«ابنسینا» مناسبات عمیقی میان وحی، شریعت و فلسفه ترسیم میکند
نویسنده کتاب «جایگاه وحی در فلسفه سیاسی» گفت: با تحلیل جدیدی که ابنسینا از حکمت عملی و حکمت مدنی ارائه میکند؛ شریعت به مثابه فرآورده «وحی» در جایگاه بخشی از فلسفه سیاسی قرار میگیرد، بلکه قسیم فلسفه سیاسی به شمار میآید.
*«ابنسینا» مناسبات عمیقی میان وحی، شریعت و فلسفه ترسیم میکند
در ابتدای این نشست یزدانیمقدم گفت: در این کتاب به بررسی دیدگاههای ابن سینا، فارابی، صدرالمتالهین و سهروردی در خصوص وحی و فلسفه سیاسی پرداختهایم، نظریههای وحی در فلسفه سیاسی با مباحث مربوط به جهان، انسان، اجتماع، سیاست، حکومت و قانون در ارتباط بوده و از آنها تأثیر پذیرفته و بر آنها تأثیر گذارده است.
وی افزود: «وحی» در لغت به معنای اشاره سریع و در اصطلاح به معنای ادراک و دریافت از غیب است. فلسفه سیاسی از آغاز به موضوع وحی توجه داشته و بنا بر نظر رایج در مطالعات فلسفه سیاسی اسلامی، بنای فلسفه سیاسی اسلامی بر تبیین وحی و نسبت آن با سیاست و حکومت است.
نویسنده کتاب «جایگاه وحی در فلسفه سیاسی» با اشاره به نظریات فارابی درباره وحی گفت: بر پایه برخی نظریهها؛ «وحی» تنها بخشی از فلسفه سیاسی، آن هم بخش عملیاتی و بیرونی آن را پوشش میدهد، بر پایه برخی دیگر از نظریهها؛ وحی همان کار ویژه فلسفه سیاسی را بر عهده دارد، بر پایه گروه سوم نظریهها؛ وحی از ما قبل فلسفه سیاسی تا ما بعد آن را در بر میگیرد.
وی ادامه داد: ابن سینا مناسبات عمیقی میان وحی و شریعت از یک سو و فلسفه از سوی دیگر ترسیم میکند به طوری که فلسفه با راهنمایی و تأیید وحی و شریعت بوده و به نوبه خود، وحی و شریعت را تحلیل کرده و مراد و مقصود آن را درمییابد؛ با تحلیل جدیدی که ابن سینا از حکمت عملی و حکمت مدنی ارائه میکند؛ شریعت به مثابه فرآورده وحی در جایگاه بخشی از فلسفه سیاسی قرار میگیرد، بلکه قسیم فلسفه سیاسی به شمار میآید، نصیرالدین طوسی، بر پایه تفسیر متأخر ابن سینا از فلسفه و فلسفه سیاسی، شریعت به مثابه فرآورده وحی را قسیم فلسفه سیاسی قرار میدهد.
*اندیشه فیلسوفان طبقهبندی نشده است
عبدالله نصری درباره این کتاب گفت: وقتی کتاب به دستم رسید، مشتاق به مطالعه آن بودم گرچه عنوان کتاب برایم گیجکننده بود.
وی افزود: در وحی چند مسأله مهم است. ضرورت، کیفیت، محتوا و مرتبه و مقام نبی. مؤلف تلاش بسیاری کرده است و منابع بسیاری را دیده اما آنچه باید به نظر من به آن توجه میشد و نشد، دسته بندیها بر اساس این مسائل مهم بود که خواننده دچار سردرگمی نشود. از طرف دیگر این انتظار میرفت که در تقسیمبندیها نگاه هر کدام از فیلسوفان هم به صورت تفکیک شده کار میشد.
نصری در پایان تصریح کرد: یکی از مهمتریم مسائلی که امروزه با آن دست در گریبانیم این است که تا چه حد اندیشه این فیلسوفان میتواند برای جامعه سیاسی امروز ما پاسخگو باشد. مشروطیت سیاست ما را به سیاستی نوین تبدیل کرد و ما را با مسائل جدیدی روبهرو کرد. به همین دلیل نمیتوانیم صرفاً با اندیشه گذشتگان پاسخ مسائل امروزی را بدهیم. این اندیشهها مانند یک میراث در دستان ماست و ما باید با سؤالات جدید به بازخوانی و بازنگری این میراث بپردازیم.
*جلد دومی بر این کتاب بنویسید
حجتالاسلام ابوالفضل کیاشمشکی بیان داشت: کتاب نقاط قوت فراوانی دارد که از جمله آن میتوان به این اشاره کرد که کمتر گزارش نادرستی از منبعی در آن قید شده است، موضوع نیز فیالنفسه موضوع خوبی است و این کتاب برای گام اول، ارزشمند است.
وی افزود: ما در مطالعه دیدگاههای گذشتگان در حوزه اندیشه، به ویژه فلسفه میتوانیم دو گونه رفتار کنیم. یکی آنکه به گذشته برویم و در همان بستر فرهنگی این مباحث را بررسی کنیم و دیگر اینکه اندیشه آنها را به جهان امروزی بیاوریم و بر اساس دغدغههای امروزی به آن بپردازیم.
کیاشمشکی ابراز داشت: زمانی که ما اندیشه این فیلسوفان را در بازه تاریخی خودشان بررسی میکنیم، میبینیم که چقدر نیازهای آن زمان با نیازهای امروز متفاوت است و شاید به این بیاندیشیم که آن اندیشهها کمترین قرابتی با مسائل امروزی ما ندارند. اتفاقی که در این کتاب نیز افتاده است. اما اگر اندیشه را از قالب زمان خود بیرون بکشیم و بر اساس نیازهای امروز از این فیلسوفان سؤال کنیم میتوانیم کاربرد اندیشههای سیاسیشان را حس کنیم. به نظر من بر اساس این نگاه جدید میتوان جلد دومی بر این کتاب نوشت.
در انتهای این نشست کتاب «جایگاه وحی در فلسفه سیاسی» تازهترین اثر گروه فلسفه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی رونمایی شد.
