از مصادره اموال و نابودی تالیفات تا تبعید فرزندان عالم تنکابنی در دوره پهلوی

به گزارش ایکنا از مازندران، ملا محمد رحیم خلعت‌بری تنکابنی که عمری در راه کسب فیوضات علمی و نشر معارف اسلامی سپری کرد در کنار مرجعیت و زعامت دینی منطقه لزربن به اقدامات دیگری هم پرداخت. او نه فقط یک رهبر دینی بلکه همچون دیگر علما، منشأ خیرات فراوانی برای مردم بود.

راه‌اندازی حوزه علمیه «رحمتیه» با 70 طلبه
بعد از ساخت مسجد که پایگاه و سنگر اصلی هدایت روشنگری و تبلیغ اسلام بود، ملا برای زکات علم خود حوزه علمیه رحمتیه را در کنار مسجد با چندین حجره و نزدیک به ۷۰ طلبه بنا گذاشت و خود از اساتید آن حوزه بود که شاگردان زیادی همچون شیخ نورالدین و میرزا یحیی و میرزا نبی و... تربیت یافتند که بعد‌ها هرکدام سردمداران بزرگی برای هدایت عامه مردم شدند.
تاسیس کتابخانه برای پژوهش و مطالعه طلاب
در کنار این بنای آموزشی ملا به تاسیس کتابخانه برای پژوهش و مطالعه طلاب در کنار حوزه اقدام کرد که توسط شاهدان عینی گفته شده است که تعداد کتاب‌ها در آن زمان با توجه به روستا و دوری از شهر و قابل توجه بود. ولی متاسفانه بعد‌ها در زمان پهلوی که فرزندان وی تبعید و اموال و املاک ملا مصادره شد کتاب‌ها به نابودی کشیده شد تا جایی که نقل شده که بعضی‌ها برای گرم کردن تنور و اجاق از کتاب‌های ارزشمند این معلم فداکار استفاده می‌کردند. هرچند جهل مردم آن زمان با عداوت رضاخان بزرگترین سم برای اهل علم و بهترین ابزار برای پیشبرد اهداف ملوکانه شاه بود، با این وجود سرنخ‌هایی از تالیفات و کتب موجود در کتابخانه در اسناد تاریخی پیدا شده است که واقعا جای تاسف دارد که ما به حمله مغول‌ها و یا اعراب که کتابخانه‌ها را آتش زدن افسوس می‌خوریم، ولی غافل از آنیم که در همین قرن خودمان حاکمانی داشتیم که جز تصاحب مال و اموال چیز دیگری در سر نداشتند.
ملا محمد بعد از سر و سامان دادن به حوزه و جذب طلاب در کنار گره‌گشایی از کار مردم و مستمندان به رفع مشکلات طلاب نیازمند هم می‌پرداخت و با تاسی از علمای دین مقرری هرچند اندک برای طلاب نیازمند در نظر گرفته بود و از احوال مردم منطقه خویش هم غافل نبود. گفته شده است روزی فردی برای دادن وجوهات به ملا مراجعه کرده بود و ایشان با روی خوش گفتند که کل مبلغ را ببرید به فلانی بدهید که از نیازمندان محل بوده است. این امر نشان از روح بلند و بزرگ مردی این عالم وارسته است.
ایجاد بازار سنتی در لزربن
در کنار توجه به مستمندان کارآفرینی و توجه به اهالی هم برای ملا محمد مهم بود و تا جایی که برای رونق بخشیدن به اقتصاد مردم تشکیل یکشنبه بازار سنتی لزربن که از عباس‌آباد تا رامسر فعلی را در بر می‌گرفت مهمترین و بزرگ‌ترین و شاید بتوان گفت مجهزترین بازار هفتگی روستایی در ۲۰۰ سال پیش بود که توسط این عالم فرزانه پایه گذاری شد و در نظر بگیرید که در یک روستای کوچک چنان کاری صورت گرفت که اهالی روستا‌های دیگر هم برای خرید به لزربن می‌آمدند. در تاریخ شفاهی محل، ثبت است که تا هفت قصاب در یکشنبه بازار حاضر بودند تا نیاز گوشت مردم را تامین کنند. این بازار سنتی کماکان در محل پابرجاست و مردم از این نعمت گردش اقتصادی بهره‌مند هستند.
ملا محمد رحیم بعد از فراهم کردن بازار به روش پیامبر اسلام (ص) که در کنار ساخت مسجد و بازار به بهداشت مسلمانان ارزش قائل بود ساخت حمام عمومی را شروع و برای اهالی حمام سنگی خزینه‌ای را تدارک دید که چند سال پیش تخریب و اثری از آن نیست. اهتمام به مشکلات مردم و دغدغه رفع امور عامه از صفات بارز این مرد بزرگ بود. وقتی به گوشه‌های زندگی و آثار او که صدقه جاریه‌ای از این عالم اندیشمند است نگاه می‌کنیم درک می‌کنیم که مدیریت اسلامی که پیامبر از ابتدای اسلام انجام داده بود چنان کارا بود که بعد از چندین قرن هنوز جریان زندگی را برای مردم هموار و آسوده کرده بود.
وفات ملا محمد رحیم در دومین سال سوگ همسرش
۴۲ سال زندگی با برکت و علمی از عالمی خدوم و ارزشمند که همچون دیگر ستارگان راه علم و ادب به خدمت به خلق الله در کنار نشر معارف انسان‌ساز اهل‌البیت (ع) بخشی از سرگذشت این عارف واصل الی الله است. در اربعین زندگانی خویش در سوگ همسری نشست که نه برای او فقط همسر بلکه ذریه استاد با اخلاق خویش علامه میرزا محمد طاهر تنکابنی بود که طلبگی را مدیون شناخت آن عالم بزرگ و فیلسوف قرن بود و ترک استاد و همسر، آن چنان زندگی را برای ملا طاقت فرسا نموده بود تا جایی که در دومین سالگرد شریک تنهایی و غصه‌های خویش به آرامی جان به جان آفرین تسلیم و در کنار همسر خویش در مسجد کهنه لزربن تنکابن تنها میراث مانده فعلی خویش به آغوش خاک آرامید.
هرچند مردان و زنان بزرگ این دیار همه زنده‌اند و مردم از دریای بیکران علم و دانش آن‌ها بهره‌مند می‌شوند، اما کم هستند امثال ملا محمد رحیم که حتی بعد از ۲۰۰ سال کماکان همگان بهره‌مند از خدمات او می‌باشند و نامش به نیکی یاد می‌شود.
بعد از وفات ملا، اثرات آن بیشتر از قبل خود را نمایان کرد و توجه عموم را به سمت این عالم جلب شد که در نوشتار بعدی به آن می‌پردازیم.

گزارش از حجت‌الاسلام نیما ارزانی