وقتی کودکان طعمه تجارت می شوند/ اصولی که زیرپا گذاشته می شود

به گزارش ایکنا، شبستان نوشت: مات صفحه تلویزیون شده، مات تبلیغات رنگارنگ این جعبه جادو که زمانی برای کودکان دهه شصتی تنها یک پرده قرمز داشت که پرنده ای سفید بال زنان  آن را کنار می زد و دلخوشی هایشان آغاز می شد، کودک امروز اما چشم دوخته به صفحه تلویزیون، اسیر چنگال جذابیت های بصری پوشالی، مسخ شده به تماشا نشسته و در ذهن کوچکش شاید مشغول الگوگیری از تصاویر است، تصاویری که انتخاب او نیست و او را به دنیای  پر زرق و برق و بی حاصل مصرف گرائی و چشم و هم چشمی و تجملات دعوت می کند.

طبق نظر کارشناسان و صاحبنظران آسیب هائی که تماشای تلویزیون برای کودکان به همراه دارد بسیار بیشتر از اندک مزایای آن است . اغلب والدین امروزی که خود غرق در گردش در شبکه های اجتماعی و مشغولیت های روزمره خود هستند و تقریبا وقتی برای کودک خود ندارند ترجیح می دهند او را پای تلویزیون بنشانند و از این روش او را ساکت و آرام نگه دارند.

گذشته از اینکه برنامه های فعلی تلویزیون مختص کودکان چقدر  برای آنان مناسب است،( که شبستان در گزارشی دیگر به آن خواهد پرداخت)، امروز قصد داریم از آسیب هائی بگوئیم که سلامت روانی کودک را هنگام تماشای تبلیغات تجاری نشانه می رود.

آموزش غیر مستقیم و مستقیم مصرف گرائی ، تجمل گرائی و تشریفات افراطی تنها گوشه ای از آن چیزی است که امروز تلویزیون با تبلیغات خود به خورد کودکان می دهد.

اگرچه طبق اصل  اصل 23-24 و 25  اصول و ظوابط تولید آگهی های بازرگانی ، آگهی ها نباید مروج تجمل گرایی باشند. نباید به گونه ای طراحی و ساخته شوند که در آن مردم به مصرف بیش از نیاز و اسراف در استفاده از امکانات تشویق شوند و تعیین جایزه برای تشویق مخاطبین آگهی به خرید و مصرف بی رویه مجاز نیست. اگرچه طبق اصل 64،65، 66، 67 و 68  این ظابطه نامه، آگهی نباید موجب بدآموزی کودکان شود و از زود باوری، حس عاطفی و کم تجربگی آنان در تشخیص واقعیت‌ها سوء استفاده شود. در آگهی نباید از کودکان با صراحت درخواست شود محصولی را خریداری کنند و یا از والدین خود و دیگران چنین درخواستی کنند و نباید خرید موضوع آگهی برای کودکان و یا ترغیب دیگران به این امر به عنوان انجام یک وظیفه مطرح شود. در آگهی های تلویزیونی نباید کودکان به تنهایی هنگام خرید و یا مذاکره با فروشنده برای خرید و یا مبادله پول با فروشنده نشان داده شوند.آگهی‌ها نباید به کودکان القاء کنند که چنانچه کالای موضوع آگهی را نداشته باشند یا خریداری نکنند، از دیگر کودکان پایین تر هستند و یا احتمالاً موردتمسخر و استهزاء واقع می شود. در آگهی‌ها نباید از کودکان برای خرید از طریق پست یا تلفن دعوت شود و در آخر اینکه طبق اصل 78 اصول تولید آگهی های بازرگانی، از کودکان نباید برای معرفی کالا و خدماتی استفاده شود که از آنها انتظار نمی رود خود مصرف کننده آن کالا و یا خدمت باشند و یا آنرا بخرند و نیز در آگهی کودکان نباید در مورد هرگونه کالا یا خدمت به صراحت اظهار نظر کنند، اما در واقع آن چیزی که تحت عنوان آگهی های بازرگانی روی آنتن تلویزیون شبکه های مختلف سیما قرار می گیرد، نشان می دهد تبلیغات تلویزیونی در کشور ما بدون در نظر گرفتن و رعایت هیچ کدام از اصول مرتبط با حقوق کودکان تولید و پخش می شوند. قطعا هر کدام از ما اگربه حافظه مان رجوع کنیم نمونه های فراوانی از نقض این اصول در ذهن داریم.

در شرایطی که اگهی های بازرگانی از راه تکرار و جذابیت های بصری به صورت ناخودآگاه حتی می توانند روی ذهن افراد بالغ هم تاثیرگذار باشند قطعا کودکان که میزان تاثیرپذیری بیشتری دارند طعمه بهتری خواهند بود.

زمانی میزان پیش روی در این زمینه به جائی رسیده بود که حتی وسط برنامه های کودک از شبکه های مختلف با اجرای عموها و خاله های مختلف مستقیما مجری محبوب کودکان اقدام به تبلیغ مستقیم مواد غذائی می کرد!

به نظر می رسد اصولی که تحت عنوان ظوابط تولید آگهی ها مشخص شده اند تنها ویترینی برای رفع تکلیف در این حوزه هستند، چون هیچ کدام از اصول حداقل اصول مرتبط با کودکان برای هیچ کدام از تولیدکنندگان تبلیغات بازرگانی برای تلویزیون محل اعتنا نیست.

حمید شاه آبادی، معاون صدای سازمان صدا و سیما چندی پیش در مراسم افتتاحیه «پایگاه جامع ایران صدا کودک» به شدت از تبلیغات تلویزیون انتقاد کرد و گفت تبیلغات به کودکان به چشم قلک نگاه می کنند. او در جلسه ای که معاون آموزش ابتدائی و پیش دبستانی وزارت آموزش و پرورش هم حضور داشت و او هم منتقد این موضوع بود ،‌ خواستار قطع  دخالت سازمان های غیرمرتبط در حوزه تولید محتوا برای کودکان شد. متن کامل را اینجا بخوانید.

شاه آبادی اگرچه در سخنان خود در مراسم رونمائی از این پایگاه کودک به شدت از آگهی های بازرگانی انتقاد کرد اما در گفت وگو با خبرنگار رادیو و تلویزیون خبرگزاری شبستان در پاسخ به این پرسش که با وجود انتقادهای فراوان نسبت به آگهی های بازرگانی و رعایت نکردن حقوق کودکان در آنها ، آیا معاونت صدا که در واقع بخشی از خانواده بزرگ صداوسیما است پیگیر رعایت حقوق کودکان در سیما خواهد بود؟ واکنش دیگری نشان می دهد. او به شبستان گفت: صداو سیما به دلایل محدودیت های بودجه ای چاره ای ندارد! چون حجم زیادی از بودجه سازمان بر اساس دستور دولت و مصوبه مجلس از طریق پیام های بازرگانی تامین می شود! اما آن چیزی که بیش از اینها نگرانش هستیم این است که دستگاه های غیرمسئول وارد حوزه تولید محتوا برای کودکان شوند. این دیگر واقعا غیرقابل قبول است که دستگاهی که مسئولیت زیرساختی دارد وارد فضای تولید برنامه برای کودک شود.

به گزارش شبستان، ممکن است بسیاری از والدین تصور کنند به دلیل کوتاه بودن اگهی های بازرگانی  کودکان منعی برای تماشایشان ندارند اما باید گوشزد کرد که  تاثیرات زیان بار اگهی های بازرگانی بسیار طولانی تر از زمانی است که در ذهن کودک اشغال می کنند. تشویق کودکان به خرید انوع کیک ها و تنقلات غیرسالم در شرایطی  که وزارت بهداشت و کارشناسان تغذیه بارها هشدار داده اند که عادت های تغذیه ای سالم را در کودکان تقویت کنیم بزرگ ترین خیانت در حق کودکانی بی گناهی است که قرار است از سادگی و پاکی شان  سوءاستفاده شود تا بودجه یک سازمان افزایش پیدا کند.  

انتهای پیام