داستان ساخت سد گتوند چه بود
سد گتوند، لكه سياه برجاي مانده از دولت دهم بر پيشاني محيط زيست ايران است. سدي كه هم اكنون نيز سازندگانش آن را نعمتي براي جلگه خوزستان ميدانند. تنها دستاورد اين سد براي خوزستان، از بين رفتن زمينهاي كشاورزي منطقه و افزايش 25 درصدي شورآب كارون است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) قانون نوشت: نزديك به دو سال از اعلام نظر تيم تحقيقاتي دانشگاه تهران درخصوص طرحهاي علاجبخشي سد گتوند ميگذرد اما خبري از علاجبخشي موزه عبرت محيط زيست ايران نيست و سد گتوند هر روز قرباني بيشتري از محيطزيست ايران ميگيرد. براساس شواهد خسارات کشاورزی ناشی از شوری رودخانه کارون، سالیانه ٦٠میلیارد تومان برآورد ميشود.
گتوند، گرانترين و بلندترين سد خاورميانه
ساخت گرانترين و بلندترين سد خاكي ايران از همان ابتدا با اعتراضهاي فراوان فعالان و كارشناسان محيطزيست ايران همراه بود. سدي كه با اعتباري درحدود هفت هزار ميليارد تومان ساخته شد تا عنوان بزرگترين فاجعه زيست محيطي ايران را از آن خود كند. كارفرماي اين پروژه، شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران بود كه مشاوره اين پروژه را به شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس (وابسته به آستان قدس رضوی) و احداث آن را به گروه سپاسد (وابسته به قرارگاه خاتم الانبیا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) واگذار كرد. مهمترين دليل مخالفان ساخت اين سد، وجود تپه نمکی به نام گچساران بود که در امتداد مخزن این سد وجود داشت؛ دليلي كه سازندگان سد، منكر آن شدند اما تنها پس از گذشت چند روز از آبگيري سد، تپه نمكي آب شده و وارد درياچه سد گتوند شد تا بهعنوان بزرگترين موزه عبرت محيط زيست ايران هميشه از آن ياد كنند.
طرح علاجبخشي دانشگاه تهران
پس از فاجعه زيست محيطي سد گتوند، سازمان محيطزيست و وزارت نيرو توافق كردند تا دانشگاه تهران بهعنوان حكم ميان آنها درباره سد گتوند، تحقيق و طرحهايي براي علاجبخشي اين پروژه ارائه دهد. دانشگاهتهران چندين راهكار براساس مطالعات علاجبخشی كه موسسه آب دانشگاه درباره سد گتوند پيشنهاد كرده است،ارائه داد.
راهکار اول، تخلیه شوری به حوضچههای تبخیر نمک توسط خط لوله به محدودهای در فاصله ۳۵ کیلومتری از بدنه سد است و راهکار دوم، مدیریت مخزن است. همچنين انتقال آب سد گتوند از طريق لولهگذاري، انحراف رودخانه كارون و شستشوی سریع مخزن از ديگر راهكارهاي پيشنهادي است. باتوجه به تحقيقات و بررسيهاي انجام شده، دو راهكار اول، بهترين گزينههاي پيشنهادي براي حل مشكل سد گتوند محسوب ميشوند. براساس همين تحقيقات، بهترین حالت ايجاد زیرساختهای طرح انتقال به حوضچههای تبخیری نزدیک سد در سه سال انجام ميشود. تخلیه آن نیز براساس برآورد اداره کل حفاظت محیطزیست استان خوزستان در 12 سال انجام ميشود.
اما داستان ساخت سد گتوند چه بود؟
مسعود بربر، روزنامهنگاري است كه از همان ابتدا پيگير پروژه گتوند بود. او درباره اين سد گفت:« طبق قانون ،يك گزارش ارزيابي از پروژه گتوند براي سازمان محيط زيست ارسال شد و در اين گزارش، ارزيابي همه موارد به نظر درست بود و سازمان به اين پروژه مجوز داد. اما مشاوري كه گزارش ارزيابي را ارسال كرده بود، متاسفانه ذكر نكرده بود كه در محل آبگيري سد گتوند، يك گنبد نمكي بزرگ وجود دارد كه درصورت آبگيري سد گتوند، اين گنبد نمكي آب شده و وارد درياچه ميشود».
پروژه شكست خورده و گزاف «پتوي روسي»
بربر ادامه داد:« اينكه برخي اعلام ميكنند مشاور اين پروژه از وجود گنبد نمكي بياطلاع بوده، قابل قبول نيست؛ چراكه قبل از احداث سد، بسياري از كارشناسان بهوجود اين گنبد نمكي اشاره كرده و هشدار داده بودند. سرانجام با همه اعتراضها براساس گزارش مشاور پروژه، بخش ارزيابي سازمان محيط زيست نيز باوجود مخالفت كارشناسان، مجوز اين پروژه را صادر كرد. سد، احداث و آبگيري آن آغاز شد. طرحهاي مختلفي براي جلوگيري از آب شدن گنبد نمكي ارائه شد كه يكي از اين طرحها «پتوي روسي» بود. طرح «پتوي روسي» با هزينه گزافي ساخته و اجرا شد كه بهمحض آبگيري اين «پتوي روسي» از بين رفت و گنبد نمكي وارد آب درياچه شد».
آب نيرو زيربار نميرود!
بربر با اشاره به طرحهاي مختلف براي حل مشكل سد گتوند، بيان كرد:« سرانجام پس از كشمكشهاي فراوان، دانشگاه تهران بهعنوان حكم براي حل مشكل سد گتوند تعيين شد. اما پس از اعلام نتيجه تيم تحقيقاتي دانشگاه تهران، وزرات نيرو زيربار اين نتيجه نميرود و همچنان در شركت آب و نيرو مدافع اين پروژه هستند و بيان ميكنند اين پروژه هيچ مشكلي نداشته و ندارد».
وزارت نيرو ، شوري آب را انكار ميكند
باتوجه به اينكه طبق نظر كارشناسان، سد گتوند موجب افزايش 25 درصد آب رودخانه كارون شده است، نميتوان اين پروژه را ناديده گرفت. بربر دراينباره گفت:«وزارت نيرو، شوري آب را انكار ميكند و ميگويد افرادي كه با اين سد مشكل دارند، منافع شخصي داشته و براي مطرح كردن خودشان اين مخالفتها را انجام ميدهند. متاسفانه بسياري از پروژهها برخلاف آنچه كه تصور آن ميرود اغلب مجوز سازمان محيط زيست را اخذ ميكنند. در بسياري از موارد، گزارش ارزيابي پروژه توسط مشاوري كه كارفرماي پروژه تعيين ميكند، انجام ميشود. اين بهآن معناست كه اشخاصي كه خود در پروژه ذينفع هستند، گزارش ارزيابي را انجام ميدهند. بنابراين خيلي از مسائل ممكن است عنوان نشود و يا كم و زياد شوند. به همين دليل اين گزارشهاي ارزيابي قابل اتكا نيست. اين مساله موجب شده است كه در بسياري از گزارشهايي كه به سازمان محيطزيست داده ميشود، بهطوركامل به واقعيتها اشاره نشود. گاهي اوقات نيز سازمان محيط زيست تحت فشار مجبور به صدور مجوز براي برخي از پروژهها ميشودكه در دولتهاي قبلي و در دولت فعلي اين يك روال طبيعي بوده است.
برخوردهاي خشن با بوميان گتوند براي تخليه
بربر با اشاره به زندگي سخت بوميان گتوند گفت:«افرادي كه اراضي آنها در اين پروژه قرار گرفته بود، رقم بسيار پاييني براي تملك اراضي آنها پيشنهاد شد به همين دليل آنها حاضر نبودند كه خانههاي خود را ترك كنند. بنابراين آب و برق آن روستا را قطع كرده تا روستاييان مجبور به تخليه خانههاي خود شوند».
شغل اجدادي اهالي گتوند استحصال نمك است
محمد درويش، مدير دفتر مشاركتهاي مردمي سازمان محيط زيست به «قانون» درباره سد گتوند گفت:« ماجراي سد گتوند به دولت مرحوم آيتا... هاشمي رفسنجاني باز ميگردد. خاطرم است كه آقاي رضازاده، مديرعامل وقت آب نيرو در يكي از سخنرانيهايش در دفاع از مديريت ايرانيگفت:« سد گتوند از آن دسته سدهايي است كه در جانمايي شركت فرانسوي كه قبل از انقلاب، سدهاي ايران را طراحي ميكرد، وجود نداشت. افتخار جانمايي سد گتوند به ما باز ميگردد». زمانيكه بازديد ميداني از سد گتوند داشتم، بوميان آن منطقه به من گفتند كه شغل اجدادي آنها استحصال نمك بوده است و چگونه كارشناسان و متخصصان وزارت نيرو متوجه وجود گنبد نمكي در اين منطقه نشدهاند و اين سد را در اين منطقه طراحي كردهاند. برخي از كارشناسان وزارت نيرو كه منصف هستند، به اين نكته اعتراف كردهاند كه قرار نبودهاست سد گتوند به بلندترين سد خاكي ايران و خاورميانه تبديل شود. اگر ارتفاع اين سد طبق طراحي اوليه خود باقي ميماند، آب به سمت گنبدهاي نمكي پس نميزد و چنين فاجعهاي رخ نميداد. اما از آنجاييكه برخي در وزارت نيرو، سوداي مطرح شدن را داشتند، ارتفاع سد را بالا بردند و اتفاقي كه نبايد، رخ داد».
خاك مرغوب كشاورزي فداي «پتوي روسي» شد
درويش با اشاره به طرح «پتوي روسي» تصريح كرد:«خاك مرغوب كشاورزي را تا عمق چهار متر برداشت كردند تا طرح «پتوي روسي» را اجرا كنند. در اين طرح خاك را روي گنبد نمكي ريختند تا مانع نفوذ آب به داخل گنبد نمكي شوند. آنها اعتقاد داشتند اگر رس را روي نمك بريزند، نمك ديگر حل نميشود. اما اين طرح شكست خورد. برخي از دوستان در وزارت نيرو ميگويند كه اگر در آن منطقه سد احداث نميشد، سيل موجب تخريب آن منطقه ميشد. آنها فراموش كردهاند كه ما در خوزستان سازههايي به قدمت بيش از سه هزار سال داريم. سازههاي آبي شوشتر در اثر هيچ سيلابي تخريب نشده است؛ چراكه آن زمان پدران ما ميدانستند كه در چه محلههايي بايد آن سازهها را بسازند. اما ما سد ساختيم كه جلوي سيل را بگيريم اما فراموش كردهايم كه جلگه حاصلخيز خوزستان در اثر همين سيلابها بهوجود آمده است. اين سيلابها در واقع مواد غذايي زيادي را وارد دشت خوزستان ميكرده است و از آنجا به خليج فارس وارد ميشد. اين اتفاق به تنوع زيستي خليج فارس و بهبود خاك منطقه كمك ميكرد. با احداث سد گتوند، دشت خوزستان با معضل شوري مواجه شده است. نيمي از نخلستانها خشك شده و كيفيت آبزيان به شدت كاهش پيدا كرده است و با يك بحران جدي در كشاورزي مواجه شدهايم. بسياري از زمينهاي كشاورزي از حيز انتفاع خارج شدهاندو هزاران ميليارد تومان پول به هدر رفته است».
تعطيل شدن سد، بهترين گزينه
درويش درباره طرحهاي علاجبخشي سد گتوند گفت:« بهترين گزينهاي كه دانشگاه تهران معرفي كرده، تعطيل شدن سد است. انحراف مسير رودخانه كارون 9هزار ميليارد تومان هزينه خواهد داشت كه سه برابر كل بودجهاي است كه براي ساخت سد مصرف شده است. اين اعتبار از بيتالمال را بايد هزينه كنيم تا از شر سدي كه با آن همه هزينه ساختهايم، رها شويم. قبل از آبگيري سد، محمدزاده، رييس وقت سازمان محيط زيست در نامهاي به وزير نيرو خواستار عدم آبگيري آن بهدليل همين تبعات شد اما آنها كوچكترين اعتنايي به اين نامه نكردند و آبگيري سد را با دستور احمدينژاد، آغاز كردند».
بيتفاوتي وزارت نيرو به طرحهاي علاجبخشي
در دو سال گذشته كه دانشگاه تهران تحقيقات خود را درباره طرحهاي علاجبخشي سد گتوند اعلام كرده است تاكنون وزارت نيرو هيچ اقدامي براي اجراييكردن يكي از موارد پيشنهادي اين تيم تحقيقاتي انجام نداده است و همچنان سد گتوند، قربانيهاي بيشتري از محيط زيست ايران ميگيرد. براساس شواهد خسارات کشاورزی ناشی از شوری رودخانه کارون سالیانه ٦٠میلیارد تومان برآورد ميشود.
گتوند، گرانترين و بلندترين سد خاورميانه
ساخت گرانترين و بلندترين سد خاكي ايران از همان ابتدا با اعتراضهاي فراوان فعالان و كارشناسان محيطزيست ايران همراه بود. سدي كه با اعتباري درحدود هفت هزار ميليارد تومان ساخته شد تا عنوان بزرگترين فاجعه زيست محيطي ايران را از آن خود كند. كارفرماي اين پروژه، شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران بود كه مشاوره اين پروژه را به شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس (وابسته به آستان قدس رضوی) و احداث آن را به گروه سپاسد (وابسته به قرارگاه خاتم الانبیا سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) واگذار كرد. مهمترين دليل مخالفان ساخت اين سد، وجود تپه نمکی به نام گچساران بود که در امتداد مخزن این سد وجود داشت؛ دليلي كه سازندگان سد، منكر آن شدند اما تنها پس از گذشت چند روز از آبگيري سد، تپه نمكي آب شده و وارد درياچه سد گتوند شد تا بهعنوان بزرگترين موزه عبرت محيط زيست ايران هميشه از آن ياد كنند.
طرح علاجبخشي دانشگاه تهران
پس از فاجعه زيست محيطي سد گتوند، سازمان محيطزيست و وزارت نيرو توافق كردند تا دانشگاه تهران بهعنوان حكم ميان آنها درباره سد گتوند، تحقيق و طرحهايي براي علاجبخشي اين پروژه ارائه دهد. دانشگاهتهران چندين راهكار براساس مطالعات علاجبخشی كه موسسه آب دانشگاه درباره سد گتوند پيشنهاد كرده است،ارائه داد.
راهکار اول، تخلیه شوری به حوضچههای تبخیر نمک توسط خط لوله به محدودهای در فاصله ۳۵ کیلومتری از بدنه سد است و راهکار دوم، مدیریت مخزن است. همچنين انتقال آب سد گتوند از طريق لولهگذاري، انحراف رودخانه كارون و شستشوی سریع مخزن از ديگر راهكارهاي پيشنهادي است. باتوجه به تحقيقات و بررسيهاي انجام شده، دو راهكار اول، بهترين گزينههاي پيشنهادي براي حل مشكل سد گتوند محسوب ميشوند. براساس همين تحقيقات، بهترین حالت ايجاد زیرساختهای طرح انتقال به حوضچههای تبخیری نزدیک سد در سه سال انجام ميشود. تخلیه آن نیز براساس برآورد اداره کل حفاظت محیطزیست استان خوزستان در 12 سال انجام ميشود.
اما داستان ساخت سد گتوند چه بود؟
مسعود بربر، روزنامهنگاري است كه از همان ابتدا پيگير پروژه گتوند بود. او درباره اين سد گفت:« طبق قانون ،يك گزارش ارزيابي از پروژه گتوند براي سازمان محيط زيست ارسال شد و در اين گزارش، ارزيابي همه موارد به نظر درست بود و سازمان به اين پروژه مجوز داد. اما مشاوري كه گزارش ارزيابي را ارسال كرده بود، متاسفانه ذكر نكرده بود كه در محل آبگيري سد گتوند، يك گنبد نمكي بزرگ وجود دارد كه درصورت آبگيري سد گتوند، اين گنبد نمكي آب شده و وارد درياچه ميشود».
پروژه شكست خورده و گزاف «پتوي روسي»
بربر ادامه داد:« اينكه برخي اعلام ميكنند مشاور اين پروژه از وجود گنبد نمكي بياطلاع بوده، قابل قبول نيست؛ چراكه قبل از احداث سد، بسياري از كارشناسان بهوجود اين گنبد نمكي اشاره كرده و هشدار داده بودند. سرانجام با همه اعتراضها براساس گزارش مشاور پروژه، بخش ارزيابي سازمان محيط زيست نيز باوجود مخالفت كارشناسان، مجوز اين پروژه را صادر كرد. سد، احداث و آبگيري آن آغاز شد. طرحهاي مختلفي براي جلوگيري از آب شدن گنبد نمكي ارائه شد كه يكي از اين طرحها «پتوي روسي» بود. طرح «پتوي روسي» با هزينه گزافي ساخته و اجرا شد كه بهمحض آبگيري اين «پتوي روسي» از بين رفت و گنبد نمكي وارد آب درياچه شد».
آب نيرو زيربار نميرود!
بربر با اشاره به طرحهاي مختلف براي حل مشكل سد گتوند، بيان كرد:« سرانجام پس از كشمكشهاي فراوان، دانشگاه تهران بهعنوان حكم براي حل مشكل سد گتوند تعيين شد. اما پس از اعلام نتيجه تيم تحقيقاتي دانشگاه تهران، وزرات نيرو زيربار اين نتيجه نميرود و همچنان در شركت آب و نيرو مدافع اين پروژه هستند و بيان ميكنند اين پروژه هيچ مشكلي نداشته و ندارد».
وزارت نيرو ، شوري آب را انكار ميكند
باتوجه به اينكه طبق نظر كارشناسان، سد گتوند موجب افزايش 25 درصد آب رودخانه كارون شده است، نميتوان اين پروژه را ناديده گرفت. بربر دراينباره گفت:«وزارت نيرو، شوري آب را انكار ميكند و ميگويد افرادي كه با اين سد مشكل دارند، منافع شخصي داشته و براي مطرح كردن خودشان اين مخالفتها را انجام ميدهند. متاسفانه بسياري از پروژهها برخلاف آنچه كه تصور آن ميرود اغلب مجوز سازمان محيط زيست را اخذ ميكنند. در بسياري از موارد، گزارش ارزيابي پروژه توسط مشاوري كه كارفرماي پروژه تعيين ميكند، انجام ميشود. اين بهآن معناست كه اشخاصي كه خود در پروژه ذينفع هستند، گزارش ارزيابي را انجام ميدهند. بنابراين خيلي از مسائل ممكن است عنوان نشود و يا كم و زياد شوند. به همين دليل اين گزارشهاي ارزيابي قابل اتكا نيست. اين مساله موجب شده است كه در بسياري از گزارشهايي كه به سازمان محيطزيست داده ميشود، بهطوركامل به واقعيتها اشاره نشود. گاهي اوقات نيز سازمان محيط زيست تحت فشار مجبور به صدور مجوز براي برخي از پروژهها ميشودكه در دولتهاي قبلي و در دولت فعلي اين يك روال طبيعي بوده است.
برخوردهاي خشن با بوميان گتوند براي تخليه
بربر با اشاره به زندگي سخت بوميان گتوند گفت:«افرادي كه اراضي آنها در اين پروژه قرار گرفته بود، رقم بسيار پاييني براي تملك اراضي آنها پيشنهاد شد به همين دليل آنها حاضر نبودند كه خانههاي خود را ترك كنند. بنابراين آب و برق آن روستا را قطع كرده تا روستاييان مجبور به تخليه خانههاي خود شوند».
شغل اجدادي اهالي گتوند استحصال نمك است
محمد درويش، مدير دفتر مشاركتهاي مردمي سازمان محيط زيست به «قانون» درباره سد گتوند گفت:« ماجراي سد گتوند به دولت مرحوم آيتا... هاشمي رفسنجاني باز ميگردد. خاطرم است كه آقاي رضازاده، مديرعامل وقت آب نيرو در يكي از سخنرانيهايش در دفاع از مديريت ايرانيگفت:« سد گتوند از آن دسته سدهايي است كه در جانمايي شركت فرانسوي كه قبل از انقلاب، سدهاي ايران را طراحي ميكرد، وجود نداشت. افتخار جانمايي سد گتوند به ما باز ميگردد». زمانيكه بازديد ميداني از سد گتوند داشتم، بوميان آن منطقه به من گفتند كه شغل اجدادي آنها استحصال نمك بوده است و چگونه كارشناسان و متخصصان وزارت نيرو متوجه وجود گنبد نمكي در اين منطقه نشدهاند و اين سد را در اين منطقه طراحي كردهاند. برخي از كارشناسان وزارت نيرو كه منصف هستند، به اين نكته اعتراف كردهاند كه قرار نبودهاست سد گتوند به بلندترين سد خاكي ايران و خاورميانه تبديل شود. اگر ارتفاع اين سد طبق طراحي اوليه خود باقي ميماند، آب به سمت گنبدهاي نمكي پس نميزد و چنين فاجعهاي رخ نميداد. اما از آنجاييكه برخي در وزارت نيرو، سوداي مطرح شدن را داشتند، ارتفاع سد را بالا بردند و اتفاقي كه نبايد، رخ داد».
خاك مرغوب كشاورزي فداي «پتوي روسي» شد
درويش با اشاره به طرح «پتوي روسي» تصريح كرد:«خاك مرغوب كشاورزي را تا عمق چهار متر برداشت كردند تا طرح «پتوي روسي» را اجرا كنند. در اين طرح خاك را روي گنبد نمكي ريختند تا مانع نفوذ آب به داخل گنبد نمكي شوند. آنها اعتقاد داشتند اگر رس را روي نمك بريزند، نمك ديگر حل نميشود. اما اين طرح شكست خورد. برخي از دوستان در وزارت نيرو ميگويند كه اگر در آن منطقه سد احداث نميشد، سيل موجب تخريب آن منطقه ميشد. آنها فراموش كردهاند كه ما در خوزستان سازههايي به قدمت بيش از سه هزار سال داريم. سازههاي آبي شوشتر در اثر هيچ سيلابي تخريب نشده است؛ چراكه آن زمان پدران ما ميدانستند كه در چه محلههايي بايد آن سازهها را بسازند. اما ما سد ساختيم كه جلوي سيل را بگيريم اما فراموش كردهايم كه جلگه حاصلخيز خوزستان در اثر همين سيلابها بهوجود آمده است. اين سيلابها در واقع مواد غذايي زيادي را وارد دشت خوزستان ميكرده است و از آنجا به خليج فارس وارد ميشد. اين اتفاق به تنوع زيستي خليج فارس و بهبود خاك منطقه كمك ميكرد. با احداث سد گتوند، دشت خوزستان با معضل شوري مواجه شده است. نيمي از نخلستانها خشك شده و كيفيت آبزيان به شدت كاهش پيدا كرده است و با يك بحران جدي در كشاورزي مواجه شدهايم. بسياري از زمينهاي كشاورزي از حيز انتفاع خارج شدهاندو هزاران ميليارد تومان پول به هدر رفته است».
تعطيل شدن سد، بهترين گزينه
درويش درباره طرحهاي علاجبخشي سد گتوند گفت:« بهترين گزينهاي كه دانشگاه تهران معرفي كرده، تعطيل شدن سد است. انحراف مسير رودخانه كارون 9هزار ميليارد تومان هزينه خواهد داشت كه سه برابر كل بودجهاي است كه براي ساخت سد مصرف شده است. اين اعتبار از بيتالمال را بايد هزينه كنيم تا از شر سدي كه با آن همه هزينه ساختهايم، رها شويم. قبل از آبگيري سد، محمدزاده، رييس وقت سازمان محيط زيست در نامهاي به وزير نيرو خواستار عدم آبگيري آن بهدليل همين تبعات شد اما آنها كوچكترين اعتنايي به اين نامه نكردند و آبگيري سد را با دستور احمدينژاد، آغاز كردند».
بيتفاوتي وزارت نيرو به طرحهاي علاجبخشي
در دو سال گذشته كه دانشگاه تهران تحقيقات خود را درباره طرحهاي علاجبخشي سد گتوند اعلام كرده است تاكنون وزارت نيرو هيچ اقدامي براي اجراييكردن يكي از موارد پيشنهادي اين تيم تحقيقاتي انجام نداده است و همچنان سد گتوند، قربانيهاي بيشتري از محيط زيست ايران ميگيرد. براساس شواهد خسارات کشاورزی ناشی از شوری رودخانه کارون سالیانه ٦٠میلیارد تومان برآورد ميشود.
حسین
| 
۱۱:۴۰ - ۱۴۰۰/۰۵/۰۱
پاسخ
البته ساخت این سد در سال ۱۳۷۶ و ریاست جمهوری خاتمی می باشد ور در دولت دهم به بهره برداری رسیده است لطفا یکم دقت فرمایید. 
