بعد از 3 سال انتظار/غربت در نمایشگاه قرآن قزوین موج می زد!
گروه فعالیتهای قرآنی: دوازدهمین نمایشگاه کتب و علوم قرآنی استان قزوین بعد از سه سال وقفه برگزار شد اما ای دریغ و صد افسوس از فرصتی که نشد تا بشود.
سه سالی که عموم فعالان قرآنی و اقشار مختلف مردم در انتظار برگزاری این محفل و رویداد بزرگ قرآنی در استان بودند تا اینکه بالاخره طلسم آن در رمضان سالجاری شکسته شد.
این اتفاق بزرگ میتوانست زمینه انس و بزم الهی را گستردهتر از همیشه برای هم استانیهای پهنه مینودری ایجاد کند از این رو همگان در انتظار نمایشگاهی با قدرت و قوت بسیار بودند تا تلخی نبود سهساله آن را به شیرینی ضیافت الهی تغییر دهند.
هر چند باید از مسئولان و متصدیان برگزاری این نمایشگاه کتب و علوم قرآنی بهواسطه برگزاری آن تقدیر و تشکر کرد اما سؤال اینجاست که آیا این نمایشگاه توانست در مدت برگزاری خود انتظارات جامعه قرآنی و مردم را فراهم سازد؟
در این گزارش به بررسی جوانب مختلف این نمایشگاه خواهیم پرداخت تا ضمن شناخت نقاط ضعف و قوت راهکارهای مناسب برای برپایی چنین محافلی را در سالهای آینده ارائه دهیم.
نقاط قوت؛
شکسته شدن طلسم سهساله
شاید بتوان برگزاری این بزم قرآنی را آنهم بعد از سه سال یکی از مهمترین و قابلتقدیرترین اقدامات قرآنی در سال 96 دانست.
در طول 3 سال گذشته بارها این خواسته بهحق از سوی افراد و نهادهای مختلف و مردم به مسئولان مختلف استانی برای برگزاری چنین نمایشگاهی داده شد اما در نهایت شاهد سکوت و عدم تحقق آن به بهانههای مختلف بودیم.
این موضوع همواره مورد توجه و پیگیری خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) در قزوین بود چرا که این نمایشگاه را یک نیاز عمومی برای استان ارزیابی میکرد لذا در محافل مختلف مسئولان را مورد چالش قرار میداد.
از این رو برگزاری این نمایشگاه در رمضان سالجاری جای تقدیر و سپاس فراوان دارد.
ارائه بنهای تخفیف نقطه قوتی در خرید آسانتر و بهتر مراجعین
به اذعان اکثریت مراجعهکنندگان و حتی غرفه داران از دیگر نقاط قوت این نمایشگاه کتب و علوم قرآنی میتوان به اراده بنهای تخفیف اشاره کرد.
این بنها که در دو دسته تخفیف 30 درصدی برای عموم مراجعین و 40 درصدی برای دانشجویان و طلاب در کنار تخفیفهایی که خود غرفه داران به مراجعین ارائه میدادند توانست مورد توجه و استقبال خوبی قرار بگیرد.
برگزاری افتتاحیه مناسب برای آغاز به کار دوازدهمین نمایشگاه قرآنی استان
حضور مسئولان ارشد کشوری و استان چون معاون قرآن و عترت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، نماینده ولیفقیه در استان و امامجمعه قزوین، استاندار قزوین، مدیر کل اوقاف و امور خیریه، مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، نماینده مردم قزوین در مجلس شورای اسلامی و دیگر مسئولان در برنامه افتتاحیه را میتوان در کنار دیگر برنامههای اجرا شده از نقاط قوت این مراسم دانست.
مکان مناسب برگزاری بزرگترین محفل قرآنی در سال 96
اختصاص محل دائمی نمایشگاههای بینالمللی قزوین برای برگزاری این نمایشگاه از دیگر نقاط قوت این نمایشگاه محسوب میشود.
در این فضای دائمی که فضایی مناسب برای برگزاری نمایشگاههای مهم استان است یک هزار متر مربع وسعت در اختیار نمایشگاه قرآن قرار داده شده بود.
بخش دانشگاهی
وجود بخش دانشگاهی در نمایشگاه با حضور دانشگاه بینالمللی امام خمینی(ره) و دانشگاه آزاد اسلامی قزوین این نوید را به ما داد که غرفهای فعال و پویا با حضور اساتید و فعالان دانشجویی داشته باشیم.
اما در نهایت آنچه در این غرفهها ارائه شد با ضعف بنیادین روبرو بود چنانچه گاه این غرفهها در حد ارائه تعدادی پایاننامه تنزل پیدا کرد و جز یک غرفه اداری، ایستا و سرد چیز دیگری نداشت.
نقاط ضعف؛
ما برای پیشرفت نیازمند نقد شدن هستیم و در صورتی که فکر کنیم به نقطه مطلوب رسیدهایم همانجا نقطه توقف ما خواهد بود از این رو در نگاه نقادانه به دوازدهمین نمایشگاه قرآن به نکات ذیل میتوان اشاره کرد:
زمان برگزاری نمایشگاه
دوازدهمین نمایشگاه کتب و علوم قرآنی در 28 خرداد لغایت سوم تیرماه مصادف با 24 تا 29 رمضان المبارک دایر بود که به گفته اکثریت غرفه داران، فعالان قرآنی و شرکتکنندگان، زمان اختصاصیافته برای این نمایشگاه مناسب نبود.
منتقدان به زمان برگزاری این نمایشگاه معتقد بودند بهترین زمان برای چنین محفلی در قبل از شبهای قدر و یا حتی پیش از آغاز ماه مبارک رمضان است چرا که روزهداران و اقشار مختلف مردمی برای بهره بیشتر از فضائل ماه ضیافت الهی نیازمند تهیه لوازم و کتب موردنیاز دینی و قرآنی هستند از این رو این نمایشگاه میتوانست نیاز جامعه را برآورده سازد اما در زمان در نظر گرفتهشده برای برگزاری نمایشگاه، شاهد انتخابی نامناسب از سوی مسئولان بودیم که شاید بتوان آن را از دلایل استقبال کمرنگ مخاطبان دانست.
تبلیغات کمسوی نمایشگاه در سطح شهر و رسانههای جمعی
متأسفانه نمایشگاه قرآن امسال در حالی برگزار شد که تبلیغات میدانی و جمعی در سطح شهر و صداوسیما، برد چندانی نداشت و این امر موجب عدم آگاهی اکثریت جامعه از برگزاری چنین نمایشگاهی شد.
سؤال اینجاست آیا تنها چند بیلبورد نصبشده در برخی از میدانهای اصلی شهر و یا بنرهای کوچکی در تعدادی از خیابانهای شهر قزوین میتواند زمینه اطلاعرسانی لازم را در سطح شهر و استان فراهم کند؟
آیا مناسب نبود صداوسیمای استانی نقشی پررنگتری در پخش و برگزاری برنامهها در طول برگزاری نمایشگاه داشته و یا حتی به پخش مستقیم بخشهای مختلف نمایشگاه بپردازد؟
هر چند اختصاص غرفهای برای خبرگزاری قرآن و خبرگزاری حوزه جای تقدیر دارد اما نبود غرفهای ویژه رسانههای استانی اعم از صدا و سیما، مطبوعات و خبرگزاریها از جمله نقاط ضعف این نمایشگاه بود.
در کل تبلیغات که نقش مهمی در اطلاعرسانی عمومی بر عهده دارد در طول برگزاری این نمایشگاه ضعیف ارزیابی شد.
غیبت اساتید، فعالان و مؤسسات برتر قرآنی در نمایشگاه
آنچه در نگاه کلی به 42 غرفه موجود در نمایشگاه میتوان داشت غیب مؤسسات مهم و تراز اول قرآنی در نمایشگاه بود.
متأسفانه جای خالی مؤسسات و مراکز مهمی چون مهد قرآن و مؤسسات زیرمجموعه آن، جامعه القرآن، دارالقرآن، تشکلها و خانههای قرآنی در این نمایشگاه بسیار محسوس بود.
از سوی دیگر انتظار میرفت طی هماهنگیهای صورت گرفته شاهد حضور فعالانه فعالان، اساتید و نخبگان قرآنی کشوری، استانی و حتی بینالمللی در این نمایشگاه باشیم که متأسفانه جز در معدود مواردی چنین امری میسر نشد.
تکراری بودن، غیرمرتبط بودن و بهروز نبودن محصولات
از دیگر نکات قابلتأمل در این نمایشگاه میتوان به عدم جذابیت بیشتر غرفهها اشاره نمود که گاه با ارائه کتب و محصولات تکراری ذوق مخاطبان خود را کور میکرد.
برخی از محصولات ارائهشده نیز بهروز و متناسب با نیاز مخاطب نبود در حالی که انتظار میرفت در نحوه چیدمان و ارائه محصولات دقت و نظارت بیشتری از سوی متصدیان امر صورت میگرفت تا آنچه بعد از سه سال در نمایشگاهی که به نام قرآن ارائه میشود بتواند نیاز عمومی را برطرف کند.
از سوی دیگر در حالی که انتظار میرفت بعد از سه سال انتظار نمایشگاهی با تازههای روز قرآنی و دینی را شاهد باشیم اما غیرمرتبط بودن برخی از غرفهها و محصولات ارائهشده با فضای دینی و قرآنی این سؤال را در ذهن متبادر میساخت که نمایشگاه برگزار شده نمایشگاه کتب و علوم قرآنی است یا یک نمایشگاه عمومی و متفرقه؟
فقدان نوآوری
از مهمترین مشکلات نمایشگاه قرآن نبود نوآوری در حوزه فعالیتهای قرآنی است.
متأسفانه نمایشگاه قرآن که ویترین رویدادهای قرآنی در کشور است به معضل تکرار و عدم پویایی دچار شده است که نشان از مهجوریت قرآن کریم دارد.
هماهنگی ضعیف مسئولان با تشکلها و نهادهای دیگر استانی
این نمایشگاه میتوانست در سایه یک چتر هماهنگ قرآنی، مسئولان دستگاهها و نهادهای مختلف استانی را در یکجا جمع نموده تا نتیجه این اتحاد و برگزاری جلسات و نشستهای مختلف، خروجی قابلقبول با برنامههای مقبولتر و جذابتر باشد.
اما آنچه در کل شاهد بودیم فقدان این تجمیع و هماهنگیهای کاربردی بود که محصول آن نمایشگاهی با ضعفهای بنیادین بود.
از آنجایی که در هر رشتهای تخصص وجود دارد و در صورت لزوم باید به متخصص امر مراجعه کنیم بهتر بود در تنها جلسه هماهنگی نمایشگاه قرآنی از حضور و ظرفیت اساتید قرآنی استفاده میشد.
استان قزوین اساتید بزرگ بینالمللی قرآن را در خود پرورش داده است اما این در حالی است که در برپایی نمایشگاه از تجربیات و نظرات این اساتید بهرهای نبردیم و همین امر یکی دیگر از دلایل عدم برگزاری نمایشگاه قدرتمند در استان است.
فقدان نشستها و محافل قرآنی کارآمد در نمایشگاه
نمایشگاه قرآن کریم در دوازدهمین پله خود میتوانست میزبان محافل و نشستهای عمومی و تخصصی با مضامین دینی و قرآنی باشد اما در کلیت امر شاهد فقدان و یا ضعف در این زمینه بودیم.
بیشک اگر برنامهریزی دقیقی در این راه صورت میگرفت، میشد با همکاری مؤسسات و مراکز و فعالان قرآنی محافلی چون جزء خوانی و جمع خوانی، نشستهای تخصصی قرآنی، کلاسها و محافل آموزشی، کرسیهای انس با قرآن و دیگر برنامههای متنوع با موضوعیت دینی و قرآنی را در این نمایشگاه شاهد بود.
نمایشگاه قرآن میتوانست بهعنوان یک رسانه آموزشی و در جهت ترویج و گسترش فرهنگ قرآنی و معارف اسلامی به کار گرفته شود اما ای دریغ و صد افسوس از فرصتی که نشد تا بشود!
حضور کمرنگ ناشران کشوری در نمایشگاه قرآن قزوین
در نمایشگاه برگزار شده تنها 8 ناشر از سه استان قزوین، قم و تهران حاضر بودند که این نشان از رغبت کم ناشران برتر حوزه دینی و مرتبط برای حضور در این نمایشگاه داشت.
باید با کالبدشکافی و بررسی جوانب امر علاوه بر
توجه به کمیت به موضوع کیفیت و محتوای نمایشگاه توجه کرده و دلایل این حضور کمرنگ
را مورد توجه قرار داد تا در آتیه شاهد رونق هر چه بیشتر این نمایشگاه باشیم.
شاید بهتر باشد در کنار هر نمایشگاهی که در استان دایر میشود، چند غرفه با مضمون قرآن داشته باشیم تا علاوه بر ایجاد انتظار در دید مخاطب برای نمایشگاهی عظیم، در تمام طول سال با قرآن مجید در ارتباط باشیم.
متاسفانه برخی با توجه به اینکه نمایشگاه خاتمه یافته است اما هنوز از برپایی این نمایشگاه مطلع نیستند حضور چند غرفه در کنار نمایشگاهها سبب میشود که استقبال مردم از نمایشگاه قرآن بیشتر شود.
استقبال کمرنگ مخاطبان
نگاهی به نمایشگاه در یک بازه یکهفتهای و همچنین حجم استقبال مخاطبان گواهی بر این مدعاست که دوازدهمین نمایشگاه قرآن کریم استان قزوین در جذب مخاطب و ایجاد علاقه در بین مخاطبین برای افزایش بازدیدکنندگان چندان موفق نبود و جنبوجوش لازم در این نمایشگاه دیده نشد از این رو نیاز است مسئولان به دنبال کشف دلایل این عدم موفقیت باشند.
محدود بودن تعداد ایستگاههای مشاورههای دینی، استفاده کمرنگ تجربیات برخی صاحبنظران و استانهای متخصص در زمینه برپایی نمایشگاه، نبود غرفههای عترت و ولایت، کمبود آثار پویانماییهای قرآنی و اسلامی، تعداد محدود غرفهها و بسنده کردن برخی از غرفهها به ارائه گزارش عملکرد خود از دیگر انتقادات موجود در این نمایشگاه به شمار میرود.
کلام آخر
هر زمان که نام قرآن این کلام الهی به میان میآید انتظارات نیز بیشتر و بیشتر میشود چرا که شان و منزلت این کتب آسمانی قابلدرک نیست.
بااینحال در ارزیابی کلی خبرگزاری بینالمللی قرآن- ایکنا براساس آنچه از دریچه مجموعه گزارشها و مصاحبههای انجامشده به دست میآید، این است که دوازدهمین نمایشگاه علوم و کتب قرآنی استان قزوین انتظارات موجود را رفع نکرده و با نمره ضعیف و قابلتأملی شاید بتواند نمره قبولی را دریافت کند.
مسئولان باید با تمسک به تجربیات پیشین و احصاء نقاط ضعف نمایشگاهی که دوازده سال از زمان برگزاری خود را طی میکند، به دنبال یک غنای فرهنگی در آن بوده تا محیط، فضا و محتوایی متناسب با شأن نام نمایشگاه در سالهای آینده راهاندازی کنند.
در این راه نباید تنها به توان و ظرفیتهای داخل استان بسنده کرد بلکه با الگوگیری از نمایشگاه قرآن تهران و یا استانهای موفق دیگر، نمایشگاهی قدرتمندتر از آنچه شاهد هستیم را دایر کنند.
امید است در سالهای دیگر شاهد نمایشگاهی پررونقتر از آنچه در نمایشگاه امسال برگزار شد باشیم تا عظمت و شأن نام قرآن کریم نیز بهواسطه تلاش، همت و خرد جمعی در سایه هماهنگیها و همکاریهای مسئولان امر و مسئولان مختلف استانی بیش از همیشه حفظ شود.
نمایشگاه دوازدهم قرآن قزوین با همه نقاط ضعف و قوتش به پایان رسید اما توجه به کاستیها و کمبودهای موجود و همچنین تقویت نقاط مثبت نمایشگاه میتواند پشتوانهای باشد برای آغاز نمایشگاه سیزدهم، به شکلی که در شان استان مینودری باشد.
گزارشی از رقیه ملاحسنی خبرنگار خبرگزاری ایکنا از قزوین
