تمایز روایت دینی و تالیف اثر دینی در سینما

به گزارش خبرنگار ایکنا؛ نشست تخصصی سینمای مولف با حضور جواد طوسی، غلامرضا آذری، حمید دهقان پور، عبدالحسین لاله و نصرت‌الله تابش امروز 25 اردیبهشت ماه در فرهنگستان هنر برگزار شد. در ابتدای این جلسه، عبدالحسین لاله، پژوهشگر و مولف اظهار کرد: سینمای مولف یک جریان وارداتی است که فرانسوی‌ها آغازگر آن بودند. معنایی که برای سینمای مولف می‌توان پیدا کرد، در تعاریف متعددی قابل بررسی است که چند نمونه آن را ذکر می‌کنم.

وی افزود: سینمای مولف را باید در مقابل سینمای تجاری نام برد. سینمای مولف متناسب با زمان اندیشه پویا وارد جامعه می‌کند. سینمای مولف تاکید به جوان‌گرایی دارد. جوان‌گرایی که به سن خلاصه نشده، بلکه به اندیشه تامین پیدا می‌کند. سینمای مولف به کارهای تولیدی سبک می‌دهد. تعاریفی که ذکر کردیم هر کدام در جایگاه خود صحیح هستند، ولی به تنهایی قادر نیستند معرف معنای مولف در سینما باشند.

وی در ادامه تاکید کرد: سینمای مولف باور دارد که این رسانه وسیله‌ای صرفا برای سرگرمی نیست، بلکه می‌توان از آن به عنوان کلاس درس نیز سود برد. همچنین که در سینمای مولف، نگاه هر فیلم ساز صرفا به خود وی مختص است و آن را نمی‌توان در دیگر فیلمسازی مشاهد کرد. در سینمای ایران عباس کیارستمی، داریوش مهرجویی، کیمیایی و ... از جمله فیلمسازان مورد نظر هستند. در کار این هنرمندان اندیشه‌هایی مطرح می‌شود که در آن حرف‌های فیلمساز در قالبی مخصوص به خود بیان می‌شود. در خاتمه کلام باید بگویم تاسف‌آور است در کشوری که در سینمای جهان صاحب نام است، حتی یک کتاب در حوزه سینمای مولف چاپ نشده است و آنچه که در این زمینه وجود دارد، کارهای ترجمه است.

نصرت الله تابش دیگر سخنران این مراسم بحث مورد نظر خود را (معمای فورم و تالیف در سینمای دینی) چنین آغاز کرد: عنوان سینمای دینی همیشه جزء آن موضوعاتی است که بحث‌های فراوانی پیرامون آن مطرح می‌شود؛ حتی عده‌ای معتقدند عنوان سینمای دینی در قالب که ژانر نامیده می‌شود، به هیچ وجه صحیح نیست، زیرا این معنای گسترده را نمی‌توان در قالب یک تعریف محدود کرد.

وی افزود: من هنر را خلق موقعیتی عاطفی و معنادار می‌دانم، در ضمن اگر جامعه آرمانی را در ذهن خود تصویر کنیم، باید پنجره ورود به این جامعه را هنر قلمداد کرده و در ورود را دین دید. به همین دلیل ورود از طریق دین و هنر به طور همزمان ما را به سمت هنر دینی یا سینمای دینی هدایت می‌کند.

وی ادامه داد: اگر یک اثر هنری به فرم نرسد، به زیبایی نیز نخواهد رسید. فرم در سینما ترکیب عادلانه عناصر روایی و سبکی با میانجی گیری ریتم است، با این توضیح فیلم‌هایی که در ترکیب اشتباه کنند، مطمئنا به فرم نیز نخواهند رسید.

تابش عناصر روایی را شش دسته نام برد و گفت: پیرنگ، تضاد، پیش داستان، افکت درام، ژانر و ساختار بخش‌هایی هستند که عناصر روایی را شکل می‌دهند. نکته‌ای که می‌خواهم در این بحث به آن اشاره کنم، این است که در سینمای ما روانشناسی شخصیت متکی به نظرات فروید است. این قالب واحد نیز به نظر من تا حدودی مانع خلاقیت و نوآوری می‌شود.

وی در ادامه این گزارش بیان کرد: در کارهای فرهادی برای رهایی از برخی معضلات راه حل دور شدن از شرایط تعریف می‌شود. برای مثال در فیلم جدایی نادر از سیمین وقتی جامعه را دروغ زده می‌بینیم توصیه کارگردان دوری از چنین جامعه‌ای است!

تابش تاکید کرد: سوالی که من در نقدها و مقالاتم به آن اشاره کرده‌ام این است که اگر سینمای دینی به سمت روایت داستان‌های دینی حرکت کند، نقش تالیف در این سینما چه خواهد بود.

جواد طوسی منتقد و پژوهشگر سینما عنوان دیگر سخنران این مراسم اظهار کرد: همان طور که گفته شد تعاریف پیرامون سینمای مولف متعدد است برای همین من از بیان جمله‌ای کلی پرهیز می‌کنم. از دیدگاه من فیلمسازی دید تالیفی دارد که با اثرش ارتباط داشته باشد در ضمن فیلمساز مولف باید هویتمند نیز باشد.

طوسی تاکید کرد: سینماگر مولف همیشه در کارهایش امضاء‌اش به نحوی دیده می‌شود. این مسئله به معنای تکرار قصه یا فرم نیست بلکه اشاراتی است که در همه کارهایش وجود دارد. در ضمن فیلمساز مولف فردی است که نمی‌تواند پیرامون جامعه اطراف خود منفعل باشد برای همین در همه کارهایش نشانه‌هایی از تغییرات اجتماعی را شاهد هستیم. برای درک بهتر چند مثال از سینمای جهان و ایران نام می‌برم.

وی ادامه داد: جان فورد را باید مهمترین سینماگری نام برد که تالیف در کارهایش وجود دارد. در همه فیلم‌های این فیلمساز قهرمان بر علیه شرایط جامعه پیرامونش به پا خواسته و دگرگونی ایجاد می‌کند. نکته جالب در اینجاست که قهرمان در فیلم‌های جان فورد همیشه به پای اصولش وفادار باقی می‌ماند. قهرمانی تنها که در انتها نیز جامعه‌ای که نجات داده را ترک می‌کند. فرد زینمان من دیگر فیلمسازی است که می‌توان از آن به عنوان سینماگر مولف نام برد در کارهای این فیلمساز قهرمان با ایستادگی در مقابل شرایط حاکم اتفاقی نو را رقم می‌زند.

طوسی در پایان تاکید کرد: مسعود کیمیایی، ابراهیم حاتمی کیا و رسول ملاقلی پور از جمله فیلمسازانی هستند که در سینمای ایران من از آنها به عنوان سینماگران مولف یاد می‌کنم. این فیلمسازان با امضایی که روی کارشان گذاشته‌اند، سبک و نگاه خاصی را در سینمای کشورمان رقم زده‌اند.  

انتهای پیام