«أَحْسَنِ الْحَالِ» یعنی رسیدن به اوج کمال انسانیت

حجت‌الاسلام‌و‌المسلمین محمدرضا فاضلی، مدرس حوزه علمیه امامیه شهرکرد در گفت‌وگو با ایکنا از چهارمحال‌و‌بختیاری، اظهار کرد: قرآن کریم کتاب قانون زندگی است و تنها راه رسیدن به «احسن‌الحال» اطاعت از دستورات همین کتاب آسمانی است.

وی ادامه داد: انسان همیشه به سلامت جسم خود دقت می‌کند اما اگر سلامت روح و جسم در کنار یکدیگر محقق شود، قطعاً درجه احسن‌الحال را که همان رسیدن به درجه عالی کمال و انسانیت است، در پی دارد.

حجت‌الاسلام فاضلی تصریح کرد: همه ما به رسم کهن هنگام سال تحویل سفره هفت سین می‌چینیم و همه چیز کنار هم قرار می‌گیرند؛ سکه که منشاء مادیات و دنیاست، سبزه که نشان سرسبزی نشاط و مایه رسیدن به کمال است و همچنین خوراکی‌هایی که به کمک آن‌ها می‌توانیم جسم را سلامت نگه داریم.

این کارشناس مذهبی افزود: در این سفره خوراکی، آیینه و سبزه و از همه مهم‌تر قرآن، در کنار یکدیگر انسان را به سمت احسن‌الحال و رقم زدن زندگی بهتر سوق می‌دهند.

مدرس حوزه علمیه امامیه شهرکرد تصریح کرد: سکه در سفره هفت سین نشانه دنیا و گرایش انسان‌ها به سمت دنیا است و همین دنیا مزرعه آخرت است و انسان با دارایی در مسیر کمال و بهترین زندگی یعنی کمال انسانیت حرکت می‌کند، همچنین در برخی از روایات سعادت انسان در دنیا که در قنوت نماز نیز می‌خوانیم؛ «رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ» به خانه وسیع، همسر مناسب که منشأ دنیوی دارند و در برخی دیگر به ولایت امیرالمومنین(ع) تاکید شده است که منشأ اخروی دارد لذا رسیدن به کمال با در نظر گرفتن دنیا و آخرت محقق می‌شود.

«یَا مُحَوِّلَ الْحَوْلِ وَ الْأَحْوَالِ حَوِّلْ حَالَنَا إِلَی أَحْسَنِ الْحَالِ»

وی ادامه داد: در دعای تحویل سال «حَول» به معنای «سال» و همچنین «احوال» که جمع حال است به معنی طبیعت و تحول وضعیت انسان است. بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که خداوند دگرگون‌کننده و تحول‌بخش طبیعت مرتبط به مخلوقاتش است و این تحول لازمه زندگی و حیات موجودات در مسیر رشد و کمال است. در این دعای شریف از درگاه الهی طلب می‌کنیم که طبیعت وجود ما تبدیل به نیکوترین و بهترین طبیعت‌ها شود و این تحول ظاهری یا باطنی وجودمان را با تغییر و تحول طبیعت ظاهری، در مسیر بالندگی و شکوفایی همسو و هم جهت کند.

حجت‌الاسلام فاضلی با بیان اینکه تحول و حول در کتاب‌های لغت به معنای ایجاد تغییر و تحول و حیلوله یعنی فاصله افتادن معنا شده‌اند، گفت: تحول اصلی انسان در شب‌های قدر که بهترین مقدرات برای انسان در این شب اتفاق می‌افتد و تحولات طبیعت در آغاز سال شمسی است که اگر حول را به معنای تغییر و تحول بگیریم به این معناست که حال من را به بهترین‌ها تغییر ده.

وی با بیان اینکه انسان روز و شب در حال تحول، حرکت و سیر است، افزود: سیر حرکتی انسان گاهی نزولی و گاهی صعودی به سمت کمالی است که در این دعای شریف از خدا می‌خواهیم؛ پروردگار ما را در مسیری قرار ده که به سمت کمالات و درجه رفیع حرکت کنیم و بزرگان از جمله «ملاهادی سبزواری» مفسر فلسفه و کلام اینگونه معنا می‌کنند: خداوندا توفیق رسیدن به کمال خوب و صالح عطا کن.

کمال جامعه در گرو کمال فرد

این محقق مذهبی تصریح کرد: انسان موجودی چند بعدی است لذا زمانی که به کمال می‌رسد دیگران را نیز به کمال می‌رساند در واقع انسان هم می‌تواند زیبا باشد و هم این زیبایی را به جامعه ببخشد، بنابراین زمانی که در این دنیا حال خوب را از خداوند در خواست می‌کند در واقع حال خوب را برای جامعه می‌خواهد و با به کمال رسیدن شخص جامعه به کمال خواهد رسید.

وی افزود: خداوند نیز در آیه ۷ سوره مبارکه اسراء می‌فرماید: «إِنْ أَحْسَنْتُمْ أَحْسَنْتُمْ لِأَنْفُسِكُمْ ۖ وَإِنْ أَسَأْتُمْ فَلَهَا ۚ فَإِذَا جَاءَ وَعْدُ الْآخِرَةِ لِيَسُوءُوا وُجُوهَكُمْ وَلِيَدْخُلُوا الْمَسْجِدَ كَمَا دَخَلُوهُ أَوَّلَ مَرَّةٍ وَلِيُتَبِّرُوا مَا عَلَوْا تَتْبِيرًا»، یعنی اگر نیکی و احسان کردید به خود کرده‌اید و اگر بدی و ستم کردید باز به خود کرده‌اید. و آن‌گاه که وقت (انتقام ظلم) دیگر شما (که کشتن یحیی و زکریاست یا عزم قتل عیسی) فرا رسید (باز بندگانی قوی و جنگ آور را بر شما مسلط می‌کنیم) تا اثر بیچارگی و خوف و اندوه بر رخسار شما نشانند و به مسجد بیت المقدس (معبد بزرگ شما) مانند بار اول درآیند و به هر چه رسند نابود سازند.)

حجت‌الاسلام فاضلی گفت: پس از خداوند می‌خواهیم در تمام ایام زندگی بهترین لحظه‌ها را برایمان رقم بزند و در عین حال هیچ کس و هیچ چیزی بهتر از خدا نمی‌تواند خوبی را برای انسان رقم بزند.

مدرس حوزه علمیه امامیه شهرکرد بیان کرد: اگر به سمت خوبی و زیبایی حرکت کنیم خداوند نیز خوبی‌ها را نزد ما جلوه‌گر می‌کند لذا همیشه از خدا می‌خواهیم تغییرات زندگی را بهترین حالت که رسیدن به کمال است تغییر دهد که نتیجه آن در جامعه به خود انسان برمی‌گردد. امام علی(ع) در نهج البلاغه سفارش می‌کنند: «قیمت کل امرء مایحسبه؛ قیمت و ارزش هر انسان در زیبایی‌هایی است که می‌آفریند» یعنی هر چه در این جامعه خوبی کنیم قیمت و ارزش خود را بالا برده و خود را به سمت خوبی‌ها پیش برده‌ایم.

انسان؛ موجود کامل و صاحب خوبی‌ها

حجت‌الاسلام فاضلی با بیان اینکه خداوند موجود کامل و صاحب خوبی‌ها آفرید، بیان کرد: خوبی‌ها شایسته انسان است لذا انسان می‌تواند به تمام خوبی دست پیدا کند و اگر از این مسیر دست بکشد به مسیر نزولی و سقوط به سمت تاریکی ورود خواهد کرد.

وی افزود: خداوند تمام دنیا را زیبا آفریده است و هیچ زشتی به دست خدا خلق نشده است اما زمانی که انسان خوبی‌ها را از دست دهد زشت می‌شود و به ظلمت می‌رسد.

این محقق مذهبی به گام‌های رسیدن به کمال اشاره کرد و گفت: آگاهی درست و شناخت خوبی‌ها اولین گام رسیدن انسان به کمال است و شناخت جایگاه خود و اینکه بدانیم خداوند ما را برای چه آفرید و قرار است به کدام سمت حرکت کنیم مرحله دوم است که در این صورت انسان دیگر اشتباه نمی‌کند.

اعتماد به خداوند؛ گام مهم رسیدن به کمال

وی اعتماد به خدا را گام سوم دانست و گفت: زمانی که خداوند می‌گوید در شرایط سخت از دیگران دستگیری کنید و به همنوعان خود کمک کنید باید دستورات را اطاعت کنیم زیرا که با این کمک به شخص، به کل جامعه خدمت کرده‌ایم و حدیث قدسی در این رابطه می‌فرماید: به درستی من ظلم و ستم را بر خود حرام کردم پس شما نیز ظلم و ستم نکنید.

حجت‌الاسلام فاضلی گفت: پیامبر اکرم(ص) نیز در این رابطه می‌فرماید: «مثل دنیا مثل کوه است که هر چه در آن بگویید به خود باز می‌گردد» اگر در کوه فریاد بزنید تو، تو به خودمان بر می‌گردد و اگر احترامی کنید و کلمه شما را فریاد بزنید این احترام به خودتان بر می‌گردد.

وی در پایان گفت: برخی‌ها فکر می‌کنند خوبی و خوشبختی به این معناست که خودت داشته باشی و خودت خوش باشی و حال آنکه خوشبختی یعنی اینکه تمام مردم را به سمت خوبی سوق دهید که امام حسین(ع) نیز در واقعه کربلا حاضر نبود خون کسی بی‌جهت بریزد اما دشمنان خودشان خواسته بودند زیرا هر کسی به نور پشت کند آسیب می‌بیند. پس پشتوانه و تکیه‌گاه برای رسیدن به کمال خداوند است که با تکیه و اعتماد به خدا و باور این حقیقت می‌توانیم به کمال برسیم.