تفسیرجالب حق و باطل از یک آیه معروف قرآن
حضرت آیتالله العظمی سیّد صادق روحانی به پرسشی درباره قرآن پاسخ گفته است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) شفقنا نوشت: متن پرسش مطرح شده وپاسخ این مرجع تقلید شیعیان بدین شرح است:
چرا در آیه ۲۵۷ بقره کلمه «الطاغوت» مفرد آمده ولى «أَوْلِیَاؤُهُمُ » جمع آمده است؟
استفتاء:
خداوند متعال مى فرماید: «اللهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِینَ کَفَرُوا أَوْلِیَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ» (۱). پرسش اینجاست که چرا کلمه «الطاغوت» در آیه به صورت مفرد آمده ولى کلمه «أَوْلِیَاؤُهُمُ » و کلمه پس از آن «یُخْرِجُونَهُم» به صورت جمع آمده است؟ آیا این بدین دلیل است که از لحاظ دستورى در زبان و ادبیات عرب، امکان جمع بستن کلمه طاغوت به صورت (طواغیت) ممکن نیست؟
جواب:
باسمه جلت اسمائه؛ در این آیه کریمه دو مورد براى این پرسش وجود دارد، اول اینکه چگونه است که نور به صورت مفرد آمده در حالى که ظلمات به شکل جمع آمده است: «یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ» و مورد دوم همان است که شما مطرح کرده اید.
در مورد نخست باید گفت که این آیه به یکى بودن حق و عدم وجود اختلاف در باب آن اشاره مى کند در حالى که باطل پراکنده است و وحدتى در آن نیست، براى همین است که خداوند متعال مى فرماید: «وَ أَنَّ هذَا صِرَاطِى مُسْتَقِیماً فَاتَّبعُوهُ وَلاَ تَتَّبعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بکُمْ» (۲).
اما در مورد دوم: منظور، طاغوت مفهومى است یعنى مفهوم طاغوت مورد نظر است و قرآن کریم در این آیه مبارکه از جمع بستن طاغوت امتناع نموده است تا مفهوم طاغوت، تمامى انواع و افراد و مصادیق آن را شامل شود.
۱٫ «خدا یار اهل ایمان است که آنان را از تاریکی های جهل بیرون آرد و به عالم نور برد، و آنان که راه کفر گزیدند یار ایشان شیاطین و دیوهایند که آن ها را از عالم نور به تاریکی های گمراهی در افکنند»؛ بقره (۲): ۲۵۷٫
۲٫ «و این است راه راست من، از آن پیروی کنید و از راه های دیگر که موجب تفرقه شما از راه اوست متابعت نکنید»؛ انعام (۶): ۱۵۳٫
چرا در آیه ۲۵۷ بقره کلمه «الطاغوت» مفرد آمده ولى «أَوْلِیَاؤُهُمُ » جمع آمده است؟
استفتاء:
خداوند متعال مى فرماید: «اللهُ وَلِیُّ الَّذِینَ آمَنُوا یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِینَ کَفَرُوا أَوْلِیَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ یُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ» (۱). پرسش اینجاست که چرا کلمه «الطاغوت» در آیه به صورت مفرد آمده ولى کلمه «أَوْلِیَاؤُهُمُ » و کلمه پس از آن «یُخْرِجُونَهُم» به صورت جمع آمده است؟ آیا این بدین دلیل است که از لحاظ دستورى در زبان و ادبیات عرب، امکان جمع بستن کلمه طاغوت به صورت (طواغیت) ممکن نیست؟
جواب:
باسمه جلت اسمائه؛ در این آیه کریمه دو مورد براى این پرسش وجود دارد، اول اینکه چگونه است که نور به صورت مفرد آمده در حالى که ظلمات به شکل جمع آمده است: «یُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ» و مورد دوم همان است که شما مطرح کرده اید.
در مورد نخست باید گفت که این آیه به یکى بودن حق و عدم وجود اختلاف در باب آن اشاره مى کند در حالى که باطل پراکنده است و وحدتى در آن نیست، براى همین است که خداوند متعال مى فرماید: «وَ أَنَّ هذَا صِرَاطِى مُسْتَقِیماً فَاتَّبعُوهُ وَلاَ تَتَّبعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بکُمْ» (۲).
اما در مورد دوم: منظور، طاغوت مفهومى است یعنى مفهوم طاغوت مورد نظر است و قرآن کریم در این آیه مبارکه از جمع بستن طاغوت امتناع نموده است تا مفهوم طاغوت، تمامى انواع و افراد و مصادیق آن را شامل شود.
۱٫ «خدا یار اهل ایمان است که آنان را از تاریکی های جهل بیرون آرد و به عالم نور برد، و آنان که راه کفر گزیدند یار ایشان شیاطین و دیوهایند که آن ها را از عالم نور به تاریکی های گمراهی در افکنند»؛ بقره (۲): ۲۵۷٫
۲٫ «و این است راه راست من، از آن پیروی کنید و از راه های دیگر که موجب تفرقه شما از راه اوست متابعت نکنید»؛ انعام (۶): ۱۵۳٫
