طرحي كه بلاي جان چنارهای خيابان ولیعصر شد
«خیابان ولیعصر(عج) در دنیا بیهمتاست و بهدنبال ثبت جهانی آن هستیم». اين جمله را پيروز حناچي؛ شهردار تهران در روز ارائه برنامه خويش در شوراي شهر بهزبان آورد.
به گزارش ایکنا به نقل از قانون ،او در آن روز هنوز شهردار تهران نشده بود و اما با اعلام اين نكته، نشان داد كه خيابان وليعصر(عج) در ميان هزاران مشكل ريز و درشت پايتخت؛ براي او در اولويت است. چند هفتهاي از انتخاب شهردار تهران و حاشيههاي جنجالي امضاي حكم او ميگذرد و هماكنون ثبات و آرامش به شهرداري بازگشته است و پايتختنشينان منتظر برداشتن نخستين گامها براي تحقق وعدههاي شهردار تهران هستند. حفظ و احياي خيابان وليعصر(عج) يكي از مطالبات شهروندان تهراني است.
خياباني كه اين روزها حال و روز خوشي ندارد. نام خيابان وليعصر(عج) با چنارهاي كهنسالش پيوند خورده است؛ پيوندي ناگسستني كه براي رهگذران اين خيابان يك نوستالژي است. چنارهاي وليعصر(عج) نيز مانند صدها نوستالژي ديگر درحال فراموشي و البته نابودي است. آن زمان كه ۶۰ هزار چنار در خيابان وليعصر(عج) كاشته ميشد، هيچگاه تصور آن نميرفت ۷8 سال بعد كمتر از ۷ هزار چنار در اين خيابان باقي بماند.
وليعصر(عج)، تنها يك خيابان نيست بلكه ميراث ملي محسوب ميشود. سال 91 آسفالت و چنارهاي اين خيابان ثبت ملي شد اما ثبت ملي وليعصر(عج)، ناجي چنارهاي آن نشد. در اينسالها چنارهاي وليعصر(عج) به درد خشكي مبتلا شدهاند. پس از خشك شدن نيز بلافاصله شهرداري آنها را بهبهانه پرخطر بودن قطع ميكند و تغيير شهردار تهران نيز تاكنون موجب توقف پروسه چناركشي نشده است. خشكي چنارهاي اين خيابان بهدليل نمكپاشي و آبياري با فاضلاب، سنگكاريهاي پاي درختان و ساخت و سازهايي که نزدیک پیادهراهها درحال انجام است و از پایین ریشه درختها را قطع میکند و از بالا مانع رسیدن نور و هوا به درختان میشود، رخ ميدهد. شب نيز زمان رقص اره شهرداري بر تن چنارهاي وليعصر(عج) است. صبح كه ميشود، ديگر اثري از آن چنارهاي كهنسال و قديمي نيست؛ گويا هيچگاه در آن سمت خيابان، چناري وجود نداشته است. هرازچندگاهي صداي فعالان محيطزيست و رسانهها در اعتراض به قطع چنارهاي وليعصر(عج) بلند ميشود و هربار شهرداري، توجيه جديدي براي قطع آنها مطرح ميكند.
طرحي كه بلاي جان خيابان شد
در گذشته وليعصر(عج) خياباني شاداب و مفرح بود كه در دو طرف آن جوي آب روان و درختان سربه فلك كشيده رخ نمايي ميكردند. اما داستان چناركشي از يك طرح آغاز شد؛طرح ساماندهي خيابان وليعصر(عج). بهجرات ميتوان گفت اجراي طرحي بهنام ساماندهي خيابان وليعصر(عج) و نهرهاي آن، يكي از متهمان اصلي نابودي چنارهاي بلندترين خيابان خاورميانه است. جدولگذاري و كفسازي غيراصولي كه باعث شد درختان از آب روان محروم و چنارها خشك شوند. براساس تحقيقات انجام شده ، تنها راه نجات چنارهاي وليعصر(عج)، جمعآوري جداول و باز گرداندن نهرها بهصورت اوليه است. با انجام اين كار، دوباره آب در داخل جوي روان ميشود. همچنين براي آبياري درختان بايد از تراسبندي استفاده شود.
شايد جالب باشد بدانيد كه يكي از مهمترين برنامههاي حفاظت از خيابان وليعصر(عج) در دوره سوم شوراهاي شهر انجام شده است. سندي در اين دوره براي حفاظت از سرمايههاي ميراثي و محيطزيستي اين خيابان تهيه شد. در اين سند، خيابان وليعصر(عج) بهعنوان يك راسته و گذر ميراثي، شناساسي و مقرر شد تمامي چنارها و جدارهايش مطابق قانون حفظ ميراث ملي، حفظ شوند. بهگفته برخي از اعضاي شوراي شهر تهران، اين سند تاكنون به اجرا درنيامده و پيگيري نيز نشده است. در اين سند، طرحهاي كارشناسي كامل و جامعي براي حفظ جلوههاي ميراثي و محيط زيستي وليعصر(عج) ارائه شده است.
چنارهاي بيشناسنامه وليعصر(عج)!
روز گذشته رییس کمیته محیط زیست و خدمات شهری شورای اسلامی شهر تهران در تذکری به سازمان بوستانها و فضای سبز، بر لزوم تکمیل و شفاف سازی درختان محور ولیعصر (عج) توسط سازمان بوستانها و فضای سبز شهر تهران تاکید کرد. آرش ميلاني از نبود آمار و گزارش دقيق در اينباره ابراز تاسف كرده و گفته است:« سازمان بوستانها و فضای سبز ظرف دو ماه باید شناسنامه درختان محور ولیعصر (عج) را تکمیل و به شورای اسلامی شهر تهران ارسال کند». براساس قانون حفظ و توسعه فضاهاي سبز شهري، متولي حفظ فضاي سبز شهري، باغها و درختان شهرداريها هستند و مكلفند درختان را حفظ و توسعه بدهند.
علاوهبر اين، شهرداريها بايد براي درختان شناسنامهاي با اين اطلاعات كه چه تعداد درخت، چند ساله و اينكه چه نيازهاي دارند، تهيه شود. با اين كار يك تصوير روشن از داشتههاي زيست محيطي شهر وجود خواهد داشت. براساس همان قانون، شهرداريها موظفند كه اين آمار و اطلاعات را در اختيار دستگاههاي حاكميتي و نظارتي قرار دهند. براساس شواهد، شهرداري تهران تاكنون اطلاعاتي را دراينخصوص در اختيار سازمان محيط زيست قرار نداده است. يكي از مشكلات اين سازمان، همين مساله است؛چرا كه آنها هيچگونه اطلاعاتي در اينباره ندارند. حتي آنها اطلاع ندارند كه آيا شهرداري اقدام به شناسنامهدار كردن درختان خيابان وليعصر(عج) كردهاست يا خير؟خيابان وليعصر(عج) علاوه بر ارزشهاي اكولوژيكي و محيطزيستي، بخشي از هويت تاريخي شهر تهران و كشور محسوب ميشود كه اهميت اين خيابان را صدچندان ميكند. با اتفاقاتي كه در چند سال اخير رخ داده و نابودي بسياري از اين درختان، آلودگي هوا در اين منطقه بهشدت افزايش يافتهاست؛ همچنين آبها نيز آلوده شدهاند.
محصور در بتن
مساله ديگري كه باعث نابودي درختان شده، اين است كه علاوهبر آسيب به تنه و شاخههاي درختان به ريشههاي آنها نيز آسيب وارد شده است. چراكه آنها را در سيمان و بتن سنگفرش خيابانها اسير كرده و با صدور مجوز براي گودبرداري و ساخت 30متر پاركينگ ، به ريشه اين درختان صدمه وارد ميكنند يا درختان با آب فاضلاب آبياري ميشوند كه با انجام اينگونه اقدامات، هر روز حلقه زندگي را براي درختان از روي زمين و زير زمين تنگتر ميكنيم.
طرح پيادهراه شدن وليعصر(عج)
پيادهراه شدن وليعصر(عج) طرحي است كه در چند سال اخير مطرح شده كه برخي آن را طرحي نشدني و عجيب ميدانند و برخي ديگر آن را تنها راه نجات خيابان ميدانند. طرحي كه سازمان محيط زيست از آن حمايت كرده اما بسياري از مديران شهري از وجود چنين طرحي ابراز بياطلاعي كرده و برخي ديگر نيز ميگويند هنوز مدیریت شهری از اثرات پیاده راه 17 شهریور رها نشده و تبدیل خیابان ولیعصر به پيادهراه به يك بحران در تهران تبديل ميشود. چنارهاي خيابان وليعصر(عج) نيز در ميان كشمكش اين طرحها هر روز قلع و قمع ميشوند و مسئولان همچنان درحال ارائه و يا رد طرح هستند. برخي از كارشناسان مديريت شهري نيز بر اين باورند كه طرح پيادهراه شدن خيابان وليعصر(عج) به اين سادگي كه مطرح ميشود نيست، بلكه يك طرح پيچيده و كارشناسي است كه بايد روي آن بررسي و مطالعات بسيار دقيق و كارشناسي انجام شود.
ادعاهاي واهي
چنارهاي بلند بلندترين خيابان خاورميانه هر روز كمتر از ديروز ميشود اما هرزگاهي مديران شهرداري ادعاهاي عجيبي در اينباره دارند. مدیرعامل سازمان بوستانها و فضای سبز شهرداری تهران كه اين روزها نام او با قانون منع بهكارگيري بازنشستهگان بر سر زبانها افتاده است؛ در مصاحبهاي مدعي شده كه چنارهاي كاشته شده در خيابان وليعصر(عج) را بيشتر از آنچه كه قطع شده است، ميداند.علیمحمد مختاری در مصاحبهاي با تسنيم گفته است: «برای حفاظت و بهرهبرداری مناسب از درختان چنار در فضاهای سبز شهری، شهرداری تهران، با بهرهمندی از همکاری ونظرات استادان و متخصصان دانشگاهی و موسسات تحقیقاتی، فعالیتها و تحقیقاتی بنیادین را به منظور بررسی دقیقتر ناهنجاریهای درختان چنار آغاز کرده است.»
منتقد ديروز و شهردار امروز
اما پيروز حناچي شهردار امروز تهران و معاون ديروز وزیر راه و شهرسازی، بارها نسبت به قطع چنارهاي وليعصر(عج) توسط شهرداري تهران، انتقاد كرده است. او در مصاحبهاي با خبرگزاريها درباره وضعيت چنارهاي خيابان وليعصر(عج) گفته است:« فاضلاب خانههای شمالشهر وارد شریانهای اصلی شده و از دو طرف خیابان ولیعصر پایین میرود و هیچ اقدامی هم برای کنترل آنها صورت نمیگیرد. در بخشهای جنوبی از پایین امیریه به سمت انتهای خیابان ولیعصر (عج) تقریبا چنارها از بین رفتهاند و دیگر درخت بلند در این منطقه دیده نمیشود.خیابان ولیعصر (عج) آنقدر مهم است که باید بزرگترین مراکز تحقیقاتی ایران برای حفظ آن تلاش کنند. درختان چنار تهران مریض میشوند، آفت میگیرند، در توفانها ممکن است بشکنند.
لذا وقتی یک درخت از بین رفت باید سه درخت به جای آن بکارند تا محور ولیعصر حفظ شود.این درختان ۶۰ سال پیش کاشته شدند و ما الان داریم بهره آن را میبریم. ما نیز هم اکنون باید درخت بکاریم تا ه دیگران ۶۰ سال آینده بهره آن را ببرند. در بحث قطع درختان خیابان ولیعصر (عج)، برخی میگویند که درختان پوسیده بوده و در معرض سقوط قرار داشته است ولی من فکر میکنم در این خصوص کج سلیقگی صورت گرفت. اقناع افکار عمومی موضوع بسیار مهمی است و مدیریت شهری باید توجه بیشتری به این موضوع نشان دهد. فرض کنیم مجبور بودند درختان را قطع کنند، باید اطلاعرسانی میکردند و فضای بحث و گفتوگو نسبت به این موضوع ایجاد میکردند؛ زیرا اینها مسائلی است که مردم به لحاظ اجتماعی نسبت به آن حساسند. در بسياري از کشورهای جهان درختان را با سیم بوکسل مهار میکنند و نهایت تلاش را برای حفظ آن صورت میدهند. درختی که بعد از ۶۰-۷۰ سال به قطر مناسبی رسیده نباید به این سادگی بریده شود. درست است که پوسیدگی درخت خطرناک است اما اگر هیچ راهی وجود نداشت و افکار عمومی اقناع شدند بریدن باید آخرین مرحله باشد. اگر تهران ۱۰ ارزش ویژه واجد حفاظت داشته باشد یکی از آنها خیابان ولیعصر (عج) است که باید نهایت تلاش را برای حفظ آن انجام دهیم».
حال كه پيروز حناچي بر كرسي شهرداري تهران تكيه زده است، زمان يادآوري انتقادهاي او به مديران پيشين شهرداري تهران درباره خيابان وليعصر(عج) است. هماكنون چشم شهروندان تهراني براي نجات يك ميراث ملي رنجور از زخم سالها چناركشي مديران شهرداري تهران به او است.
