1285 شمسی؛ آغاز روزنامه نگاری در کردستان

در گرامی‌داشت روز خبرنگار و آشنایی با چگونگی فعالیت‌های خبری و روزنامه نگاری در کردستان گزیده‌ای از تاریخچه‌ روزنامه نگاری این استان کار تحقیقی توفیق رفیعی، روزنامه نگار کردستانی را در ادامه می‌خوانیم:
تمدن؛ اولین روزنامه کردستان
دوهفته‌نامه تمدن سالِ ۱۹۰۷ میلادی و ۱۳۲۵ قمری برابر با ۱۲۸۵ شمسی از سوی «ابوالبقاء سنندجی» ملقب به «مظهرالاسلام» در شهر سنندج منتشر شده است.
صفحات این نشریه بدون حروف‌چینی، دست‌نویس و در هشت صفحه در قطع 10.5 در 14.5 تنظیم و به‌صورت «شب‌نامه و در خفا» منتشر شده است.
محتوای این نشریه به زبان فارسی است. روزنامه تمدن به علت نبودن وسایل چاپ در کُردستان با ژلاتین کپی می‌شد و در خفا و شبانه طبع و توزیع شده است.
مشخصات تمدن
در سمتِ راست نشان‌واره و لوگوی تمدن، نوشته ‌شده:« عنوان مراسلات، سنندج، کردستان، اداره تمدن» و «موقتاً ماهی دو بار طبع و توزیع می‌شود». نیز در سمت چپ لوگو، قیمت آبونه (آبونمان) سالیانه تمدن این‌گونه اعلام‌شده است:« در خود سنندج ۱۴هزار، سایر ممالک ایران ۱۶ هزار، آمریکا و فرنگ ۷ فرانک، روسیه و قفقاز4 منات».
تاریخ انتشار نشریه تمدن در میان دو خط موازی به سال‌های قمری و میلادی نوشته شده است. تمام صفحات به صورت دو ستونی تنظیم شده و تیتر مطالب در میان دو خط موازی در یک ستون کار شده است. این نشریه در هشت صفحه تنظیم و منتشر شده است.
تمدن نشریه‌ای غیرخبری بوده و عموماً با گفتارهای سیاسی تنظیم، تدوین و منتشر شده است. در یک یادداشت نوشته شده: «ای منادیان فوزه و فلاح، ای پیش‌آهنگان... ای کسانی که دوای دردهای ملت را یکی‌یکی می‌دانید و از تبادر تجویز آنها تجاهل می‌نمایید ...تا کی مستبدین خون ما را در شیشه ریزند و خاک هستی ما را به‌فرمان بی‌انصافی بیزند....»
ابوالبقاء؛ اولین روزنامه نگار کُردستان
ابوالبقاء سنندجی ملقب به مظهرالاسلام فرزند حاج شیخ محمد معتمدالاسلام سنندجی کانی مشکانی به سالِ ۱۲۹۹ هجری قمری در سنندج متولد شد و در حجر پدر بزرگوار و هچنین حاج شیخ عبدالحمید عرفان –که هر دو از فضلا و مجتهدین بنام آن زمان بوده‌‌اند، پرورش یافت و علوم متداول آن عصر را در مکتب این دو بزرگوار به‌ پایان رسانید.

حاج مظهر از همان ایام تحصیل متوجه شده بود برای جبران عقب‌ماندگی جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کند، قبل از هر چیز، نیاز به یک تحول فرهنگی و تأسیس مدارسی است به طرز نوین که جوابگوی احتیاجات روز باشد.
در سال 1323ه.ق که سالارالدوله به حکومت کُردستان منصوب گردید- میرزا نصرالله ملک‌المتکلمین خطیب آزادیخواه معروف در معیت او به کُردستان آمد. مرحوم مظهرالاسلام که از جهت مسلک و مرام به او علاقه پیدا کرده و با او مأنوس و محشور شده بود، در آن امر مهم از او استمداد کرد.
آن مرحوم که برای ترویج فرهنگ و بیداری مردم سر پرشوری داشت، در انجام منظور مظهر پافشاری زیادی کرد تا عاقبت سالارالدوله را به تاسیس یک دبستان شش کلاسه در سنندج وادار کرد و این دبستان به نام مدرسه «سالاریه» نامگذاری شد که سرپرستی و مدیریت آن با مرحوم مظهر بود.
مرحوم مظهر بعد از تأسیس مدرسه، سپس روزنامه تمدن را منتشر کرد و بعد از آن با تشکیل دوائر دولتی به خدمت در وزارت مالیه درآمد؛ مظهر از سال 1298 شمسی به تهران منتقل شد و در قسمت های مختلف وزارت دارایی دارای مشاغل مهمی شد.
مرحوم مظهر آثار و تالیفاتی هم داشته است، از جمله: السیف‌المسلول علی شان ابن‌البتوال و حدیقه‌الورد شرح لامیه‌الکُرد به عربی، کتاب جغرافیا به فارسی جهت تدریس در مدارس ابتدایی، خَشف‌الاسرار در رد کتاب کشف‌الاسرار به فارسی. دیوان اشعار شامل قصاید و غزلیات. سرانجام در سال 1350قمری برابر سال 1310 شمسی براثر یک عمل جراحی جهان فانی را بدرود گفت و به دار آخرت پیوست.
انتهای پیام