مراسم اربعین و بایدهای بهداشتی آن از زبان معاون وزیر بهداشت
گروه سلامت ــ معاون بهداشت وزیر بهداشت بر اهمیت مراقبت بهداشتی از ورود و خروج زوار و حجاج تاکید کرد.
به گزارش خبرنگار ایکنا؛ علیرضا رئیسی معاون بهداشتی وزیر بهداشت درمان و آموزش پزشکی در نشست خبری خود به مناسبت هفته دولت در پاسخ به پرسش ایکنا نحوه مراقبت بهداشتی از ورود حجاج و خدمات بهداشتی به زوار اربعین اظهار کرد: در ارتباط با حجاج برنامههای ما آسانتر، دقیقتر و مشخصتر است چرا که زمان رفت و برگشت آنها مشخص بوده فرودگاههای ورودی مشخص هستند حجاج به همراه تیم پزشکی سفر خود را انجام داده و حتی پیش از آن نیز واکسنهای لازم را تزریق کردهاند به همین منظور مراقبت از آنها آسانتر است.
وی افزود: ما تیمهای مراقبتهای مرزی را برای مراقبت بهداشتی حجاج و کنترل سلامت آنها در گیتهای مرزی مستقر کرده و آمادگیهای لازم را در این رابطه داریم.
وی افزود: مشکل ما در حال حاضر در اربعین است چرا که افراد بسیار زیادی وارد شده و افراد زیادی هم خارج میشوند بسیاری از این افراد ایرانی نبوده و از مرزهای شرقی به کشور ورود پیدا کرده و استانهای مسیر را تحت تاثیر قرار میدهند. لذا باید از این افراد نیز مراقبتهای لازم صورت بگیرد. ما تیمهای بهداشتی خاصی را در این مناطق مستقر کردهایم.
وی افزود: یکی از مشکلات ما در اربعین افرادی است که پشت مرزها بدون پاسپورت و روادید تجمع کرده و در انتظار باز شدن مرز برای عبور هستند. با توجه به فصل گرمایی که وجود دارد جمعیت این افراد حتی گاه بیشتر از جمعیت شهرهای مرزی بوده و امکانات بسیار زیادی برای مراقبت میخواهند و امکانات شهرها تنها برای آن جمعیت شهری محدود تعریف شده است.
یکی از مشکلات دیگر ما طول مسیر اربعین و استفاده افراد از مواد غذایی در این مسیر است که تحت کنترل نبوده و ممکن است مشکلاتی به وجود بیاورد.
رئیسی اعلام کرد: ما تیمهای بهداشت محیط و مبارزه با بیمارها را هم در مسیرهای داخل مرز ایران و هم مرزهای خارج از مرز ایران مستقر کرده و سعی داریم با برنامههای از قبل مشخص شده دانشگاههای علوم پزشکی مستقر در مرزها را آموزش داده نیازمندیها را مشخص و وسایل و تجهیزات مورد نیاز آنها را در اختیارشان قرار دهیم. ضمن اینکه دانشگاههای دیگر علوم پزشکی را نیز به کمک آنها خواهیم فرستاد.
معاون وزیر بهداشت تاکید کرد: واقعیت این است که کنترل بسیار سخت بوده و چنانچه توصیههای وزارت بهداشت رعایت شود وضعیت به مراتب برای ما آسانتر خواهد شد.
وی همچنین با اشاره به اپیدمی که اخیرا در استان بصره عراق واقع در مرزهای جنوب غربی کشور یاد آور شد: ما تقریبا همان موقع تیمهای مرزی را آماده کردیم و به شدت در ورود و خروج مرزی نظارت کردیم و خوشبختانه موردی از این اپیدمی در کشور یافت نشده است.
رئیسی در ادامه با بیان اینکه جنس حوزه بهداشت از سلامت متفاوت است گفت: بسیاری از شاخصهای بهداشت را نمیتوان طی یک سال ارزیابی کرد، استخراج برخی شاخصها در حوزه بهداشت حداقل به ۱۰ یا ۱۵ سال زمان نیاز دارد؛ به عنوان نمونه در زمینه پیشگیری و سلامت و بهداشت دهان و دندان اقداماتی انجام میشود و ارزیابی این شاخصها نیاز به ۲۰ سال زمان دارد، اما برخی کارها پروژهای است و زمان آغاز و پایان مشخصی دارد و کاملا قابل اندازهگیری و ارزیابی است.
رئیسی درباره عوامل اجتماعی موثر بر سلامت نیز عنوان کرد: بر اساس تحقیقات و شواهدی که در تمام جهان وجود دارد، حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد عوامل اجتماعی موثر بر سلامت در اختیار وزارت بهداشت است؛ از این رو، یکی از کارهایی که باید پیگیری کنیم و انجام دهیم در زمینه عوامل بیماریهای غیرواگیر همچون بیماریهای ناشی از حوادث جادهای، بیماریهای قلبی و عروقی، کم تحرکی و سبک زندگی است.
وی ادامه داد: وقتی میخواهیم در این زمینه مداخله کنیم، میبینیم که وظیفه وزارت بهداشت فقط اطلاعرسانی و هشدار دادن است. سالانه جمعیت زیادی از مردم در جادهها کشته میشوند و به این واسطه میانگین طول عمر مفید کشور کاهش پیدا میکند. تعداد زیادی از مردم به علت آلودگی هوا و کم تحرکی فوت میکنند و این موضوع فقط در اختیار وزارت بهداشت نیست و نیاز به همکاری بین بخشی در این زمینه دارد.
معاون وزیر بهداشت اظهار کرد: به طور مثال کیفیت خودروها، ساختار شبکه آبرسانی و صنایعی که پیوست سلامت ندارند نیز روی سلامت مردم موثر هستند. به همین علت وظیفه معاونت بهداشت ابتدا شناسایی عوامل خطر و سپس درجه بندی این عوامل و مداخله در این عوامل است.
وی با بیان اینکه بعد از پیروزی انقلاب، تحولات چشمگیری در حوزه بهداشت اتفاق افتاد، افزود: شاخصهای بسیار ارزشمندی در حوزه بهداشت وجود دارد. در حال حاضر نمیتوان یک روستای هزار نفری در کشور پیدا کرد که خانه بهداشت نداشته باشد. شبکه گستردهای در این زمینه در سراسر کشور وجود دارد و خدماتی در روستاها و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر توسط یک شبکه کامل و گسترده ارائه میشود.
رئیسی گفت: حدود چهار هزار و ۱۰۵ مرکز در مناطق روستایی و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر خدمات ارائه میکنند. این را باید کنار ۱۸ هزار خانه بهداشت در نظر بگیریم که در مناطق روستایی خدمات میدهند. در دولت یازدهم و دوازدهم این مراکز نوسازی و تجهیز شدند.
وی افزود: در حال حاضر در شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر مراکز جامع سلامت روستایی و شهری در حال ارائه خدمت هستند که در این مراکز هم پزشک خانواده و هم مراقب سلامت وجود دارد و بازای هر ۲ هزار و ۵۰۰ نفر جمعیت، یک مراقب سلامت حضور دارد و بازای هر ۱۲ هزار و ۵۰۰ نفر یک پایگاه سلامت و بازای هر ۳۰ تا ۴۰ هزار نفر یک مرکز جامع سلامت دایر است.
رئیسی ادامه داد: بیش از هزار و ۴۶۰ نفر کارشناس تغذیه و حدود هزار و ۶۰۰ نفر کارشناس سلامت روان به مراکز جامع سلامت اضافه شدند.
مأموریتهای وزارت بهداشت
با اشاره به اولویتهای این معاونت گفت: این معاونت در این دوره ۳ مأموریت دارد، ارتقای کیفیت و کیفیتبخشی به بستههای موجود در سطح شبکهها نخستین مأموریت معاونت بهداشت است، یعنی به جای بازکردن بستههای جدید خدمتی به ارتقای فرآیند بستههای موجود پرداختیم که هم اکنون در قالب برنامههای مختلفی در سطح مدیران ستادی در حال اجرا است.
رئیسی افزود: بازنگری و ارتقای فرآیندهای خدمت و افزایش دسترسی به خدمات از جمله این موارد است. با توجه به شیوع برخی بیماریها در برخی مناطق کشور، برنامههای خاصی اجرا شده است؛ به طور مثال اگر در شرق و جنوب شرق کشور بیماری مالاریا و سل شایع شد، برنامههای ویژهای در آن مناطق اجرا میکنیم.
وی اظهار کرد: اولویت دوم معاونت بهداشت، پزشک خانواده و نظام ارجاع است. اولویت سوم نیز بحث پرونده الکترونیک سلامت است؛ چراکه معتقدیم مدیریت سلامت کشوری با ۸۰ میلیون جمعیت بدون پرونده الکترونیک دشوار است.
معاون وزیر بهداشت در رابطه با آخرین وضعیت پزشک خانواده اظهار کرد: بر اساس نظر کارشناسان، اجرای این طرح، کیفیت خدمات درمانی را ارتقا میدهد. این طرح در دنیا مطالعه و تجربه شده است. پزشکی خانواده یعنی تیمی که یکی از اعضای آن پزشک است. این تیم کار پزشکی خانواده را برای جمعیت تحت پوشش انجام میدهد و همه بستههای خدمتی که باید برای یک جامعه ارائه شود، توسط این تیم انجام میشود.
وی با اشاره به اجرای ۲ پایلوت طرح پزشک خانواده در مازندران و فارس عنوان کرد: در این دوره چند مساله پیش رو داشتیم؛ اول اینکه ساختار آمادهای در روستاها و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر جمعیت از گذشته وجود داشت که در این مناطق بحث پزشکی خانواده را کمی پررنگتر در نظر گرفتیم. پزشکانی که در این استانها در طرح پزشک خانواده بودند، با مطبها قرارداد بستند و به این صورت مطبها وارد این طرح شدند و بیماران به سطح دو ارجاع میشدند. در واقع کنترل دقیقی وجود نداشت و بیماران وقتی به این مطبها وارد میشدند، اصرار داشتند که به سطح دو ارجاع شوند.
رئیسی با اشاره به تعریف ۱۲ گام اجرایی برای پزشک خانواده عنوان کرد: ویژگی این گامها کاملا مبتنی بر واقعیتهای موجود کشور بود و بر اساس برآورد و پیشبینی بودجه این گامها نوشته شده است. همچنین در هر گام اگر بنا به هر دلیلی متوقف شویم، منابعی از دست نداده ایم، زیرا هر گام خروجی مشخصی دارد و قابل استفاده است.
گامهای طرح پزشک خانواده/ تعریف نرمافزارهایی برای خود مراقبتی
وی افزود: مثلا در گام پنجم، خودمراقبتی وجود دارد و از ۲ ماه دیگر آغاز میشود؛ نرم افزارهایی در حال طراحی است که همه افراد میتوانند روی موبایلهای خود این نرم افزارها را داشته باشند تا تمام اطلاعات خود را وارد کنند و از این طریق اطلاعات بهداشتی و مراقبتی به آنها ارائه خواهیم کرد. حتی اگر در این گام متوقف شویم، این موضوع بازهم قابل استفاده است و در گام ششم نیز برنامهای داریم که پزشکان عمومی بخش خصوصی از سامانه الکترونیک استفاده کنند.
وی ادامه داد: اجرای پزشک خانواده باید با دقت و سرعت لازم انجام شود، پیشبینی ما این است که اجرای کامل طرح پزشک خانواده در خوشبینانهترین حالت تا سال ۱۴۰۲ و در بدبینانهترین حالت تا سال ۱۴۰۴ طول خواهد کشید. یعنی تا این زمان پزشک خانواده به طور کامل اجرا میشود. با این حال میتوان از تمام گامهای آن استفاده کرد. به طور مثال در زمینه نظام ارجاع که در برخی استانها به صورت پایلوت اجرا شده، ۱۶ دانشگاه علوم پزشکی متقاضی اجرای این کار شدند.
وی با بیان اینکه در نظام ارجاع، بیماران از طریق سامانه به سطح بالاتر ارجاع میشوند، افزود: مهمترین کار در نظام ارجاع، نوبتدهی است. سامانه از قبل مشخص میکند که بیمار میتواند چه ساعت و روزی و به کدام متخصص مراجعه کند. پس از ویزیت سطح بالاتر، نظام ارجاع در صورتی معنی پیدا میکند که بازخورد و نتیجه نیز اعلام شود. اگر بیمار دیابتی به متخصص داخلی غدد مراجعه کند، به او توصیه میشود که هر سه ماه یک بار به پزشک اول مراجعه کند و ویزیت شود.
معاون بهداشت وزارت بهداشت همچنین در رابطه با پرونده الکترونیک سلامت نیز عنوان کرد: تعریفی که از پرونده الکترونیک داریم، ثبت وقایع سلامت هر نفر از زمان تولد تا مرگ است. هر نوع خدمتی که به او ارائه میشود، از آزمایش تا فیزیوتراپی باید در پرونده این فرد ثبت شود. در این صورت میتوان گفت که پرونده الکترونیک سلامت شکل گرفته است.
رئیسی افزود: در حال حاضر پرونده الکترونیک سلامت به طور کامل وجود ندارد، اما در سطح یک وجود دارد. یعنی در سطح یک، خدمات ثبت میشود، تعریف ما این است که اگر خدمتی در سطح یک انجام شود، اما در پرونده الکترونیک ثبت نشده باشد، در واقع انجام نشده است و در نتیجه پرداختی نیز نخواهد داشت. به همین علت پیشرفتهای خوبی در سطح یک در زمینه پرونده الکترونیک سلامت شکل گرفته است.
وی ادامه داد: در سطح دو و سه نیز استحقاق سنجی درمان در حال انجام است و این آمادگی وجود دارد که سطح دو و سه خدمات به سطح یک متصل شود. در حال حاضر برخی افراد هر هفته آزمایش یا سی تی اسکن انجام میدهند؛ اولین کنترل از طریق اجرای راهنماهای بالینی است. اینکه هر فرد با توجه به بیماری مشخصی که دارد چند بار باید آزمایش بدهد. به طور مثال یک فرد دیابتی هر سه ماه یک بار بر اساس راهنماهای بالینی باید آزمایش مشخصی بدهد و کمتر از آن موثر نخواهد بود. حالا اگر هر فرد ماهانه این آزمایش را انجام دهد، فقط هزینهها را بالاتر میبرد. در نتیجه اگر پرونده الکترونیک وجود داشته باشد و وقتی پزشک میخواهد این نسخه را بنویسد، نمیتواند آن را ثبت کند. زمانی در زمینه کنترل هزینهها میتوان موفق بود که تنظیم مقررات و قوانین روی سامانه باشد و در نتیجه کنترل شود.
امنیت پروندههای الکترونیک سلامت
رئیسی در پاسخ به پرسش دیگر ایکنا مبنی بر امنیت پروندههای الکترونیک سلامت گفت: وقتی بیمار به پزشک مراجعه میکند و کد ملی او در سامانه درج میشود، پیامکی برای فرد ارسال میشود و آن پیامک را به پزشک میدهند تا وارد سامانه شود. بعد از ثبت خدمت، دیگر پزشک نمیتواند به اطلاعات دسترسی داشته باشد.
وی درباره همکاری سازمانهای بیمهگر در زمینه اجرای پزشک خانواده و پرونده الکترونیک سلامت نیز عنوان کرد: در حال حاضر روستاها و شهرهای زیر ۲۰ هزار نفر جمعیت، تحت پوشش صندوق بیمه روستایی هستند. در شهرها نیز در شورای عالی بیمه تصمیمگیری شده که گام به گام با اجرای برنامه، بیمهها همراه باشند. اجرای پزشک خانواده میتواند منجر به کاهش هزینهها شود و بیمهها نیز در زمینه اجرای پزشک خانواده و پرونده الکترونیک سلامت اعلام آمادگی کردند.
معاون وزیر بهداشت همچنین در پاسخ به پرسشی در رابطه با نظارت وزارت بهداشت بر نانواییها و اقدامات بهداشت محیط تصریح کرد: در تعطیلات فروردین امسال نیروهای بهداشت محیط خیلی خوب کار کردند. قبلا به این شکل بود که نمونههایی از نانواییها گرفته میشد و به آزمایشگاه داده میشد و میدیدیم که بار میکروبی آن بالاست و این در حالی بود که نان مصرف شده بود.
رئیسی ادامه داد: مجهز کردن نیروهای بهداشت محیط به کدورت سنج و ابزارهای دیگر اقدام بسیار موثری بود. نظارتهایی که در حال حاضر انجام میشود اصلا قابل مقایسه با سالهای قبل نیست، زیرا هم سرعت و هم دقت بسیار بالاست و باید توجه کنیم که بسیاری از مولفهها فقط در اختیار وزارت بهداشت نیست.
وی اظهار کرد: توانایی ما در شرایط استاندارد با انجام کلیه وظایف در این زمینه حداکثر ۵۰ درصد است، در نتیجه اولا باید نظارت مردمی در این زمینه با استفاده از سامانه ۱۹۰ و دوما استفاده از بخش خصوصی و دفاتر سلامت وجود داشته باشد. ۳۵ دفتر سلامت در تهران فعال شد که این دفاتر توانستند درصد پوشش را به ۴۰ درصد برسانند.
رئیسی افزود: هرچند تفاهمنامهای با سازمان استاندارد وجود دارد، اما آنها نیز باید کار خود را انجام دهند. هیچکدام از ما مرجع قضایی نیستیم و فقط میتوانیم جایی را در صورت عدم رعایت شرایط بهداشتی، برای پلمپ شدن کاندید کنیم. با توجه به گسترش شدید فستفودها و غذافروشیهای دست فروش، کار بسیار سختتر شده است.
انتهای پیام
