آیت الله مکارم شیرازی در مسائل جهان اسلام اعتدال را سرلوحه کار خود قرار می‌دهند

به گزارش ایکنا؛ سلوک مراجع عظام تقلید، مجموعه گفت‌وگوهایی است که شفقنا برای معرفی این ارکان معظم تشیع به انجام می‌رساند. حجت‌الاسلام سعید داودی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، از شاگردان حضرت آیت الله العظمی مکارم شیرازی است که از سال ۱۳۷۲ با ایشان آشنا شده است. حجت الاسلام داودی در گفت وگو با شفقنا، با بیان اینکه حساسیت آیت الله مکارم شیرازی نسبت به جهان اسلام قابل توجه است اظهار کرد: آنچه از ایشان در مسائل اجتماعی و سیاسی نمود دارد حساسیتشان نسبت به مسائل جاری و مسائل جهان اسلام است؛ اما در این حساسیت اعتدال را سرلوحه کار خود قرار داده اند و در هر کجا تندروی ببینند از آن پرهیز می‌کنند و هشدار می دهند. مشروح گفت و گوی با حجت الاسلام سعید داودی را می خوانید:

* حضرت آیت الله مکارم شیرازی چه میزان بر سلامت بیت خود حساسیت دارند؟ دلیل این حساسیت ها چیست و چه نمودهایی دارد؟

اگر در دفتر آیت الله مکارم شیرازی افرادی مشاهده شود که از نظر مالی دقت کافی ندارند و یا سوء استفاده ای می‌کنند عذر آنها را می خواهند

حجت الاسلام داودی: آیت الله مکارم شیرازی نسبت به سلامت بیت خود حساسیت ویژه ای دارند و نمود این حساسیت، نظارتی است که شخصا بر بیت خود انجام می‌دهند. از سال ۱۳۷۲ که با ایشان آشنا شدم تا بعدها که مساله مرجعیت ایشان شکل گرفت حتی در اطلاعیه های ساده و جزئی ایام شهادت یا مجالس ایام رحلت و جشن ها هم نظارت می‌کردند و اینطور نبود که دفتر هر طور که خواست اطلاعیه‌ها را بنویسد و منتشر کند. همچنین اگر در دفتر ایشان افرادی باشند که از نظر مالی دقت کافی را ندارند و یا سوء استفاده ای می‌کنند عذر آنها را می‌خواهند و این نشان می دهد که نسبت به سلامت بیت خود حساسیت دارند. کسانی که در بیت ایشان کار می‌کنند افراد سالم و مذهبی هستند و اگر برخوردهای نامناسبی داشتند ایشان یادآوری کرده و تذکرات لازم را می‌دادند. در طول هفته صبح های پنجشنبه و گاهی شب‌ها برای اعضای دفتر صحبت می‌کنند و نسبت به مسائل مختلف تذکرات لازم را می‌دهند.

* ویژگی های سلوک شخصی آیت الله مکارم شیرازی از منظر ساده زیستی، پرهیز از تبلیغ شخصی، پرهیز از قدرت طلبی، مشورت پذیری، دقت در اظهار نظر و امثال آن چیست؟ 

ساده زیستی در تمام ابعاد زندگی آیت الله مکارم شیرازی دیده می‌شود

حجت الاسلام داودی: ساده زیستی در تمام ابعاد زندگی شخصی ایشان دیده می شود. در جلساتی که در منزل آیت الله مکارم شیرازی برگزار می شد شاهد ساده زیستی ایشان بودم. آیت الله مکارم شیرازی سالی یکبار با اعضای علمی دفتر خود به مشهد مقدس سفر داشتند که معمولا این سفر با قطار انجام می‌شد اما بعدها که مقداری حالشان نامساعد بود با هواپیما سفر می کردند. در طول سفر و در همراهی با ایشان شاهد بودم که اهل تشریفات برای غذا و امثال آن نبودند.

ایشان تلاش ‌می‌کنند آنچه برای منزل و دفتر خود تهیه می کنند در عین مناسب و پاکیزه بودن به دور از تجملات باشد

آیت الله مکارم شیرازی به نظافت و تمیزی اهمیت زیادی می دهند. هرچه استفاده می‌کنند باید تمیز و تازه باشد و از نظر نظافت و رعایت بهداشت آنچه که به سلامت جسم ایشان ارتباط دارد مورد دقتشان است ولی اهل تشریفات نیستند. اجناس گوناگون و رنگارنگ برایشان اهمیتی ندارد و تلاش می کنند آنچه برای منزل و دفتر خود تهیه می کنند در عین مناسب و پاکیزه بودن به دور از تجملات باشد. ایشان در جلسات هفتگی با اعضای دفتر و ملاقات با طلاب و روحانیون سراسر کشور، همواره بر این نکته تاکید داشتند که به صورت ساده و به دور از تشریفات زندگی کنند و خودشان همواره سعی می کنند از تکلفات به دور باشند.

حساسیت ایشان نسبت به جهان اسلام قابل توجه است اما در این حساسیت، اعتدال را سرلوحه کار خود قرار می دهند

* چه ویژگی هایی در عملکرد و سیاست های مرجعیت و آیت الله مکارم شیرازی وجود دارد که  اقتدار٬‌ منزلت و محوریت مرجعیت را تضمین کند؟

حجت الاسلام داودی: آنچه از ایشان در مسائل اجتماعی و سیاسی نمود دارد حساسیتشان نسبت به مسائل جاری و مسائل جهان اسلام است؛ اما در این حساسیت اعتدال را سرلوحه کار خود قرار داده اند و در هر کجا تندروی ببینند از آن پرهیز می کنند و هشدار می دهند. از طرفی به تمام مسائل جهان اسلام از جمله مسائل مربوط به بحرین، میانمار، فلسطین، یمن و سایر مسائل جهان اسلام حساس هستند و اظهار نظر می کنند. حتی در نامه هایی که به جامعه الازهر داشتند حساسیت ایشان نسبت به جهان اسلام قابل توجه است. در مسائل سیاسی داخل کشور نیز از آنچه مربوط به اصل نظام و جمهوری اسلامی است حمایت می کنند و نمود آن اطلاعیه هایی است که در تمام انتخابات منتشر می کنند و خودشان هم بدون اینکه به جریان خاصی وابسته باشند در آن شرکت می‌کنند. در تمام راهپیمایی ها، خود را مقید به شرکت می دانند و در هر آنچه که مربوط به حفظ کیان جمهوری اسلامی است مشارکت دارند و در عین حال از تمام تندروی هایی که به کشور و نظام آسیب می زند پرهیز می‌کنند.

آیت الله مکارم شیرازی در هر آنچه که مربوط به حفظ کیان جمهوری اسلامی است مشارکت دارند

* تلاش‌های علمی آیت الله مکارم شیرازی چه تاثیری بر پویایی فقه شیعه داشته و مهمترین اقدامات ایشان  برای همگامی فقه شیعی با دنیای نوین چه بوده است؟

حجت الاسلام داودی: یکی از برجستگی های ایشان در مساله فقه شیعه، به روز بودن ایشان است؛ یعنی از نظر علمی هر موضوع تازه ای که در جهان اسلام و یا در فقه شیعه اتفاق می افتد ایشان از پیشتازان اظهار نظر در آن موضوع هستند و پس از مشورت با کارشناسان به بیان حکم می‌پردازند. همچنین تدوین “دایره المعارف فقه مقارن” از دیگر اقدامات ایشان است که سه جلد آن به چاپ رسید. هدف این دایره المعارف این است که فقه اهل بیت(ع) را در کنار فقه سایر مذاهب و حتی حقوق موضوعه برجسته کند که این کار نشان دهنده باهوشی و پویایی ایشان در مسائل فقهی است و با توجه به اینکه دچار عرفی‌گرایی نمی شوند راه حل های مناسبی را با توجه به نیازهای روز برای جامعه ارائه می دهند. می‌توان گفت ایشان اگر پیشتازترین مرجع در این زمینه نباشند قطعا از پیشتازترین مراجع در این خصوص هستند که حضور فعال دارند. هم از آثار مکتوب ایشان و هم از جریانات و نهادهایی که به راه انداخته اند می توان این موضوع را دریافت. در مدرسه علمیه امام کاظم(ع) که به راه انداختند فقه و اصول تخصصی تدریس می شود و همه این مسایل گواه بر این است که ایشان در موضوعات جدید، به روز و پویا هستند و با نگاه موشکافانه و پاسخگویانه وارد می شوند. اگر آثار علمی، استفتائات و موضوعات تدریس آیت الله مکارم شیرازی بررسی شود کاملا گویای این است که ایشان در هر آنچه مربوط به موضوعات جدید است به روز و توانمند هستند.

ایشان راه حل های مناسبی را با توجه به نیازهای روز برای جامعه ارائه می دهند

 *  ارتباط ایشان با سایر فرق مذاهب اسلامی و محافل علمی اهل تسنن به ویژه الازهر چگونه است؟

حجت الاسلام داودی: آیت الله مکارم شیرازی در مورد ارتباط با سایر فرق نیز از پیشتازان است. در نامه هایی که بین ایشان و شیخ الازهر رد و بدل شده، جلساتی که در قم بر ضد تکفیری ها برگزار کردند و همراهی با علمای جهان اسلام، همه نشان دهنده ارتباط ایشان با سایر فرق و مذاهب اسلامی به صورت سازنده است. در عین اینکه بر مواضع شیعی خود اصرار دارند به صورت منطقی با آنها وارد گفتگو می‌شوند و در مواردی که لازم است اتحادی صورت بگیرد بر مشترکات تاکید می‌کنند. حتی پیام‌هایی که در کنفرانس‌های مختلف صادر کردند نشانگر این است که ارتباط ایشان با فرق و مذاهب اسلامی رابطه‌ای دوستانه، برادرانه، سازنده و پویا است.

ایشان در عین اینکه بر مواضع شیعی خود اصرار دارند به صورت منطقی با سایر فرق وارد گفتگو می‌شوند

* با توجه به شرایط فعلی، آینده مرجعیت در ایران و به طور کلی شیعه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

 حجت الاسلام داودی: مراجع فعلی نسبت به فقه شیعه و اهل بیت(ع) حساسیت دارند و همچنین با دوری از عرفی گرایی، اجتناب می کنند از اینکه بخواهند بر اساس امیال و خواسته ها و جوّهایی که ایجاد شده است فتوا دهند. لذا تلاش می‌کنند پاسخ هایی که به موضوعات نوظهور می‌دهند، بر اساس قواعدی مستنبطی باشد که علمای شیعه در طول تاریخ بر همان مبنا پاسخ دادند و یا به به تعبیر امام راحل فقه جواهری است. اما در مورد آینده مرجعیت باید گفت مدّرسانی که امروز در سطوح عالی تدریس می کنند میانسال هستند و اگر قرار باشد بعد از این مراجع، آنها به کرسی زعامت برسند خوشبینی هایی وجود دارد؛ چون آنها می‌توانند نیازهای روز و مسائل جامعه امروز را درک کنند و پاسخگویی بهتر، شفاف تر و به روز تری داشته باشند؛ همچنین به فضای مجازی آشنایی بیشتری دارند و ارتباطات بیشتری با جهان اسلام دارند ولی در عین حال این نگرانی وجود دارد که برخی از آنها به سمت عرفی گرایی حرکت کنند که تهدید کننده است؛ زیرا عرفی گرایی، فقه شیعه و فقه اهل بیت(ع) را از حقیقت تهی می‌کند. البته شاید قصدشان این باشد که مشکلات جهان اسلام را حل کنند ولی گاهی ممکن است این مساله با دست کشیدن از اصول مسلم اتفاق بیفتد. من در عین اینکه به رو به رشد بودن این امر امید دارم ولی معتقد هستم سلسله ای از تهدیدها و نگرانی ها وجود دارد که باید توسط شورای عالی حوزه علمیه و جامعه مدرسین رصد شود تا از این آفت‌ها و آسیب ها در امان بمانیم و بتوانیم راه درست را طی کنیم.