واکاوی گفتمان وزیر صنعت معدن وتجارت
به بیان کارشناسان و متخصصان اهل فن درحال حاضر کشور با چالشهای مختلفی در بخش صنعت، معدن و تجارت مواجه است.
به گزارش ایکنا، جهان اقتصاد نوشت: رتبه ۱۲۴ فضای کسبوکار، ضعف در رقابت بنگاههای صنعتی با رقبای خارجی، واردات بیرویه و قاچاق کالا، تسهیلات گرانقیمت، وجود نیروی کار مازاد و فاقد مهارت، عدم استقرار بنگاههای بزرگ بر زنجیره ارزش معدن و صنایع، خام فروشی، افزایش شدید هزینههای مبادله، حجم پایین سرمایهگذاری خارجی و… به عنوان ابرچالشهای وزارتخانه صمت مطرح میباشند. این مشکلات درکنار تحریمهای ضالمانه امریکا علیه جمهوری اسلامی کار وزیر جدید وزارت صنعت، معدن و تجارت را به عنوان عریض و طویل ترین وزارتخانه، کشور بسیار پیچیده و مشکل نموده.
خوشبختانه در جلسه رای اعتماد به وزیر صنعت، معدن و تجارت در روز شنبه پنجم آبان۱۳۹۷ برای اولین بار شاهد بیان مفهومی جدید در ادبیات مدیریت کلان کشور توسط وزیر بودیم که میتواند نقطه عطفی در سپهر مدیریتی کشور تلقی شود.
رضا رحمانی وزیر صنعت معدن و تجارت در ابتدای سخنان خود مطرح کرد در شرایط فعلی بجای تشکیل اتاق بحران قصد دارد اتاق درمان در وزارتخانه ایجاد کند.
چرا اتاق درمان و نه اتاق مدیریت بحران؟
این مفهوم را از منظر مدیریت استراتژیک میتوان ازچند بعد مورد بررسی و ارزیابی قرار داد .
تجربه چند سال گذشته نشان داده مدیران ارشد کشور در استفاده از تکنیک های مدیریت بحران در شرایط مشابه مانند آتش نشان عمل کرده و منتظر می مانند تا اگر جایی آتش گرفت با اعزام نیرو آتش را خاموش کنند هرچند که مهار وخاموش کردن آتش کار درستی است ولی برای کسی که مثلا خانهاش آتش گرفته این پایان ماجرا نیست و برای بازگشت به روال عادی آغاز بوده و برای بازگشت به روال سابق باید مشقات بسیاری را متحمل شود. بنابراین استفاده از واژه اتاق درمان را میتوان پنجره ایی نو در نگاه مدیریت کلان تعریف کرد که نیاز به پردازش ان و مختصات علمی و عملی دارد .
اول باید ببینیم این مفهوم (اتاق درمان) در چه حوزهای مورد استفاده قرارگرفته و در وضعیت فعلی صنعت و معدن وتجارت چه کاربردی دارد؟
واژه اتاق درمان به صورت تخصصی درحوزه روانشاسی و روانپزشکی و روانکاوی بکار میرود. وقتی شخصی برای روان درمانی یا مشاوره مراجعه می کند اتاق درمان نخستین جایی است که باید شخص در آن حاضر شود تا بتواند با درمانگر یا مشاور خود ملاقات کند. داشتن حس خوب به اتاق درمان در روند مشاوره و روان درمانی لازم است و این حس خوب می تواند از نوع احساس امنیت و راحتی باشد.اتاق درمان جایی است که مراجعه کننده می آید تا در آنجا در کمال امنیت تمام حرفها،باورها،هیجانات،ناکامی ها و آرزوهایش را بدون حس قضاوت شدن بیان کند.گوش شنوا می خواهد،درمانگر صبوری را می خواهد که بدون آنکه سخنان مهمش را قطع کند به تمامی حرفهایش گوش کند.می خواهد نصیحت نشنود، مقایسه نشود، برچسب نخورد، دردش نادیده نگرفته نشود، تحقیر نشود و حس کند آنجا دیگر میتواند بدون هیچ ترسی خودش باشد،
با این تعاریف تخصصی باید گفت امروز نیاز واقعی حوزه صنعت معدن وتجارت همین مفاهیم است تا اتخاذ سیاستهای متناقض مقطعی.
به اعتقاد کارشناسان در شرایط حاضر عمده هدف گذاری امریکا در تحریمهای ظالمانه ازبین بردن احساس اعتماد و احساس امنیت در اقتصاد کشور میباشد. (نقش هیجان در افزایش قیمت ارزهای خارجی و ….. را میتوان در این قالب ارزیابیکرد).
استفاده از واژه اتاق درمان از سوی وزیر صنعت، معدن و تجارت نشان از نگاه واقع گرایانه ایشان به چالشهای حادث شده در این حوزه دارد .
حال چرا توجه به احساس امنیت وافزایش احساس اعتماد در شرایط فعلی تولید و تجارت اهمیت دارد ؟
در همه جوامع و به ویژه جامعه ایران آنچه بسیار اهمیت دارد اعتماداست؛ اعتماد متقابل بین حکومت و مردم از یک طرف و بین خود مردم از طرف دیگر. در مرحله بعد؛ امید به آینده از اهمیت ویژهای برخوردار است.
شرایطی که در آن قرار گرفتهایم، به گونه ای است که باید به هر قیمتی با یاس و ناامیدی باید مقابله کنیم، این اتفاق مهم قطعا با سخنرانی، شعار، وعده و نصیحت جنبه عملی به خود نمیگیرد؛ امید به آینده و جلب اعتماد با اتخاذ استراتژیهای مناسب و با عمل و برنامه اتفاق خواهد افتاد؛ یعنی مردم باید نشانههایی از عمل را ببینند. لازم به ذکر است تمام این اتفاقات در دولت یا حاکمیت روی نمیدهد، اما سلسله جنبان ایجاد اعتماد و امید به آینده در ید دولت و حکومت است. این نکته بسیار مهمی است که در این مقطع باید به آن توجه شود.
اهمیت برنامه ارایه شده توسط وزیر صنعت معدن وتجارت ؟
یکی از مسئال مهم فعلی؛ بررسی برنامه وزیر محترم و نوع سیاست گذاری در وزارتخانه مطبوع متناسب با شرایط موجود واینده است،
به اعتقاد کارشناسان سیاستگذاری باید به نحوی باشد که مردم به آن اعتماد کنند و بعد آثار عینی آن را در عمل ببیند.
جمهوری اسلامی در طول چهل سال گذشته شرایط بدتر از تحریمهای موجود را نیز تجربه کرده؛ مانند دوران جنگ، در آن دوران از طرفی وضعیت ارزی دچار مشکل بود و از طرفی دیگر منابع کمتری در اختیار بود ولی هیچگاه با بحرانهایی که در حال حاضر جامعه با آن روبرو است به این شکل مواجه نشد، زیرا در سیاستگذاری و اجرای برنامهها مردم محور بود و در برنامهریزی و اجرا اولویت میزان جلب مشارکت مردم در اجرا بود .
با این توضیح و مقدمه باید گفت استراتژی اتخاذ شده توسط وزیر محترم صنعت معدن وتجارت در استقرار اتاق درمان نشان از انتخاب استراژی بحران ستیزی به جای بحران پذیری توسط ایشان را دارد که قطعا با توجه به شاخصه های بهبود محیط کسب وکار وتکیه بر توانمدی داخلی در پرتو اقتصاد مقاوتی نتایج خود را نشان خواهد داد.
دکتر علی اکبر رضایی
عضو هیات علمی دانشگاه و متخصص مسایل مدیریت و خط مشی گذاری
