حجتالاسلام سیدحمید حسینی:
لزوم حمایت نهادهای مسئول از فعالیتهای قرآنی در فضای مجازی/ اقتضائات فضای مجازی را بشناسیم
کانون خبرنگاران نبأ: مدیر سامانه آموزش الکترونیکی حامیم گفت: اگر ما بخواهیم فعالیتهای قرآنی را در این فضا گسترش دهیم باید همه این اقتضائات، جذابیتها و شرایط را بشناسیم و بهدرستی از آن استفاده کنیم. متأسفانه با وجود بودجههای سنگینی که میشنویم برای فعالیتهای قرآنی در نظر گرفته میشود تا کنون شاهد اقدام شایستهای برای ترویج و آموزش قرآن در فضای مجازی نبودهایم.
حجتالاسلام والمسلمین سیدحمید حسینی، مدیر سامانه آموزش الکترونیکی حامیم در گفتوگو با کانون خبرنگاران ایکنا، نبأ با اشاره به ظرفیتهای فضای مجازی در توسعه فرهنگ قرآنی، گفت: این روزها ضرورت استفاده از فضای مجازی برای کسی مخفی نیست و مثل سالها قبل نیست که ناچار بودیم برای مسئولان محترم درباره اهمیت و ضرورت استفاده از این فضا صحبت کنیم. امروزه چیزی که مهم است روشهای درست برای ورود به این فضاست؛ دغدغه ما این است که به دوستان و مسئولانی که در این زمینه سیاستگذاری و برنامهریزی میکنند بگوییم حالا که احساس وظیفه کردهاید، لطفا با روشهای نادرست، بودجههای سنگین را هدر ندهید. چراکه اگر ما بخواهیم با همان روشهای سنتی عین محتوای آموزشی و فعالیتهای قرآنی حضوری را به فضای مجازی وارد کنیم توفیق چندانی در پیش بردن اهداف خود نخواهیم داشت.
مدیر سامانه قرآنی حامیم عنوان کرد: اولین شرط فعالیت در فضای مجازی این است که اقتضائات و تفاوتهای این فضا را بهخوبی بشناسیم و از نیروهای فعال و آشنا با این فضا استفاده کنیم، در این محیط باید جذابیتها و رنگ و بویی مناسب برای مخاطب مشکلپسند آماده کرده باشیم. اهمیت این موضوع وقتی روشنتر میشود که با رقابت شدیدی که در ارائه محتوا در فضای مجازی بهوجود آمده است توجه کنیم.
وی در ادامه افزود: امروزه در فضای مجازی بمباران و هجوم اطلاعات به سمت کاربران بهگونهای است که اکثر کاربران وقت و حوصله انتخاب میان مطالب را هم ندارند چه رسد به اینکه بخواهند مطالب را دقیق پیگیری کنند، بخوانند و در فعالیتها شرکت داشته باشند.
حجتالاسلام والمسلمین حسینی بیان کرد: در شرایط جدید ما با کاربرانی مواجه هستیم که صدها و هزاران رقیب دیگر از نظر محتواهای جذاب، بازیهای رایانهای، شبکههای اجتماعی و گفتوگوی موجود در فضای مجازی آنها را به خود مشغول کرده است و فرصت و حوصله چندانی برای پرداختن به امور جدی و خستهکننده آموزشی ندارند. طبیعتا اگر ما بخواهیم فعالیتهای قرآنی را در این فضا گسترش دهیم باید همه این اقتضائات، جذابیتها و شرایط را بشناسیم و بهدرستی از آن استفاده کنیم. در این شرایط به پیامی توجه خواهد شد که از نظر جذابیتهای بصری، نو بودن ایدهها و محتوا، کوتاه بودن و استفاده از کمترین زمان برای رساندن مقصود بهره برده باشد. ضمن اینکه لازم است حتما بهروز باشیم و از آخرین فناوریهای نوین استفاده کنیم.
اصرار بعضی از فعالان قرآنی بر فعالیت در فضاهای متروک شده
وی افزود: یکی از مشکلاتی که در حال حاضر با آن مواجه هستیم این است که متأسفانه در بعضی از فعالیتهای قرآنی و مذهبی در فضای مجازی دوستان ما هنوز در چند نسل گذشته از فناوری سیر میکنند و در حالی که کاربر امروزی از ابزار و فضاهای جدیدتری استفاده میکند، بعضی از مراکز و فعالان قرآنی هنوز بر فعالیت در فضاهایی که متروک شده است و چندان قابل توجه کاربر نیست اصرار دارند.
ظرفیتهای فراوانی در فضای مجازی وجود دارد که با برنامههای قرآنی هماهنگ است
عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث درباره قابلیتهای فضای مجازی در تبیین مفاهیم قرآنی گفت: قابلیتها و ظرفیتهای فراوانی در فضای مجازی وجود دارد که با اهداف و برنامههای قرآنی کاملا هماهنگ است. این قابلیتها بهخاطر ویژگیهایی است که در ذات این فضا وجود دارد. یکی از این ویژگیها دردسترس و سهلالوصول بودن آن است؛ این ویژگی میتواند به ما کمک کند تا بهسادهترین شکل به محتوای قرآنی دسترسی داشته باشیم و اصل تیسیر را که مورد تأکید قرآن است بهکار گیریم.
وی افزود: ویژگی بعدی فضای مجازی تعاملی و دو طرفه بودن است که برای مسائل فکری و بنیادین زندگی بسیار اهمیت دارد. اینکه ما فقط یک طرفه مطالبی را القا کنیم و تصور کنیم که مخاطب ما مجبور است آنچه را ما میگوییم بپذیرد، دیگر پذیرفته نیست. این ویژگی فرصتی را ایجاد میکند که ما با افراد گفتوگو داشته باشیم، حرفهای آنها را بشنویم و اجازه اظهار نظر به طرف مقابل بدهیم و پرسشهایی را که آزادانه مطرح میکند پاسخ دهیم.
وی گفت: ویژگی دیگر فضای مجازی امکان تولید محتوای اشتراکی و عمومی است، یعنی فرصتی فراهم شده تا همگان بتوانند تولید محتوا کنند، حرف بزنند، ایدههایی را پیگیری کنند و بهترین روش برای تدبر در آیات قرآن کریم را در اختیار داشته باشند و برای درک بهتر مفاهیم قرآنی با یکدیگر سخن بگویند.
امکان دسترسی به بهترین محتوا و استادان برتر حوزه قرآنی از امتیازات فضای مجازی
حجتالاسلام حسینی در ادامه با اشاره به دیگر ویژگیهای فضای مجازی، اظهار کرد: از ویژگیهای دیگر فضای مجازی که به ما کمک میکند برای گسترش معارف قرآنی از آن استفاده کنیم، امکان دسترسی به بهترین محتوا و استادان برتر حوزه قرآنی است.
وی در ادامه افزود: در گذشته اکثر کسانی که میخواستند در یک کلاس یا محفل قرآنی شرکت کنند، به استادان معتبر و شناخته شده قرآن دسترسی نداشتند و فقط افراد انگشتشماری که در مناطق خاصی زندگی میکردند از امکان بهرهگیری از اساتید معتبر و سطح بالا برخوردار بودند ولی اکنون شرایطی بهوجود آمده که اگر از امکانات این فناوری استفاده کنیم، دورافتادهترین نقاط کشور و حتی جهان میتوانند به بهترین استادان قرآنی و بهترین محتوای علمی، آموزشی و پژوهشی دست پیدا کنند. ما حتما باید از این فرصتها استفاده کنیم و شرایطی را بهوجود آوریم که ارتباط بین استادان و فعالان قرآنی با عموم اقشار از طریق این بسترهای فضای مجازی فراهم شود.
کاهش مشکلات اجتماعی با استفاده درست از فضای مجازی در ترویج قرآن
مدیر نخستین سامانه جامع قرآنی با اشاره به اینکه استفاده درست و اصولی از فضای مجازی در ترویج قرآن میتواند مشکلات اجتماعی را کاهش دهد، گفت: نیاز به معنویت و مفاهیم عمیق زندگی در نهاد همه انسانها وجود دارد و اگر ما این فرصتها را بهصورت مناسب در اختیار همگان قرار دهیم چه بسا افرادی که در نگاه ابتدایی تصور نمیکنیم، بهسمت معنویت و معارف الهی بیایند بیش از کسانی که انتظار داریم مجذوب زیباییهای کلام خدا و معارف اهل بیت(ع) شوند. طبعا وقتی چنین اتفاقی رخ دهد خود به خود بسیاری از مشکلات اجتماعی، خلأهای فکری و انحرافهای اعتقادی که زمینهساز نارساییهای گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است از بین میرود و ما میتوانیم از این طریق سبک زندگی قرآنی و فرهنگ قرآنی را در میان اقشار مختلف گسترش دهیم.
صفحات غیر پویا در پایگاههای اینترنتی مراکز رسمی آموزش قرآن
وی درباره اقدامات لازم برای ترویج فرهنگ قرآن در فضای مجازی، بیان کرد: با وجود بودجههای سنگینی که میشنویم برای فعالیتهای قرآنی در نظر گرفته میشود و نهادها و سازمانهای متعددی که در کشور ما برای امور قرآنی مصوب و فعال شده، تا کنون شاهد اقدام شایستهای برای ترویج و آموزش قرآن در فضای مجازی نبودهایم. شاهد این مطلب این است که وقتی به پایگاههای اینترنتی بزرگترین مراکز رسمی آموزش قرآن در کشور مراجعه میکنیم، یا اساسا چنین بخش و امکانی را ندارند و آنهایی هم که مدعی هستند که آموزش مجازی داریم وقتی به آن بخش مراجعه کنیم با شرایطی نامناسب و صفحاتی راکد و غیرپویا مواجه هستیم.
مدیر سامانه آموزشی حامیم اظهار کرد: فناوریهای قدیمی و نامناسب، محتوای غیر جذاب و بدون تعامل و اساسا رکودی که در این بخش وجود دارد نشان میدهد آنگونه که باید و شاید در این زمینه فعالیتهای مناسبی صورت نگرفته است.
سامانه آموزشی حامیم پیشگام آموزشهای تعاملی قرآن در فضای مجازی
حسینی گفت: ما در مؤسسه فرهنگی قرآنی حامیم وقتی این شرایط را بررسی کردیم و دیدیم از سوی نهادهای مسئول اقدام مناسبی صورت نمیگیرد تصمیم گرفتیم خودمان دست به کار شویم و با دست خالی و بدون بودجه و امکانات دولتی سامانهای را برای آموزش الکترونیکی قرآن راه انداختیم. البته این اقدام هنوز در ابتدای مسیر است و آنچه تحقق یافته اقدامی خودجوش و مردمی بوده که بحمدالله با استقبال گسترده کاربران و مواجه شده است.
وی گفت: عموم علاقهمندان میتوانند در این سامانه به نشانی haamim.ir بهصورت رایگان از انواع دورههای روخوانی، روانخوانی، تجوید، صوت و لجن، تفسیر و علوم قرآن استفاده کنند و با ارسال صوت خود، تعیین سطح شوند و آموزشهایی تعاملی دریافت کنند. این آموزشها در قالب وب، اپلیکیشنهای اندرویدی و آیاواس و حتی از طریق تلگرام در اختیار عموم قرار گرفته است.
مدیر سامانه آموزشی حامیم در پایان عنوان کرد: اگر نهادهای مسئول از چنین اقداماتی در زمینه فعالیتهای قرآنی حمایت کنند میتوان امید داشت که انشاءالله در آینده بخشی از خلأهای فراوان موجود در این زمینه جبران شود.
محمد چشمهنوشی
مدیر سامانه قرآنی حامیم عنوان کرد: اولین شرط فعالیت در فضای مجازی این است که اقتضائات و تفاوتهای این فضا را بهخوبی بشناسیم و از نیروهای فعال و آشنا با این فضا استفاده کنیم، در این محیط باید جذابیتها و رنگ و بویی مناسب برای مخاطب مشکلپسند آماده کرده باشیم. اهمیت این موضوع وقتی روشنتر میشود که با رقابت شدیدی که در ارائه محتوا در فضای مجازی بهوجود آمده است توجه کنیم.
وی در ادامه افزود: امروزه در فضای مجازی بمباران و هجوم اطلاعات به سمت کاربران بهگونهای است که اکثر کاربران وقت و حوصله انتخاب میان مطالب را هم ندارند چه رسد به اینکه بخواهند مطالب را دقیق پیگیری کنند، بخوانند و در فعالیتها شرکت داشته باشند.
حجتالاسلام والمسلمین حسینی بیان کرد: در شرایط جدید ما با کاربرانی مواجه هستیم که صدها و هزاران رقیب دیگر از نظر محتواهای جذاب، بازیهای رایانهای، شبکههای اجتماعی و گفتوگوی موجود در فضای مجازی آنها را به خود مشغول کرده است و فرصت و حوصله چندانی برای پرداختن به امور جدی و خستهکننده آموزشی ندارند. طبیعتا اگر ما بخواهیم فعالیتهای قرآنی را در این فضا گسترش دهیم باید همه این اقتضائات، جذابیتها و شرایط را بشناسیم و بهدرستی از آن استفاده کنیم. در این شرایط به پیامی توجه خواهد شد که از نظر جذابیتهای بصری، نو بودن ایدهها و محتوا، کوتاه بودن و استفاده از کمترین زمان برای رساندن مقصود بهره برده باشد. ضمن اینکه لازم است حتما بهروز باشیم و از آخرین فناوریهای نوین استفاده کنیم.
اصرار بعضی از فعالان قرآنی بر فعالیت در فضاهای متروک شده
وی افزود: یکی از مشکلاتی که در حال حاضر با آن مواجه هستیم این است که متأسفانه در بعضی از فعالیتهای قرآنی و مذهبی در فضای مجازی دوستان ما هنوز در چند نسل گذشته از فناوری سیر میکنند و در حالی که کاربر امروزی از ابزار و فضاهای جدیدتری استفاده میکند، بعضی از مراکز و فعالان قرآنی هنوز بر فعالیت در فضاهایی که متروک شده است و چندان قابل توجه کاربر نیست اصرار دارند.
ظرفیتهای فراوانی در فضای مجازی وجود دارد که با برنامههای قرآنی هماهنگ است
عضو هیئت علمی دانشگاه قرآن و حدیث درباره قابلیتهای فضای مجازی در تبیین مفاهیم قرآنی گفت: قابلیتها و ظرفیتهای فراوانی در فضای مجازی وجود دارد که با اهداف و برنامههای قرآنی کاملا هماهنگ است. این قابلیتها بهخاطر ویژگیهایی است که در ذات این فضا وجود دارد. یکی از این ویژگیها دردسترس و سهلالوصول بودن آن است؛ این ویژگی میتواند به ما کمک کند تا بهسادهترین شکل به محتوای قرآنی دسترسی داشته باشیم و اصل تیسیر را که مورد تأکید قرآن است بهکار گیریم.
وی افزود: ویژگی بعدی فضای مجازی تعاملی و دو طرفه بودن است که برای مسائل فکری و بنیادین زندگی بسیار اهمیت دارد. اینکه ما فقط یک طرفه مطالبی را القا کنیم و تصور کنیم که مخاطب ما مجبور است آنچه را ما میگوییم بپذیرد، دیگر پذیرفته نیست. این ویژگی فرصتی را ایجاد میکند که ما با افراد گفتوگو داشته باشیم، حرفهای آنها را بشنویم و اجازه اظهار نظر به طرف مقابل بدهیم و پرسشهایی را که آزادانه مطرح میکند پاسخ دهیم.
وی گفت: ویژگی دیگر فضای مجازی امکان تولید محتوای اشتراکی و عمومی است، یعنی فرصتی فراهم شده تا همگان بتوانند تولید محتوا کنند، حرف بزنند، ایدههایی را پیگیری کنند و بهترین روش برای تدبر در آیات قرآن کریم را در اختیار داشته باشند و برای درک بهتر مفاهیم قرآنی با یکدیگر سخن بگویند.
امکان دسترسی به بهترین محتوا و استادان برتر حوزه قرآنی از امتیازات فضای مجازی
حجتالاسلام حسینی در ادامه با اشاره به دیگر ویژگیهای فضای مجازی، اظهار کرد: از ویژگیهای دیگر فضای مجازی که به ما کمک میکند برای گسترش معارف قرآنی از آن استفاده کنیم، امکان دسترسی به بهترین محتوا و استادان برتر حوزه قرآنی است.
وی در ادامه افزود: در گذشته اکثر کسانی که میخواستند در یک کلاس یا محفل قرآنی شرکت کنند، به استادان معتبر و شناخته شده قرآن دسترسی نداشتند و فقط افراد انگشتشماری که در مناطق خاصی زندگی میکردند از امکان بهرهگیری از اساتید معتبر و سطح بالا برخوردار بودند ولی اکنون شرایطی بهوجود آمده که اگر از امکانات این فناوری استفاده کنیم، دورافتادهترین نقاط کشور و حتی جهان میتوانند به بهترین استادان قرآنی و بهترین محتوای علمی، آموزشی و پژوهشی دست پیدا کنند. ما حتما باید از این فرصتها استفاده کنیم و شرایطی را بهوجود آوریم که ارتباط بین استادان و فعالان قرآنی با عموم اقشار از طریق این بسترهای فضای مجازی فراهم شود.
کاهش مشکلات اجتماعی با استفاده درست از فضای مجازی در ترویج قرآن
مدیر نخستین سامانه جامع قرآنی با اشاره به اینکه استفاده درست و اصولی از فضای مجازی در ترویج قرآن میتواند مشکلات اجتماعی را کاهش دهد، گفت: نیاز به معنویت و مفاهیم عمیق زندگی در نهاد همه انسانها وجود دارد و اگر ما این فرصتها را بهصورت مناسب در اختیار همگان قرار دهیم چه بسا افرادی که در نگاه ابتدایی تصور نمیکنیم، بهسمت معنویت و معارف الهی بیایند بیش از کسانی که انتظار داریم مجذوب زیباییهای کلام خدا و معارف اهل بیت(ع) شوند. طبعا وقتی چنین اتفاقی رخ دهد خود به خود بسیاری از مشکلات اجتماعی، خلأهای فکری و انحرافهای اعتقادی که زمینهساز نارساییهای گوناگون سیاسی، اجتماعی و فرهنگی است از بین میرود و ما میتوانیم از این طریق سبک زندگی قرآنی و فرهنگ قرآنی را در میان اقشار مختلف گسترش دهیم.
صفحات غیر پویا در پایگاههای اینترنتی مراکز رسمی آموزش قرآن
وی درباره اقدامات لازم برای ترویج فرهنگ قرآن در فضای مجازی، بیان کرد: با وجود بودجههای سنگینی که میشنویم برای فعالیتهای قرآنی در نظر گرفته میشود و نهادها و سازمانهای متعددی که در کشور ما برای امور قرآنی مصوب و فعال شده، تا کنون شاهد اقدام شایستهای برای ترویج و آموزش قرآن در فضای مجازی نبودهایم. شاهد این مطلب این است که وقتی به پایگاههای اینترنتی بزرگترین مراکز رسمی آموزش قرآن در کشور مراجعه میکنیم، یا اساسا چنین بخش و امکانی را ندارند و آنهایی هم که مدعی هستند که آموزش مجازی داریم وقتی به آن بخش مراجعه کنیم با شرایطی نامناسب و صفحاتی راکد و غیرپویا مواجه هستیم.
مدیر سامانه آموزشی حامیم اظهار کرد: فناوریهای قدیمی و نامناسب، محتوای غیر جذاب و بدون تعامل و اساسا رکودی که در این بخش وجود دارد نشان میدهد آنگونه که باید و شاید در این زمینه فعالیتهای مناسبی صورت نگرفته است.
سامانه آموزشی حامیم پیشگام آموزشهای تعاملی قرآن در فضای مجازی
حسینی گفت: ما در مؤسسه فرهنگی قرآنی حامیم وقتی این شرایط را بررسی کردیم و دیدیم از سوی نهادهای مسئول اقدام مناسبی صورت نمیگیرد تصمیم گرفتیم خودمان دست به کار شویم و با دست خالی و بدون بودجه و امکانات دولتی سامانهای را برای آموزش الکترونیکی قرآن راه انداختیم. البته این اقدام هنوز در ابتدای مسیر است و آنچه تحقق یافته اقدامی خودجوش و مردمی بوده که بحمدالله با استقبال گسترده کاربران و مواجه شده است.
وی گفت: عموم علاقهمندان میتوانند در این سامانه به نشانی haamim.ir بهصورت رایگان از انواع دورههای روخوانی، روانخوانی، تجوید، صوت و لجن، تفسیر و علوم قرآن استفاده کنند و با ارسال صوت خود، تعیین سطح شوند و آموزشهایی تعاملی دریافت کنند. این آموزشها در قالب وب، اپلیکیشنهای اندرویدی و آیاواس و حتی از طریق تلگرام در اختیار عموم قرار گرفته است.
مدیر سامانه آموزشی حامیم در پایان عنوان کرد: اگر نهادهای مسئول از چنین اقداماتی در زمینه فعالیتهای قرآنی حمایت کنند میتوان امید داشت که انشاءالله در آینده بخشی از خلأهای فراوان موجود در این زمینه جبران شود.
محمد چشمهنوشی
