تجارتی که زوالناپذیر است
گروه فعالیتهای قرآنی ــ خداوند در آیه ۲۹ سوره فاطر از انفاق با عنوان تجارت زوالناپذیر یاد میکند و میفرماید: «در حقیقت کسانى که کتاب خدا را مىخوانند و نماز برپا مىدارند و از آنچه بدیشان روزى دادهایم نهان و آشکارا انفاق مىکنند، امید به تجارتى بستهاند که هرگز زوال نمىپذیرد».
اصطلاح انفاق در قرآن و کتب اسلامی به معنی بخشش مال به فقیران برای کسب رضای خداست و در نزد عارفان به منزله کمال بخشش است.
خداوند بزرگ آن چنان مهربان است که به بندگانش بارها تأکید کرده و در کلاس درس قرآن یاد داده است که از مال خود انفاق کنند.
این تأکید خداوند از دو جهت باعث رشد و شکوفایی جامعه اسلامی میشود، از سویی با انفاق تعداد فقرای جامعه اسلامی کاهش یافته و جامعه از آسیبهای ناشی از فقر دور میماند و از سویی دیگر فرد انفاق کننده با این عمل خود در راستای مضامین قرآنی حرکت کرده و روحی متعالی پیدا میکند، یاد میگیرد مغرور نشده و تنها به خود فکر نکند.
اگر در جامعه افراد تنها به خود فکر کنند، نتیجهاش جز ازدیاد فقیران، از یاد بردن اصول اسلامی، افزایش هرج و مرج و افزایش آسیبهای اجتماعی نیست. ارزش انفاق تا آنجاست که خداوند در کنار نماز به انفاق توجه میدهد تا ارزش و اهمیت آن را نشان دهد.
خداوند در آیه 29 سوره فاطر از انفاق با عنوان تجارت زوال ناپذیر یاد میکند و میفرماید: «در حقيقت كسانى كه كتاب خدا را مىخوانند و نماز برپا مىدارند و از آنچه بديشان روزى دادهايم نهان و آشكارا انفاق مىکنند، اميد به تجارتى بستهاند كه هرگز زوال نمىپذيرد».
این تجارت مانند تجارتهای زودگذر دنیایی نیست بلکه سودی دارد که تمام زندگی دنیوی و اخروی فرد انفاق کننده را دربرمیگیرد و اطرافیانش را نیز از آن بهرهمند میکند.
رسول خدا(ص) فرموده است: «زمین قیامت یک پارچه آتش است، مگر سایبان مومن، زیرا صدقه مومن او را در سایه خود میپوشاند».
انفاق یعنی بخشش از چیزی که انسان در اختیار دارد و میتواند به دیگران بدهد. این چیز میتواند علم باشد، یا مال و ثروت و یا حتی انفاق محبت و همدلی و همدردی با دیگران.
از مهمترین موارد مصرف انفاقات مالی، خویشاوندان است چراکه افراد ابتدا نسبت به خویشاوندان خود مسئولیت دارند و باید نیاز آنها برطرف شود. فقیر و مسکین دومین مورد مصرف اتفاق است که فقیر کسی است که قدرت حرکت دارد اما توان ایستادن روی پای خود را ندارد
پس مسکین، نیازمند سرپرستی دیگران است تا از عهده مخارج خود برآید؛ چرا که هیچ درآمدی ندارد و یا توان آن را ندارد تا در پی کسب و کاری برود و درآمدی داشته باشد. براین اساس باید گفت نخستین و برترین مورد انفاق آن است که انسان به چنین شخصی کمک کند و او را تحت ولایت انفاقی خود بگیرد. (بقره، آیات 215 و 177؛ نور، آیه 22؛ نساء، آیه 8؛ روم، آیه 38)
درخواستکنندگان و سائلان، لزوم صرف مال، در راه رفع نیازمندی سائلان در آیه 177 سوره بقره مورد تاکید قرار گرفته است. براساس همین آیه انفاق مال به درخواستکنندگان از نشانههای صداقت انسان است و خداوند در آیات 15 تا 19 سوره ذاریات آن را به عنوان حق برعهده افراد دارا دانسته است؛ به این معنا که سائلان در مال انسان شریک به شراکت مشاع هستند و باید این حق پرداخت شود.
در راهماندگان و ابنسبیل از دیگر موارد مصرف انفاقات مالی است. یتیمان ناتوان نیز از دیگر موارد مصرف انفاقات مالی است. والدین که از نظر قرآن انفاق مالی نسبت به والدین فقیر، جزو واجبات است، یعنی در حکم واجب النفقه خواهند بود.
فقیران خویشتندار و ناتوان از کسب، از مصارف انفاق است. مهاجران فقیر نیز لزوم توجه توانگران به مهاجران نیازمند و انفاق به آنها در آیات قرآنی به عنوان یکی از موارد مصرف انفاقات مالی مطرح شده است.
اگر انفاق در جامعه اسلامی نهادینه شود، فقر و آسیبها در جامعه کاهش یافته و غرور و خودبینی از جامعه محو خواهد شد و این همان جامعه آرمانی مدنظر قرآن کریم است.
انتهای پیام
