ماه مبارک رمضان موهبتی الهی و مقدمهای جهت تربیت نفس
کانون خبرنگاران نبأ: حجتالاسلام والمسلمین محمدیطباطبایی در یادداشتی درباره ماه مبارک رمضان نوشت: هدف از روزه داری فقط نخوردن و نیاشامیدن نیست بلکه هدف انسان سازی و رسیدن به سلوک إلی الله افراد بشر در این ماه است.
به گزارش کانون خبرنگاران ایکنا، نبأ، حجتالاسلام والمسلمین سید حسن محمدیطباطبایی، کارشناس مسائل مذهبی یادداشتی را پیرامون ارزش ماه مبارک رمضان و اعمال وارده در آن در اختیار کانون خبرنگاران ایکنا، نبأ، گذاشت.
متن یادداشت بدین شرح است:
رسول خدا (ص) در خطبه شعبانیه چنین فرمودند: ماه رمضان ماهی است که شما به ضیافت الهی دعوت شدهاید و در ردیف افرادی قرار گرفتهاید که مورد تکریم خداوند هستند نفسهایتان در آن تسبیح و خواب شما در آن عبادت و اعمالتان در آن مورد پذیرش و دعایتان در آن مستجاب است.(امالی صدوق صفحه 93)
در زندگی مادی و سراسر غفلت و کوتاهیمان خداوند کریم اسبابی را جهت غفران و برگشت ما قرار داده است که من جمله این راهها روزه گرفتن و مخصوصا روزه داری درماه مبارک رمضان است روزهداری به ظاهر یعنی انسان جهت تزلل به درگاه الهی از اذان صبح تا اذان مغرب از یکسری مفطرات خودداری کرده و مرتکب آنها نشود که اگر چنین کند روزه او صحیح است ... اما نکته مهمی که در اینجا لازم است مورد توجه قرار گیرد این است که هدف از روزه داری فقط نخوردن و نیاشامیدن نیست بلکه هدف انسان سازی و رسیدن به سلوک إلی الله افراد بشر در این ماه است که با توجه به اینکه در این ماه ظرفیت سیر و سلوک و دریافت حق و حقیقت در جامعه و فرد موجود است زمینه مناسبی برای پرداختن به اصل خلقت خویش و آفرینش جهان وتوجه بیشتر به مدبر الامور واقعی میباشد.
پس انسان هوشمند کسی است که از این ظرفیت نهایت استفاده را برده و این ماه را مقدمه ای برای خودسازی در بقیه ماهها و روزهای سال خود قرار دهد به طوری که انجام عبادت و پایبندی به فرامین الهی و عدم ارتکاب به محارم الهی (افعال حرام و ناپسند) ملکه وجودی فرد گردد در این صورت روزه گرفتن و روزه داری چنین فردی دارای اثر انسان سازی بوده و این شخص به حقیقت روزه پی برده است چنانکه در روایات ما به این مهم پرداخته شده است:
پیامبر فرمودند چه بسا شب زنده داری که بهره اش از شب زنده داری اش فقط شب بیداری است و چه بسا روزه داری که بهرهاش از روزه داری فقط تشنگی است.(بحارالانوار جلد 93 صفحه 297)
خودسازی در فرهنگ قرآن و عترت (ع) شامل خودسازی عقیدتی، اخلاقی و رفتاری میشود و کلید رفتارهای سیاسی، اقتصادی، دفاعی و جهادی انسان را در بر میگیرد و روزهداری ماه رمضان فرصت خوبی برای این تغییر و تحول است.
خودسازی در فرهنگ اهل البیت(ع) شامل کنترل تمام رفتارها و گفتارهای انسان در چاچوب دستورات خداست... کنترل چشم و گوش و زبان و دست و پا و شکم و شهوت بر اساس باید ها و نباید های قرآن و سنت مصداق خودسازی اسلامی و الهی است و روایات مکرری وارد شده که روزهداری فقط به دستگاه گوارش و خوردن و آشامیدن مربوط نیست بلکه مهم کنترل انسان بر اعضا و جوارح و روح و روان خویش است به عنوان نمونه به احادیث زیر توجه بفرمایید:
امام علی(ع) فرمودند روزه راستین دوری از گناهان است همانطور که انسان از خوردنی و آشامیدنی خودداری میکند.(بحارالانوار جلد 93 صفحه294)
حضرت زهرا(س) فرمودند وقتی روزه دار زبان و گوش و چشم و اندامش را حفظ نکند، این روزه چه فایده ای دارد؟(بحارالانوار جلد 93 صفحه 296)
امام علی(ع) فرمودند روزه دل بهتراز روزه زبان است و روزه زبان از روزه شکم برتر است.(نهجالبلاغه حکمت 589)
امام صادق(ع) فرمودند هرگاه روزه گرفتی باید گوش و چشم و موی تو نیز روزه باشد ... نباید روزی که روزه هستی با روزی که روزه نیستی یکسان باشد.(بحارالانوار جلد 93 صفحه 292)
اینک پس از بیان مطالب فوق پسندیده است به یکی از عبادات که به کیفیت خاصی در این ماه سفارش شده اشاره شود: ماه سراسر برکت و رحمت رمضان هر ثانیه آن موهبتی الهی در حق بشر است که بهره مندی از مواهب این ماه بستگی به میزان و نوع استفاده افراد از لحظه لحظه این ماه دارد از جمله اعمال خاص این ماه نماز های وارد شده و مخصوص هر یک از شب های آن است که در روایت زیر از زبان امیر بیان امیر المؤمنین علی بن ابی طالب (ع) به کیفیت برگزاری آنها پرداخته شده است:
از امام علی(ع) در باره فضيلت ماه رمضان و نماز در آن روايت شده است كه فرمود:
* هر كه در شب اول ماه رمضان چهار ركعت نماز که در هر ركعتى يك حمد و 15 مرتبه قل هو الله را بخواند، خداوند متعال ثواب صديقان و شهيدان به او دهد و همه گناهان او را بيامرزد و روز قيامت از كاميابان گرداند.
* و هر كه در شب دوم ماه رمضان چهار ركعت نماز که در هر ركعتى يك حمد و 15 مرتبه إنا أنزلناه را بخواند، خداوند همه گناهان او را بيامرزد، و رزق و روزىاش را توسعه دهد و كار آن سالش را كفايت نمايد.
* و هر كه در شب سوم ماه رمضان 10 ركعت نماز که در هر ركعتى يك بار فاتحه الكتاب و 15 مرتبه قل هو الله أحد را بخواند، ندا دهندهاى از جانب خداى تعالى او را ندا دهد: آگاه باشيد! كه فلان بن فلان، آزادشده خدا از آتش است، و درهاى آسمان برايش گشوده گردد. و هر كه در اين شب برخيزد و شبزندهدارى كند، خداوند او را بيامرزد.
* و هر كه در شب چهارم ماه رمضان هشت ركعت نماز که در هر ركعتى يك حمد و 15 مرتبه إنا أنزلناه که را بخواند، خداوند تعالى عملش را در اين شب بالا برد مانند عمل هفت پيغمبر كه رسالات الهى را ابلاغ كرده باشند.
* و هر كه در شب پنجم ماه رمضان دو ركعت نماز كه مشتمل بر 100 مرتبه قل هو الله أحد است يعنى در هر ركعت 50 مرتبه را بخواند و بعد از نماز صد بار صلوات بفرستد، روز قيامت بر در بهشت با من [در ثواب] رقابت و همچشمى كند.
* و هر كه در شب ششم ماه رمضان چهار ركعت نماز که در هر ركعتى حمد و تبارك الذي بيده الملك را بخواند، مثل اين است كه شب قدر را درك كرده باشد.
* و هر كه در شب هفتم ماه رمضان چهار ركعت نماز که در هر ركعتى يك بار حمد و 13 مرتبه إنا أنزلناه في ليلة القدر را بخواند، خداوند براى او در بهشت جاودان دو قصر از طلا بسازد، و تا ماه رمضان ديگر در امان خداى تعالى باشد.
* و هر كه در شب هشتم ماه رمضان دو ركعت نماز که در هر ركعتى يك بار حمد و 10 مرتبه قل هو الله أحد را بخواند و هزار بار تسبيح بگويد، درهاى هشتگانه بهشت برايش گشوده گردد و از هر درى كه بخواهد وارد شود.
* و هر كه در شب نهم ماه رمضان ميان نماز مغرب و عشا شش ركعت نماز که درهر ركعتى [يك بار] حمد و بعد از آن 7 مرتبه آية الكرسى را بخواند و 50 مرتبه صلوات بفرستد، فرشتگان، عمل او را مانند عمل صديقان و شهيدان و صالحان بالا برند.
* و هر كه در شب دهم ماه رمضان بيست ركعت نماز که در هر ركعتى يك بار حمد و 30 مرتبه قل هو الله أحد را بخواند، خداوند روزىاش را توسعه دهد، و از رستگاران باشد.
علاقمندان جهت درک دیگر نماز های شب های ماه رمضان به کتاب مفاتیحالجنان شیخ عباس قمی(ره) مراجعه کنند.
در انتهای سخن هم نوا با امام سجاد(ع) به درگاه خداوند عرض مىكند: به وسيله روزه اين ماه ياريمان ده تا اندام هاى خود را از معاصى تو نگه داريم و آن ها را به كارهايى گيريم كه خشنودى تو را فراهم آورد، تا با گوش هايمان سخنان بيهوده نشنويم و با چشمانمان به دين لهو و لعب نشتابيم و تا دستمانمان را به سوى حرام نگشاييم و با پاهايمان به سوى آن چه منع شده ره نسپاريم و تا شكمهايمان جز آن چه را تو حلال كرده اى در خود جاى ندهد و زبان هايمان جز به آن چه تو خبر داده اى و بيان فرموده اى گويا نشود....(صحیفیه سجادیه صفحه 186)
سید حسن محمدی طباطبایی
رمضانالمبارک سال 1438 قمری
متن یادداشت بدین شرح است:
رسول خدا (ص) در خطبه شعبانیه چنین فرمودند: ماه رمضان ماهی است که شما به ضیافت الهی دعوت شدهاید و در ردیف افرادی قرار گرفتهاید که مورد تکریم خداوند هستند نفسهایتان در آن تسبیح و خواب شما در آن عبادت و اعمالتان در آن مورد پذیرش و دعایتان در آن مستجاب است.(امالی صدوق صفحه 93)
در زندگی مادی و سراسر غفلت و کوتاهیمان خداوند کریم اسبابی را جهت غفران و برگشت ما قرار داده است که من جمله این راهها روزه گرفتن و مخصوصا روزه داری درماه مبارک رمضان است روزهداری به ظاهر یعنی انسان جهت تزلل به درگاه الهی از اذان صبح تا اذان مغرب از یکسری مفطرات خودداری کرده و مرتکب آنها نشود که اگر چنین کند روزه او صحیح است ... اما نکته مهمی که در اینجا لازم است مورد توجه قرار گیرد این است که هدف از روزه داری فقط نخوردن و نیاشامیدن نیست بلکه هدف انسان سازی و رسیدن به سلوک إلی الله افراد بشر در این ماه است که با توجه به اینکه در این ماه ظرفیت سیر و سلوک و دریافت حق و حقیقت در جامعه و فرد موجود است زمینه مناسبی برای پرداختن به اصل خلقت خویش و آفرینش جهان وتوجه بیشتر به مدبر الامور واقعی میباشد.
پس انسان هوشمند کسی است که از این ظرفیت نهایت استفاده را برده و این ماه را مقدمه ای برای خودسازی در بقیه ماهها و روزهای سال خود قرار دهد به طوری که انجام عبادت و پایبندی به فرامین الهی و عدم ارتکاب به محارم الهی (افعال حرام و ناپسند) ملکه وجودی فرد گردد در این صورت روزه گرفتن و روزه داری چنین فردی دارای اثر انسان سازی بوده و این شخص به حقیقت روزه پی برده است چنانکه در روایات ما به این مهم پرداخته شده است:
پیامبر فرمودند چه بسا شب زنده داری که بهره اش از شب زنده داری اش فقط شب بیداری است و چه بسا روزه داری که بهرهاش از روزه داری فقط تشنگی است.(بحارالانوار جلد 93 صفحه 297)
خودسازی در فرهنگ قرآن و عترت (ع) شامل خودسازی عقیدتی، اخلاقی و رفتاری میشود و کلید رفتارهای سیاسی، اقتصادی، دفاعی و جهادی انسان را در بر میگیرد و روزهداری ماه رمضان فرصت خوبی برای این تغییر و تحول است.
خودسازی در فرهنگ اهل البیت(ع) شامل کنترل تمام رفتارها و گفتارهای انسان در چاچوب دستورات خداست... کنترل چشم و گوش و زبان و دست و پا و شکم و شهوت بر اساس باید ها و نباید های قرآن و سنت مصداق خودسازی اسلامی و الهی است و روایات مکرری وارد شده که روزهداری فقط به دستگاه گوارش و خوردن و آشامیدن مربوط نیست بلکه مهم کنترل انسان بر اعضا و جوارح و روح و روان خویش است به عنوان نمونه به احادیث زیر توجه بفرمایید:
امام علی(ع) فرمودند روزه راستین دوری از گناهان است همانطور که انسان از خوردنی و آشامیدنی خودداری میکند.(بحارالانوار جلد 93 صفحه294)
حضرت زهرا(س) فرمودند وقتی روزه دار زبان و گوش و چشم و اندامش را حفظ نکند، این روزه چه فایده ای دارد؟(بحارالانوار جلد 93 صفحه 296)
امام علی(ع) فرمودند روزه دل بهتراز روزه زبان است و روزه زبان از روزه شکم برتر است.(نهجالبلاغه حکمت 589)
امام صادق(ع) فرمودند هرگاه روزه گرفتی باید گوش و چشم و موی تو نیز روزه باشد ... نباید روزی که روزه هستی با روزی که روزه نیستی یکسان باشد.(بحارالانوار جلد 93 صفحه 292)
اینک پس از بیان مطالب فوق پسندیده است به یکی از عبادات که به کیفیت خاصی در این ماه سفارش شده اشاره شود: ماه سراسر برکت و رحمت رمضان هر ثانیه آن موهبتی الهی در حق بشر است که بهره مندی از مواهب این ماه بستگی به میزان و نوع استفاده افراد از لحظه لحظه این ماه دارد از جمله اعمال خاص این ماه نماز های وارد شده و مخصوص هر یک از شب های آن است که در روایت زیر از زبان امیر بیان امیر المؤمنین علی بن ابی طالب (ع) به کیفیت برگزاری آنها پرداخته شده است:
از امام علی(ع) در باره فضيلت ماه رمضان و نماز در آن روايت شده است كه فرمود:
* هر كه در شب اول ماه رمضان چهار ركعت نماز که در هر ركعتى يك حمد و 15 مرتبه قل هو الله را بخواند، خداوند متعال ثواب صديقان و شهيدان به او دهد و همه گناهان او را بيامرزد و روز قيامت از كاميابان گرداند.
* و هر كه در شب دوم ماه رمضان چهار ركعت نماز که در هر ركعتى يك حمد و 15 مرتبه إنا أنزلناه را بخواند، خداوند همه گناهان او را بيامرزد، و رزق و روزىاش را توسعه دهد و كار آن سالش را كفايت نمايد.
* و هر كه در شب سوم ماه رمضان 10 ركعت نماز که در هر ركعتى يك بار فاتحه الكتاب و 15 مرتبه قل هو الله أحد را بخواند، ندا دهندهاى از جانب خداى تعالى او را ندا دهد: آگاه باشيد! كه فلان بن فلان، آزادشده خدا از آتش است، و درهاى آسمان برايش گشوده گردد. و هر كه در اين شب برخيزد و شبزندهدارى كند، خداوند او را بيامرزد.
* و هر كه در شب چهارم ماه رمضان هشت ركعت نماز که در هر ركعتى يك حمد و 15 مرتبه إنا أنزلناه که را بخواند، خداوند تعالى عملش را در اين شب بالا برد مانند عمل هفت پيغمبر كه رسالات الهى را ابلاغ كرده باشند.
* و هر كه در شب پنجم ماه رمضان دو ركعت نماز كه مشتمل بر 100 مرتبه قل هو الله أحد است يعنى در هر ركعت 50 مرتبه را بخواند و بعد از نماز صد بار صلوات بفرستد، روز قيامت بر در بهشت با من [در ثواب] رقابت و همچشمى كند.
* و هر كه در شب ششم ماه رمضان چهار ركعت نماز که در هر ركعتى حمد و تبارك الذي بيده الملك را بخواند، مثل اين است كه شب قدر را درك كرده باشد.
* و هر كه در شب هفتم ماه رمضان چهار ركعت نماز که در هر ركعتى يك بار حمد و 13 مرتبه إنا أنزلناه في ليلة القدر را بخواند، خداوند براى او در بهشت جاودان دو قصر از طلا بسازد، و تا ماه رمضان ديگر در امان خداى تعالى باشد.
* و هر كه در شب هشتم ماه رمضان دو ركعت نماز که در هر ركعتى يك بار حمد و 10 مرتبه قل هو الله أحد را بخواند و هزار بار تسبيح بگويد، درهاى هشتگانه بهشت برايش گشوده گردد و از هر درى كه بخواهد وارد شود.
* و هر كه در شب نهم ماه رمضان ميان نماز مغرب و عشا شش ركعت نماز که درهر ركعتى [يك بار] حمد و بعد از آن 7 مرتبه آية الكرسى را بخواند و 50 مرتبه صلوات بفرستد، فرشتگان، عمل او را مانند عمل صديقان و شهيدان و صالحان بالا برند.
* و هر كه در شب دهم ماه رمضان بيست ركعت نماز که در هر ركعتى يك بار حمد و 30 مرتبه قل هو الله أحد را بخواند، خداوند روزىاش را توسعه دهد، و از رستگاران باشد.
علاقمندان جهت درک دیگر نماز های شب های ماه رمضان به کتاب مفاتیحالجنان شیخ عباس قمی(ره) مراجعه کنند.
در انتهای سخن هم نوا با امام سجاد(ع) به درگاه خداوند عرض مىكند: به وسيله روزه اين ماه ياريمان ده تا اندام هاى خود را از معاصى تو نگه داريم و آن ها را به كارهايى گيريم كه خشنودى تو را فراهم آورد، تا با گوش هايمان سخنان بيهوده نشنويم و با چشمانمان به دين لهو و لعب نشتابيم و تا دستمانمان را به سوى حرام نگشاييم و با پاهايمان به سوى آن چه منع شده ره نسپاريم و تا شكمهايمان جز آن چه را تو حلال كرده اى در خود جاى ندهد و زبان هايمان جز به آن چه تو خبر داده اى و بيان فرموده اى گويا نشود....(صحیفیه سجادیه صفحه 186)
سید حسن محمدی طباطبایی
رمضانالمبارک سال 1438 قمری
