گوهر عقل، ارزشمندترین نعمت الهی برای بشریت است

صمد بهروز، عضو هیئت علمی دانشگاه تبریز در گفت‌‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن‌(ایکنا) از آذربایجان‌شرقی، اظهار کرد: گوهر عقل، ارزشمندترین نعمت الهی برای بشریت است و به همین جهت است که انسان اشرف مخلوقات نامیده شده است و به واسطۀ این نعمت بزرگ است که انسان می تواند خیر را از شر، هدایت را از ضلالت، دوست را از دشمن، نور را از ظلمت و… تمییز دهد و از آفات و خطرات مصون و محفوظ بماند.
وی، افزود: عقل در میان منابع شناختی بشر اهمیت ویژه ای دارد و به ویژه عقل نظری با مقدمات یقینی و طریق استدلال نزد غالب متفکران یکی از مهم ترین راه ها برای رسیدن به حقیقت بوده و هست، افزون بر منابع شناختی بشری، وحی نیز با منشأ ماوراءالطبیعی، معارف بلندی را در اختیار بشر قرار داده است.
 وی خاطرنشان کرد: قرآن کريم و در کنار آن عترت پيامبر (ص) به اهميت عقل و تفکر تأکيد فراوانی دارند، آيات بسياری وجود دارد که آدميان را به تعقل و تفکر فرا می خوانند و کسانی را که عقل خود را به کار نمی گيرند تقبيح و شماتت می کند. 
بهروز با اشاره به دیدگاه علامه طباطبایی(ره) پیرامون عقل ادامه داد: از ديدگاه علامه طباطبايی(ره) عقل قطعی تنها عاملی است كه صورت وحی و بعثت انبياء و اصل نبوت و رسالت را تبيين می كند و حجيت پيام های وحی و شريعت را با برهان عقلی تثبيت می نمايد.
وی عقل را از دیدگاه قرآنی نوری دانست که به ارواح انسانها اضافه می شود و افزود: عقل از دیدگاه قرآن نوری است که خداوند به ارواح انسان ها افاضه می کند و حجت الهی است که به طور  ذاتی دارای عصمت بوده و قوام حجیت هر حجتی به آن است.
این استاد دانشگاه یادآور شد: قرآن كريم با عبارات مختلفی از عقل تجليل كرده و مؤمنان را به تفكر و تعقل در موضوعاتی تشويق نموده است و از همه مهم تر آنكه سنگ بنای اصول دين را عقل می داند و اعتقادی را كه از طريق تقليد نه تحقيق بدست آيد به رسميت نمی شناسد.
وی با استناد به آیه 65سوره انعام ادامه داد: در این آیه می خوانیم: اين چنين خداوند براى شما آيات را روشن مى‏ كند شايد كه بينديشيد.
بهروز حدیثی از امام رضا(ع) نقل کرد و گفت: امام رضا(ع) می فرمایند: دوست هر انسانی عقل او و دشمن او جهل او است.  
وی افزود: در معناشناسی قرآنی، نه جایگاه احساسات بلکه ابزار دریافت و فهم تلقی شده‌اند. عقل در قرآن به مثابه فرآیند شناخت که به ایمان می‌انجامد، دریافت حسی و فهم قلبی را هم شامل می‌شود و به هر حال بر استفاده از حواس استوار است.  
بهروز از لزوم مجهز شدن آدمیان به قدرت عقل گفت و تاکید کرد: خداوند متعال، آدمیان را به قدرت عقل و تدبر مجهز کرده است تا در عرصه‌های مختلف حیات، راه را از بیراهه پیدا کنند و نشانه‌های وجود متعالی خالق را تشخیص دهند.