فلسفه آفرینش از دیدگاه قرآن / هدف از امتحان الهی چیست

به گزارش ایکنا از گیلان، حجت‌الاسلام سیدابراهیم حسینی اراکی، استاد حوزه و دانشگاه صبح امروز، ۳۰ خرداد ماه در جمع ندبه‌خوانان مهدیه بندر انزلی اظهار کرد: غرض و غایت از ابتلایات و سختی‌ها، تربیت دینی است و در فرصت عمر که تکرارپذیر نیست برای تقرب الهی باید تلاش کنیم.

این مدرس حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه اگر شیوه‌های تربیتی را بلد نباشیم از آن درست استفاده نمی‌کنیم و حتی ممکن است موجب دین‌گریزی و در مواردی موجب دین‌ستیزی شود، افزود: یکی از شیوه‌های بسیار مهم و رایج هدایتی و تربیتی، سنت ابتلا است و خدا در دل سختی‌ها و بلاهای ظاهری که انواع مختلفی دارد بنده را در بوته آزمایش قرار می‌دهد.

تفاوت ابتلای الهی با آزمایش بشری

حسینی‌اراکی با اشاره به اینکه چیزی در نزد خدا ناشناخته نیست لذا ابتلای الهی با آزمایش بشری فرق دارد، تصریح کرد: طبق آیه ۷ سوره اعلی «إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَمَا يَخْفَى؛ او آشكار و آنچه را كه نهان است مى‌‌داند» بشر امتحان می‌کند تا مسئله‌ای ندانسته را بداند ولی این مسئله در مورد خدای متعال که نهان و آشکار را می‌داند، صدق نمی‌کند.

این کارشناس دینی با اشاره به آیه 2 سوره مبارکه ملک «الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا...ُ؛همانكه مرگ و زندگى را پديد آورد تا شما را بيازمايد كه كدامتان نيكوكارتريد...» تأکید کرد: اصل آفرینش برای امتحان است و ما در امتحان هستیم و در این آیه شریفه هدف از خلقت مرگ و حیات آزمایش و ابتلا عنوان شده که به شیوه‌های مختلف در زندگی افراد شاهد هستیم و حتی با نگاهی به زندگی اولیا و پیامبران الهی می‌توان انواع این آزمایش‌ها را دید و مورد مطالعه قرار داد.

وی ادامه داد: این مسئله بار دیگر در آیه ۳۸ سوره مبارکه فاطر بیان شده که «إِنَّ اللَّهَ عَالِمُ غَيْبِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ؛ خدا[ست كه] داناى نهان آسمان‌ها و زمين است و اوست كه به راز دل‌ها داناست» پس قطعاً کسی که داننده راز دلهاست هدف دیگری به جز دانستن پشت پرده‌ها از پس امتحانات دارد.

اهداف سنت ابتلا

حسینی‌اراکی با اشاره به آیه ۱۵۴ سوره مبارکه آل عمران «وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُور؛ و [اينها] براى اين است كه خداوند آنچه را در دل‌هاى شماست [در عمل] بيازمايد و آنچه را در قلب‌هاى شماست پاک گرداند و خدا به راز دل‏‌ها آگاه است»، گفت: «تمحیص» یعنی ناخالصی‌ها را سوزاندن و یکی از اهدف خدای متعال در سنت ابتلا است.

این کارشناس مذهبی به آیه 7 سوره مبارکه کهف اشاره کرد و گفت: تمام دنیا عرصه ابتلای الهی است و در این آیه بار دیگر هدف از آزمایشات الهی بیان شده است «إِنَّا جَعَلْنَا مَا عَلَى الْأَرْضِ زِينَةً لَهَا لِنَبْلُوَهُمْ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا؛ در حقيقت ما آنچه را كه بر زمين است زيورى براى آن قرار داديم تا آنان را بيازماييم كه كدام يک از ايشان نيكوكارترند».

حسینی‌اراکی با بیان اینکه همه امتحانات الهی برای هدایت و رشد و زدودن ناخالصی‌هاست و برای طی درجات بالاتر باید سختی‌ها را بیشتر تحمل کنیم، تأکید کرد: خدا این سختی‌ها را می‌دهد تا جوهره ایمان افراد رشد کند. خدا در دل بلاها بنده خود را رشد می‌دهد. در روایتی از امام صادق(ع) آمده خدا با این بلاها بنده خود را تغذیه می‌کند.