بررسی موضوع «بازگشت به دنیا پس از درک عالم برزخ»؛ محال عقلی یا امکان‌پذیر؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان‌‌جنوبی، یکی از موضوعاتی که ممکن است ذهن برخی از افراد را به خود مشغول داشته و به واسطه جذابیتی که در بطن خود دارد برخی از علاقمندان مطالعاتی پیرامون آن داشته باشند بحث کسانی است که یک بار مرگ را تجربه کرده‌اند.

ماجراهای بسیاری این روزها در قالب پیام و یا فایل‌صوتی در شبکه‌های اجتماعی دست به دست میان جوانان می‌چرخد و برخی افراد در این فایل ها و پیام‌ها از لحظاتی می‌‌گویند که مرگ را تجربه کرده‌اند.

اکنون سؤال این است که آیا از منظر شرعی و دینی امکان دارد افرادی برای لحظاتی مرگ را تجربه کنند و انقطاع کامل روح از جسم محقق شود و دوباره خداوند به او حیات و زندگی مجدد ببخشد و روح به جسم او بازگردد.

اگر این مسئله امکان‌پذیر است چگونه آن را با آیاتی از قرآن چون آیات 99 و 100 سوره مؤمنون می‌توان تطبیق داد که در آن آمده است «حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّهَا كَلِمَةٌ هُوَ قَائِلُهَا وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ تا آنگاه كه مرگ يكى از ايشان فرا رسد مى‌گويد پروردگارا مرا بازگردانيد شايد در آنچه ترك كردم (و كوتاهي نمودم) عمل صالحي انجام دهم (به او مي‏گويند) چنين نيست، و پشت سر آنها برزخي است تا روزي كه برانگيخته مي‏شوند.»

اگر هم این مسئله امکان پذیر نیست چگونه با اتفاقاتی چون معجزه حضرت عیسی(ع)  مبنی بر زنده شدن مردگان و داستان عزیر نبی(ع) که بعد از 100 سال زنده شد تطبیق داده می‌شود.

حجت‌الاسلام جواد اکبری مطلق، مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دانشگاه پیام‌نور خراسان‌جنوبی و مدرس حوزه و دانشگاه در این زمینه گفت: در قرآن کریم ماجراهایی نقل شده که در آن افراد پس از فوتشان، حیات دوباره را تجربه کرده‌اند.

داستان پیامبری که بعد از 100 سال مجدد زنده شد

وی اظهار کرد: نمونه این  اتفاق شگفت که در قرآن نقل شده داستان حضرت عزیر نبی(ع) است که خداوند پس از 100 سال او را دوباره زنده کرد تا قدرت الهی را به او نشان دهد و قضیه معاد برای او بیش از پیش روشن شود.

مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دانشگاه پیام نور خراسان‌جنوبی بیان کرد: و یا در داستان‌های انبیاء داریم که یکی از معجزات حضرت عیسی (ع) زنده کردن مردگان بود تا  نبوت خود را برای دیگران ثابت کند پس حیات مجدد در این دنیا محال نیست.

ماجراهای حیات پس از مرگ را با تأمل و دقت بشنویم

اکبری مطلق ادامه داد: اما درباره آیات 99 و 100 سوره مؤمنون باید گفت این آیه خطاب به کفار است که راه بازگشتی برای این دنیا  و جبران اعمال زشتشان  برای آنان وجود ندارد ولی دلیلی وجود ندارد که برای مؤمنین با اذن الهی این اتفاق رخ ندهد.

وی یادآور شد: البته در رابطه با ماجراهایی که با عنوان کسانی که مرگ را تجربه کرده‌اند نقل می‌شود باید دقت بیشتری کرد چرا که ممکن است مرگ آن به واسطه یک خطای پزشکی تأیید شده و یا به هر دلیل دیگر مرگ حقیقی رخ نداده باشد.

حجت‌الاسلام مجتبی شیدایی، معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان‌جنوبی در این زمینه به خبرنگار ایکنا گفت: درباره موضوع حیات مجدد و بازگشت به این دنیا پس از فوت و مرگ حقیقی باید به دو نکته اشاره کرد.

وی اظهار کرد: نکته اول که آیه 99 و 100 سوره مؤمنون به آن اشاره دارد این است که بر اساس یک قاعده کلی و عمومی و براساس عللی که در عالم برزخ حاکم است، افراد پس از مرگ توان بازگشت به این دنیا برای جبران خطاها و اشتباهات گذشته را ندارند.

بازگشت به این دنیا پس از مرگ محال عقلی نیست

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان‌جنوبی بیان کرد: اما نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد این است که حیات مجدد و بازگشت به این دنیا پس از مرگ محال عقلی نیست و اگر خواست خداوند تعلق بگیرد این اتفاق ممکن است رخ دهد همانطور که در معجزه حضرت عیسی(ع) که مردگان را زنده می‌کرد و داستان زنده شدن عزیر نبی(ع) این اتفاق رخ داد.

شیدایی ادامه داد: بنابرین باید بین قاعده کلی عدم توانایی افراد پس از مرگ برای بازگشت از عالم برزخ به این دنیا و محال عقلی نبودن این اتفاق تفکیک قائل شد تا به نتیجه درستی رسید.

وی افزود: محال عقلی نبودن بازگشت انسان‌ها به این دنیا از منظر شیعه شاهدی مهم هم دارد یک دلیل آن هم مسئله رجعت است که روایات قابل ملاحظه‌ای درباره آن نقل شده است به گونه‌ای که بسیاری از علماء شیعه، تحقق رجعت را یکی از مسلمات روایی تشیع می‌دانند.

نگاهی به مسئله رجعت

معاون پژوهشی حوزه علمیه خراسان‌جنوبی ادامه داد: بر اساس روایات در زمان ظهور حضرت مهدی(عج)  برخی از مؤمنین واقعی که از درجه ایمان بالایی برخوردارند و بسیاری از کافرین که در انحطاط و کفر سردمدار بودند به این دنیا برمی‌گردند که از این اتفاق به عنوان رجعت نام برده می‌شود.

شیدایی افزود: در بسیاری از روایات نیز اشاره شده که بعد از شهادت حضرت مهدی(عج) برخی از معصومین(ع) از جمله امام حسین(ع) به این عالم برمی‌گردند که البته واقعه رجعت حکمت‌ها و دلایل خاص خود را دارد.

تفسیر غلط برخی افراد از حالت‌های روحانی به مرگ

وی یادآور شد: اما در زمینه ماجراهایی که از آن به عنوان کسانی که یک بار مرگ را تجربه کرده‌اند، یاد می‌شود باید با حساسیت بیشتری تأمل کرد چرا که مشخص نیست برای آنان حتما مرگ قطعی روی داده و روح کاملا از جسم جدا شده باشد بلکه ممکن است برای آنها حالت های روحانی ایجاد شده که تفسیر آنها از آن حالت‌ها این بوده که مرده‌اند در حالی که حقیقتا به مرز مرگ نرسیده باشند.

حجت الاسلام سید حسن سیدی، مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دانشگاه  علوم پزشکی بیرجند نیز در این زمینه گفت: وقتی ما ماجراهایی حقیقی چون معجزه حضرت عیسی(ع) را داریم می‌توان گفت زنده شدن کسی پس از فوت  محال عقلی نیست.

بین معجزه و استثناء و قواعد کلی تفکیک قائل شویم

مسئول نهاد نمایندگی ولی‌فقیه در دانشگاه  علوم پزشکی بیرجند با اشاره به اینکه آیات 99 و 100 سوره مبارکه مؤمنون، ادامه داد: البته باید بین معجزه و استثناء  و یک قاعده کلی و عمومی تفکیک قائل شویم.

سیدی یادآور شد: البته نباید به راحتی به هر واقعه‌ای بازگشت به این دنیا پس از مرگ اطلاق کرد چون خطاهای پزشکی نیز محتمل است و از طرف دیگر ممکن است مرگ حقیقی و انقطاع کامل روح از بدن رخ نداده باشد.

گزارش از حکیمه بهمن زاده