عینالقضاتی:
ایسمگرایی عامل انقطاع جریانات قرآنی است/تکالیف مربی قرآن در دوران پست مدرنیسم
گروه فعالیتهای قرآنی: مدیر مؤسسه قرآنی اصحابالثقلین اراک گفت: ورود مکاتب فکری بشری و ایسمهای گوناکون به جهان اسلام توسط روشنفکران تحصیل کرده غرب، باعث انقطاع جریانات قرآنی شده است حال وظیفه مربی قرآن در شرایط پست مدرن چیست؟
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از استان مرکزی، پیمان عینالقضاتی، مدیر مؤسسه قرآنی اصحاب الثقلین اراک در مراسم«در محضر قرآن» که به منظور تجلیل از فعالان قرآنی استان در فرهنگسرای آیینه اراک برگزار شد گفت: به گمان بنده نسبت به سالهای گذشته در حوزه فعالیتهای قرآنی، مقداری انقطاع ایجاد شده، با وجود تلاشهایی که در این حوزه توسط فعالان، مدیران و مربیان قرآن صورت گرفته، فعالیتها اثر بخش نبوده است.
وی در ادامه گفت: این سؤال پیش میآید که علی رغم همه توفیقاتی که داشتیم چرادر وضعیت فعلی ماندهایم؟ و اگر قرار باشد نسبت به خودمان نقد داشته باشیم چه پاسخی به آن داریم؟ یک واقعیت را باید بپذیریم که در حوزه جریانهای فکری به چالشی برخوردیم که به گمان بنده از رنسانس به بعد در جهان اسلام ایجاد شد، یک جریان فکری مقابل جریان تفکر اسلامی قد علم کرد و با ایسمهای مختلف شاهد ظهور آن بودیم.
عینالقضاتی تصریح کرد: این جریانهای فکری یا از بیرون به جهان اسلام و کشور ما وارد شده یا در داخل کشور به دلیل تغییرات اجتماعی و فرهنگی کشور در دهه سوم و چهارم انقلاب اسلامی رخ داده است.
حذف معنویت و تقابل با کلیسا
مدیر مؤسسه قرآنی اصحاب الثقلین اراک ادامه داد: جریان فکری خارج از کشور از قرن 18 در کشور فرانسه شروع شد. زمانی که اگوست کنت نظریه خودش را در مقابله با اسلام ارائه میهد. این فرد دینی را عرضه میکند به نام دین بشریت، این دیندارای مکتب، نحله فکری، نگاه انسان شناسی، هستی شناسی و معرفت شناسی دارد و اساس این است که باید سه مرحله را طی کنیم تا بتوانیم به دنیای جدید پاسخ دهیم.
وی در ادامه گفت: کنت معتقد است جهان سه مرحله طی کرده؛ مرحله ربانی، دوم؛ ماورالطبیعی و متافیزیکی و سوم مرحله پوزیتیویسم(تجربه گرا). کنت ادعا میکند جهان مرحله ربانی را طی کرده مرحلهای که انسان معتقد بود فقط از طریق خدا میتواند به مشکلات زندگی پاسخ دهد، مرحله متافیزیکی که در آن انسان معتقد بود در کنار طبیعت، فرا طبیعت نیز در امور دخالت دارد و هم اکنون در دورانی زندگی میکنیم که فقط انسان میتواند به پرسشهای زندگی پاسخ دهد. علت بروز این تفکر انحرافات کلیسا، برخورد با گالیلهها و...بود و همین علم زدگی عامل رنساس شد و آگاست کنت نیز نتیجه این تعارضات است.
عینالقضاتی افزود: تجربهگرایی در جهان اسلام توسط غربیها از قرن 18 به بعد تسلط پیدا کرد، این تسلط باعث شد ایسمها و جریانات روشنفکری بوجود آید.
مدیر مؤسسه قرآنی اصحابالثقلین اراک گفت: اگوست کنت، معتقد است باید دین بشریت، در جامعه تصدی پیدا کند و این دین پیامبرانش نخبگان علمی و صنعتی هستند که باید جانشین روحانیت کاتولیک شوند، معتقد است وجود اعظم بشر باید پرستش شود و از این جا به بعد نگاه اومانیستی و لیبرالیسم شکل میگیرد و این تا جایی ادامه پیدا میکند که در قالب نحلههای جدید در نگاههای پلورالیستی و تکثرگرایی خود را نشان میدهد.
وی بیان کرد: در واقع دین غیرخداپرستانه آگوست کنت در غرب شکل میگیرد و به جهان اسلام هم سرایت میکند. چون جریانهای علمی ما دانش آموخته غرب بودند نوعاً با این مکتب آموزش دیدند و برگشتند در کشورهای اسلامی، نه فقط کشور ما بلکه جهان اسلام به ما هو اسلام.
عینالقضاتی ادامه داد: محمد عزاز نویسنده معروف جهان عرب کتابی نوشته به نام هنجارگرایی کاتولیست و در آن این نگاه را نقد کرده و معتقد است حتی در جهان عرب هم که مدعی جهان اسلام هستند نگاه تجربه گرایانه و پوزیتیویسمی سرایت پیدا کرده و از نگاه خدا محور فاصله ایجاد شده است. وقتی بررسی کنیم چه کسی این نگاهها را وارد جهان اسلام کرد درخواهیم یافت جریان دانشآموخته مکتب غرب علت اصلی آن هستند و متأسفانه در کشور ما هم این موضوع صدق میکند. برای همین است که مقام معظم رهبری فرمودند علوم انسانی باید علوم اسلامی شود.
مدیر مؤسسه اصحاب الثقلین اراک گفت: در چند سال اخیر بحث طب اسلامی مطرح شده است، این طب با پزشکی مدرن تقابل دارد، چون پزشکی مدرن پیرو پوزیتیویسم است در طرف مقابل طب با مکتب وحی را داریم؛ لذا اساساً دعوایی که در علوم پزشکی ایران و وزارت بهداشت و درمان است این است که این دو مکتب فکری با هم نمیخوانند.
عینالقضاتی عنوان کرد: البته برخی جریانات افراطی تجربه گرایان تعدیل شده و هم اکنون در مکاتب جدید دین را قبول دارند، هابرماس اول دین را قبول ندارد بعدها اینگونه اصلاح میکند که دین باشد اما نباید در قانونگذاری دخالت داشته باشد. ما با چنین نحلههایی مواجه هستیم از مکاتبی چون لیبرالیسم، اومانیسم تا کثرت گرایی نتیجه این نوع نگاه است که امروز هم در بعضی از روشنفکران ما مانند دکتر سروش و... شاهد هستیم.
مدیر مؤسسه قرآنی اصحاب الثقلین اراک گفت: این انقطاع و فاصله در فعالیتهای قرآنی بخاطر کار نکردن فعالان و مربیان قرآن نیست بلکه جریان، جریان فکری سنگینی است که بر جریان اسلام و در کشور ما خیمه زده است، مثلا دکتر سروش به عنوان یک روشنفکر دینی با نگاه جدید در این عرصه ورود پیدا کرده و متاسفانه یا خوشبختانه ما نتوانستیم خوب تبیین کنیم یعنی جدال اندیشهای خوبی طراحی نکردهایم.
وی در ادامه گفت: باید کرسیهایی در حوزه دینی، اعتقادی و قرآنی راهاندازی کنیم تا چنین افکاری به صورت دقیق مورد واکاوی قرار گیرند. سروش در کتاب قبض و بسط شریعت به عنوان یک نواندیش، میگوید وحی یک الهام است این همان تجربهای است که شاعران و عارفان دارند. این طرز تفکر و این نوع ادبیات و گفتمان در حوزه عمومی دانشگاهها و جریانات فکری جامعه وجود دارد از طرفی همه معتقدیم دانشگاهها مکاتب انسان ساز هستند.
عینالقضاتی تصریح کرد: نحلهای هم به نام جریان سلفیگری و بنیاد گرایی به جهان اسلام وارد شده است که قرائت خاص خودشان را از اسلام دارند جریان فکری که قرآن میخواند و سر انسان میبرد،آدم می کشد و تکبیر میگوید.
مدیر مؤسسه قرآنی اصحاب الثقلین اراک گفت: عرفی شدن، سکولار شدن دین نیز یک گفتمان است که در جامعه شکل گرفته است نمونه عینی آن ترکیه است. گفتمانی به عنوان حزب اسلامگرا ارائه شده، اما بر عکس عنوانی که دارد نمونه بارز سکولاریسم است. این کشور توفیقاتی هم داشته است از جمله رشد اقتصادی بالا.
وی ادامه داد: اردوغان به عنوان حزب اسلام گرا با خانم محجبهاش در جلسات حضور پیدا میکند ولی 60 درصد از آرای سکولارها و لائیکها را جمع میکند، این هم یک نوع گفتمان است. این نوع گفتمان زمزهاش در کشور ما بوده و هست. زمانی که انقلاب تونس پیروز شد یکی از تحلیلگران ایران گفت راشد انوشی شاگرد امام بوده، همه گفتند پس دولت تونس مرید جمهوری اسلامی ایران میشود ولی کسی از ایران برای سخنرانی دعوت نشد و آقای اردوغان را دعوت کردند.
پدیده جدید شکاف بین نسلها و راهکارهای قدیمی
عینالقضاتی گفت: نسل امروز پیوسته در فضای مجازی، شبکههای اجتماعی و ماهوارهای با این جریانات فکری مواجه هستند، چه کاری برای آنها کردیم، ما با قرآن میتوانیم به این اوضاع پاسخ دهیم یا خیر؟با نهجالبلاغه توانستیم پاسخ دهیم یا نه؟ چقدر مؤسسات قرآنی، فعالان قرآنی و مربیان قرآنی در این زمینه تلاش کردند؟
مدیر مؤسسه قرآنی اصحابالثقلین اراک بیان کرد: نه تنها در ایران بلکه در جهان با پدیده تفاوت بین نسلی مواجه هستیم. این تفاوت زمانی نگران کننده میشود که به شکاف بین نسلی تبدیل شود امروز نوعاً شاهد آن هستیم.
عینالقضاتی تاکید کرد:ما به عنوان مربی، فعال قرآنی برای پر کردن این فاصله بین نسلی و شکاف بین نسلها چه کردهایم؟ در فاصله بین نسلی ما نیاز به ادبیات و گفتمان نسل جدید داریم. ما خیلی از موضوعات را به زبان گذشته عرضه میکنیم در حالیکه باید باز تولید داشته باشیم.
وی در ادامه گفت: باز تولید نیاز به انسان خلاق، فکور و امکانات دارد، بنده معتقدم مربی قرآن در دوران پست مدرنیسم باید معلم معارف اسلام باشد یعنی چند وجهی باشد. باید با نگاههای تخصصی در حوزه معارف قرآن با نسل جدید حرف بزند، نسل جدید نیاز به مفاهیم قرآن دارد چون ادراک میکند.
عینالقضاتی در پایان بیان کرد: باید قرآن را با نگاه اقتصادی، اجتماعی بین فرهنگی، بین وحدت و تقریب مذاهب به مردم عرضه کنیم در چند سال اخیر از دهه 60 به بعد بیشتر با نگاه سیاسی با مردم صحبت کردیم نگاههای اجتماعی و فرهنگی مغفول مانده و همانطور که مقام معظم رهبری در جمع فعالان فرهنگی تاکید کردند فعالیتهای فرهنگی را باید به سمت اجتماعی شدن ببریم ما باید سبک زندگی را از قرآن کریم کشف کنیم و به مخاطب آموزش دهیم.
-
| 
۱۸:۲۹ - ۱۳۹۶/۰۳/۳۱
پاسخ
احسنت 
