اسلامی شدن حقوق و قوانین نیازمند فقه پویا و مبتنی بر نیاز روز است

سید محمد امین حسینی، پژوهشگر حقوق و کارآموز قضاوت در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان‌جنوبی با اشاره به رابطه فقه و علم حقوق گفت: فقه هم منبع حقوق و هم خط کشی برای حقوق و قانون است.

وی اظهار کرد: این نکته به این معنا است که مجلس به هنگام قانون‌گذاری به منابع فقهی توجه و نظر دارد و این یعنی همان منبع بودن فقه برای حقوق است و در ادامه تصویب قانون مصوب مجلس به شورای نگهبان می‌رود که مورد ارزیابی قرار گیرد که آیا منطبق با فقه و شرع است یا نه و در فرایند شورای نگهبان نقش خط کش بودن فقه صورت می‌گیرد.

اختلاف حقوقدانان در تأثیر فقه در قانون پس از تصویب

این جوان نخبه در علوم انسانی بیان کرد: در اینکه آیا پس از تصویب قانون فقه نقشی دارد یا نه در بین حقوق‌دانان اختلاف نظر است و عده‌ای معتقدند طبق اصل 167 قانون اساسی می‌توان برای همه ی مواردی که قانون مجمل گذاشته یا سکوت کرده به فقه رجوع کرد و عده دیگر معتقدند در رجوع به فقه باید محتاط بود چرا که اصل قانونی بودن جرم و مجازات زیر سوال نرود.

حسینی ادامه داد: رویه ی قضایی نیز درباره این مسئله متفاوت است، اما به نظر می‌رسد باید به هرآنچه که قانون گفته عمل شود و سعی شود از رجوع گسترده به فقه برای جرم انگاری رجوع نشود به این معنا که عملی که قانون آن را جرم ندانسته را فقه جرم انگاری نکرد، زیرا طبق اصل قانونی بودن جرم ، جرم فعل یا ترک فعلی است که تنها قانون آن را جرم بداند.

 وی افزود: حقوق علم راجع به اداره جامعه است و باید اشاره کرد که فقه سنتی پاسخگوی نیازهای جامعه امروز نیست و ما نیز به پویایی و تحرک فقه داریم، به عنوان مثال در باب تجارت الکترونیک ما هیچ مستند شرعی نداریم که بنظر می‌آید در این مسایل جدید نیز باید باب هایی در فقه ایجاد شود.

تقابل فقه سنتی و پویا در ابتدای انقلاب

این کارآموز قضاوت  با اشاره به اینکه فقه پویا کمک زیادی به حقوق و قوانین می‌کند، بیان کرد: ما تقابل فقه سنتی و پویا را در اوایل انقلاب داشتیم به گونه‌ای که در تصویب قانون کار، سنت‌گرایان می‌گفتند نباید به کارمند در روزجمعه که کار نمی کند حقوق داد اما طرفداران فقه پویا گفتند ایرادی ندارند و در نهایت نیز نظر فقه پویا تصویب شد و امام نیز موافق با آن بودند.

حسینی با اشاره به اینکه حقوق اگر بخواهد اسلامی باشد نیاز به فقه دارد، افزود:  فقه در مسایل جدید کم کار بوده و بیشتر به شرح و توضیح همان باب‌های قدیمی پرداخته در حالی که فقه اگر قرار است تمدن‌ساز باشد بلاشک باید پویا  بوده و در تمامی مباحث نو ظهور باب‌های قوی ایجاد کند.

وی یادآور شد: یکی از دوستان در جمله ظریفی گفت باب اجتهاد مانند باب شهادت باز است و حقیقت نیز همین است و در فقه می‌تواند در موضوعاتی چون محیط زیست، انرژی هسته ای ، اینترنت و .... ورود کند.