مدنظر داشتيم که محتواي آن آماده و سال گذشته به شوراي ملي سالمندان ارسال شد. ازجمله برنامههاي جدي ما براي سال جاري پيگيري اين طرح و به سرانجامرساندن آن است و تلاش ميکنيم به روشهاي مختلف دورههاي آموزشي و کسب آمادگي براي کارمندان دولت با سابقه 25 سال به بالا را داشته باشيم که از روشهاي حضوري گرفته تا دورههاي مجازي را دربرميگيرد.»
سالمندان شوکه ميشوند
او با بيان اينکه البته قبلا اين کار به صورت پراکنده انجام ميشده است اما با اجراي اين طرح به صورت منسجم و ساختاريافته ادامه خواهد يافت، گفت: «علت اين تصميم آن است که بسياري از کارمندان دولت آمادگي لازم را براي ورود به اين دوره ندارند و معمولا شوکه ميشوند، بههمينخاطر برگزاري اين دورهها ميتواند بهعنوان يک راهحل کمککننده باشد.»
رئيس اداره آموزش و توسعه صندوق بازنشستگي کشوري با اشاره به ترجمه و انتشار دو کتاب پرفروش در حوزه بازنشستگي گفت: «متأسفانه محتواي ويژه دوره بازنشستگي در کشور اندک است. در سال گذشته دو کتاب با عناوين «چگونه بازنشستگي شاد داشته باشيم؟» و «لذت فراغت» را منتشر کرديم که استفاده مطلوب از دوره بازنشستگي و کسب مهارت براي لذتبردن از زندگي محورهاي اصلي آنهاست.»
دانشگاه سالمندان
چند وقت پيش هم خبري درباره راهاندازي دورههاي ويژه سالمندان در دانشگاه زاهدان منتشر شده بود. معاون بهداشتي دانشگاه علوم پزشکي زاهدان درباره اين طرح ميگويد: «بررسيها نشان داده که ارائه آموزشها به شيوه دانشگاهي به سالمندان، کمک ميکند تا آنها به حالوهواي دوران جواني و دانشجويي بازگردند و از نظر روحي هم اثبات شده که اين روش بسيار تأثيرگذار است. بههمين دليل اين دورههاي آموزشي با عنوان دانشگاه نسل سوم يا University of the Third age اجرا ميشود.» سيدمهدي طباطبايي ادامه ميدهد: «جمعيت دنيا بهسمت سالمندي پيش ميرود و براساس گزارش سال 2013 سازمان جهاني بهداشت، ايران جزء سه کشوري است که بالاترين سرعت سالمندي در جهان را دارد؛ يعني تا 15 سال آينده تعداد سالمندان ما دو برابر ميشود. جامعهاي که بيش از 10 درصد جمعيت آن بالاي 60 سال هستند، بهعنوان جامعه پير و سالمند بهحساب ميآيد و ايران هم به احتمال زياد يکي از اين کشورها خواهد بود. پيرشدن جمعيت دنيا به دو دليل اتفاق ميافتد؛ اول افزايش سن اميد به زندگي که از فوايد توسعهيافتگي جوامع است و خوشبختانه در ايران هم شاهد اين مسئله بودهايم؛ بهطوريکه درحالحاضر اميد به زندگي در مردان حدود 72 سال و در زنان 74 سال است. دوم، کاهش ميزان مواليد موجب ميشود جمعيت سالمند، بخش بيشتري را به خود اختصاص دهد.»
بايد آماده باشيم
طباطبايي که استاد دانشگاه زاهدان هم هست، ادامه ميدهد: «سالمندي جمعيت پديدهاي است که درحال وقوع بوده و جوامع بايد خود را براي روبهروشدن با اين مسئله و پاسخ به نيازهاي دوران سالمندي آماده کنند و به همين دلیل سازمان جهاني بهداشت بحث سالمندي سالم را مطرح کرده است. در افراد سالمند يکسري تغييرات از نظر فيزيولوژيک صورت ميگيرد و اين افراد نيازهاي خاص خودشان را دارند، سالمندان بايد از وجود اين نيازها آگاهي داشته باشند. با افزايش سن يکسري بيماريها از جمله بيماريهاي قلبي و عروقي، فشار خون، ديابت، سرطانها و... افزايش مييابد و نياز است که سالمندان از بروز اين شرايط، آگاهي داشته باشند و بدانند که چطور بايد با اين بيماريها برخورد کنند؛ بهويژه بحث خودمراقبتي در اين سنين بسيار حائز اهميت است. همچنين انزواي اجتماعي از ديگر مشکلات آزاردهنده دوران سالمندي است. براي پاسخ به اين مسائل بيش از 40 سال قبل اولينبار بحث دانشگاه سالمندان مطرح و در کشورهاي توسعهيافته راهاندازي شد. کشور استراليا جزء کشورهاي پيشرو دراينزمينه است.»
اين استاد دانشگاه با بيان اينکه براي اولينبار در کشور چهار سال پيش دانشگاه نسل سوم يا دانشگاه سالمندان در دانشگاه علوم پزشکي زاهدان راهاندازي شد، درباره نحوه عملکرد دانشگاه سالمندان گفت: «گروه هدف اين دانشگاه، افراد بالاي 60 سال هستند و آموزشها رايگان بهصورت تئوري و عملي و در قالب دورههاي يکماهه در داخل دانشگاه انجام ميشود. آگاهيرساني راجع بيماريهاي دوران سالمندي، اختلالات قلبي و عروقي، ديابت و تغذيه مناسب، فعاليت فيزيکي مناسب در اين دوران، راهکارهاي تقويت حافظه و آموزش کمکهاي اوليه، جزء مباحثي است که در بحث اختصاصي دوران سالمندي با تأکيد بر خودمراقبتي تدريس ميشود.»
او ادامه ميدهد: «در دوران تحصيل کارت دانشجويي براي سالمندان صادر ميشود و درنهايت بعد از اتمام يک دوره آموزشي يکماهه، به سالمندان شرکتکننده، گواهي پايان دوره اعطا شده و حتي جشن فارغالتحصيلي نيز براي اين افراد گرفته ميشود. اين افراد سپس ميتوانند بهعنوان داوطلب سلامت متخصص با دانشگاه همکاري کنند. اين دورهها کاملا رايگان است و هزينههاي آن از طرف دانشگاه علوم پزشکي زاهدان تأمين ميشود. علاوه بر دورههاي يکماهه، يکسري دورههاي بازآموزي به مناسبتهاي مختلف بهداشتي مانند روز سرطان، ديابت، تالاسمي و هفته سلامت نيز براي سالمندان تشکيل ميشود.»
