ثبت ملی مکتب نستعلیق میرعماد رونمایی شد/ تأثیر عمیق این سبک بر هنر خط بلاد اسلامی

به گزارش خبرنگار ایکنا؛ مراسم نخستین آئین رونمایی از ثبت ملی مکتب نستعلیق میرعمادالحسنی، پیش از ظهر امروز شنبه 22 اردیبهشت و همزمان با روز جهانی موزه و آغاز هفته میراث فرهنگی در موزه خط و کتابت میرعماد مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد برگزار شد.

در ابتدای این مراسم، کیا پارسا؛ سرپرست مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد به ایراد سخن پرداخت و گفت: مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد با قدمتی کمتر از یک سده درون خود یادگارهایی از اساتید و چهره‌های تابناک فرهنگ و هنر ایرانی را حفظ و نگهداری می‌کند که از آن جمله می‌توان به آثاری از طاهرزاده بهزاد، حسین بهزاد، سهراب سپهری و محمود فرشچیان اشاره کرد.

نفیس‌ترین میراث ماندگار نستعلیق در مجموعه سعدآباد نگهداری می‌شود

وی ادامه داد: وجود نفیس‌ترین میراث ماندگار در زمینه خط نستعلیق متعلق به میرعمادالحسنی در این موزه، موجب شد تا این اتفاق یعنی رونمایی از ثبت ملی مکتب نستعلیق میرعماد به میزبانی این مکان فرهنگی در حال انجام باشد؛ فردی را که باید او را مشهورترین کاتب عصر صفوی به شمار آورد.

پارسا تصریح کرد: ما در این روز یعنی روز جهانی موزه و سرآغاز هفته میراث فرهنگی  میزبان این رویداد مبارک در حوزه هنر ناب ایرانی هستیم و همچنان امیدواریم تا بتوانیم در قالب برنامه‌های این کاخ موزه و فضاهایی که در اختیار داریم به اهداف و وظایف خود در حفظ و حراست از میراث معنوی و فرهنگی ایران کوشا باشیم.

وی با اشاره به شخصیت حقیقی و هنری میرعماد در پایان سخنان خود گفت: این هنرمند برجسته عالم تشیع را باید به حق فردی دارای شأن در کار هنری خود معرفی کنیم و همچنین هنرمندی که صفا و صمیمیت در خط او را در عین وقار و متانت می‌توان جستجو کرد.

ما در حوزه سرمایه‌های اجتماعی و فرهنگی غنی و ثروتمند هستیم

این گزارش حاکی است در ادامه این مراسم، محمدرضا کارگر؛ مدیرکل امور موزه‌های کشور گفت: ما در حوزه سرمایه‌های فرهنگی و اجتماعی دارای غنا و ثروت فراوانی هستیم و برخلاف برخی از کشورها که این سرمایه آنها تنها محدود به چند فرد به خصوص می‌شود، در هر عرصه‌ای چه هنری، ادبی و چه فرهنگی صاحب سرمایه‌های زیادی هستیم.

وی ادامه داد: وقتی در مورد سرمایه‌های اجتماعی صحبت می‌کنیم یعنی مصادیقی که به دنبال بروز هر اتفاقی هیچ عنصری نتواند آنها را از بین ببرد؛ تصور کنید که خدای ناکرده براثر وقوع زلزله شیراز تبدیل به تلی از خاک شود، در این صورت آیا می‌توان چنین توقعی داشت که سعدی و حافظ نیز از میان رفته‌اند؟! پس سعدی و حافظ سرمایه اجتماعی ما هستند و ما باید با استناد به چنین شخصیت‌هایی به یقین این ادعا را داشته باشیم که یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان هستیم.

کارگر، میرعماد را نیز به عنوان سرمایه‌ای اجتماعی که در اختیار داریم، معرفی کرد و گفت: ما در زمینه خط و خوشنویسی نیز با نام‌های زیادی برخورد داریم که به این ترتیب می‌توان در زیبانویسی و خوشنویسی این ادعا را داشت که صاحب طوماری بلندپایه از فهرست اسامی هستیم که در طول ادوار تاریخی در این زمینه هنری فعال بوده‌اند.

وی در پایان گفت: ما از هنر به عنوان ابزاری برای بیان مفاهیم زیبایی‌شناسی استفاده می‌کنیم و خط هم رسالت خود را دارد و ما باید با استفاده از خط  به رسالت معنوی و قدسی دست پیدا کنیم و این امر باید در شرایط اتفاق بیفتد که همچنان خط در اوج زیبایی خود اجرا شود.

براساس این گزارش، غلامحسین امیرخانی؛ هنرمند پیشکسوت خوشنویسی در ادامه این مراسم به ایراد سخن پرداخت و گفت: میرعماد، نامی همواره زنده در عرصه هنر خوشنویسی است و به نظر من در این مقال جای آن است که شخصیت این استاد مسلم خوشنویسی را در دو دیدگاه شاخص و بارز مورد  بررسی قرار داد.

بزرگترین ویژگی میرعماد مقام معلمی اوست

وی ادامه داد: بزرگترین ویژگی میرعماد مقام معلمی اوست، یعنی او علاوه بر آنکه یک استاد شهیر و نامی در عصر خود و در سالها و قرن‌های پس از آن است به تربیت شاگردانی در روزگار خودش به شکل حضوری که از محضرش تلمذ می‌کردند، اهتمام داشته و در شرایط کنونی نیز شاگردانی به شکل غیرحضوری همچنان شاگردی آن را می‌کنند.

امیرخانی تصریح کرد: میرعماد در عرصه معلمی نظیر نداشته و ندارد و دستاوردهای او در نوآوری هنری نیز تا آنجاست که جایگاه یگانه‌ای در عرصه هنر خوشنویسی داشته است، به شکلی که در سال‌های متمادی استادان طراز اولی بلاواسطه و یا باواسطه در کتب او تربیت شده‌اند.

رئیس شورای عالی انجمن خوشنویسان ایران افزود: میرعماد؛ هنرمند عصر صفوی است، هنرمند یک جامعه شیعی، اما با کمال تعجب می‌توان به این نکته اشاره کرد که مقارن با دوران زندگی او و سال‌های پس از آن در ترکیه عثمانی و استانبول و از خلال آثار خوشنویسی برجای مانده در ابنیه و مراکز فرهنگی این کشور شاهد تأثیر عمیق سبک و سیاق میرعماد در هنر خوشنویسی نزد هنرمندان هستیم که تبلور آن در آثار مصطفی عزت پسر و عزت مصطفی پدر؛ دو تن از خوشنویسان ترک قابل مشاهده است.

میرعماد هنرمندی بی‌نیاز از هر جریان و برآوردن منافع و مصالح طیفی خاص بود

مدیرعامل انجمن خوشنویسان ایران در ادامه گفت: دومین ویژگی شخصیتی میرعماد بی‌نیازی اوست، اینکه خود را مدیون هیچ جریانی نمی‌کند و بدون هیچ چشم داشتی در دوران حیات خود تنها مشغول کار و هنرنمایی است، این امر یعنی آزادگی و رها بودن و تعلقات مادی نداشتن یک هنرمند به جریانی حاکم یک اصل اساسی در راستای نیل به هنر قدسی است که این رویه چندان به مذاق درباریان عصر صفوی خوش نمی‌آید.

وی افزود: علت این اتفاق این است که معمولاً روابط هنرمند با دربار به واسطه گرفتن صله به گونه‌ای بوده است که هنرمند نه تام و تمام بلکه در مواردی هنر خود را در اختیار منافع و صلاحدید دربار می‌گذاشت در حالیکه میرعماد اینگونه نبود و خود را بی‌نیاز از چنین ارتباطی می‌دانست، این امر زمینه را برای دشمنی و برخی عنادها با میرعماد از سوی برخی اطرافیان به وجود آورد به گونه‌ای که در بسیاری از موارد او را طرد و منزوی کردند.

امیرخانی تأکید کرد: میرعماد نیز همچون ابن‌مقله؛ خوشنویس دوران خلافت عباسی که با وجود صدارت قطع ید شد، در دوران صفویه با بی‌مهری مواجه می شود که به این واسطه من او را شهید ناب این دوران لقب می‌دهم چرا که با وجود آنکه مسندی در اختیار نداشت و در واقع مقام انسانی و هنری را توأمان با هم داشت، اما حسادت و تنگ نظری افراد اطرافش نگذاشت تا او آنگونه که باید و شاید شأنیت یابد.

وی در پایان سخنان خود بار دیگر از برگزارکنندگان این مراسم تشکر کرد و گفت: ما باید زمینه را برای حضور پُرشور جوانان به منظور بازدید از موزه‌های گوناگون و از جمله موزه‌هایی که به نمایش آثار خوشنویسی اختصاص دارند فراهم سازیم و این حضور تنها محدود به ایام جشنواره و رویدادهای خاص هنری نشود و در گام بعد این بازدید با پشتوانه درک و معرفتی هنری باشد و بازدیدکنندگان سعی کنند تا با عمق باور و روح معنوی آثار موجود در آثار خوشنویسی ارتباط خوبی برقرار کنند.

مجموعه باورهایی که براساس آنها در امور مختلف تصمیم می‌گیریم نظام ارزشی نام دارد

این گزارش حاکی است پیش از رونمایی از ثبت ملی مکتب نستعلیق میرعمادالحسنی و نصب آن در محیط نگارخانه موزه خط و کتابت میرعماد، حسین ساسانی؛ رئیس مؤسسه توسعه پایدار وزارت علوم در سخنان کوتاهی به نظام ارزشی حاکم بر جامعه ایرانی اشاره کرد و گفت: مجموعه باورهایی که براساس آنها در امور مختلف تصمیم می‌گیریم را نظام ارزشی نام می‌نهند.

وی ادامه داد: ما در هر سطح و هر زمینه‌ای باید پاسخگوی اعمال و رفتار خود باشیم و در کنار این مسئله باید همپای کشورهای توسعه یافته به ورود برخی حوزه‌های مهجور در عرصه توسعه پایدار در زمینه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی  بیندیشیم که یکی از آنها حوزه هنر است.

سپس حضار در این مراسم با حضور در نگارخانه موزه خط و کتابت میرعماد مجموعه فرهنگی و تاریخی سعدآباد که دیوارهای آن مزین به آثار خوشنویسی هنرمندانی چون میرعلی تبریزی، میرعماد‌الحسنی و ابن‌مقله بود، ضمن رونمایی از ثبت ملی مکتب نستعلیق، در جریان قرائت پیام رئیس شورای عالی انجمن خوشنویسان ایران خطاب به این مراسم قرار گرفتند.

یادآور می‌شود، این مراسم توسط گروه بین‌المللی عصر نوین با مشارکت و همکاری معاونت امور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، کمیسیون ملی یونسکو ایران، انجمن خوشنویسان ایران و انجمن خوشنویسان قزوینی انجمن آثار و مفاخر فرهنگی ایران و ... برگزار شد.

گزارش از امیرسجاد دبیریان

انتهای پیام