جایزه جلال باز هم برگزیده داستان نداشت/ جوادی: اتفاقات خوبی افتاده است

به گزارش خبرنگار ایکنا؛ آیین اختتامیه سیزدهمین دوره جایزه جلال آل احمد شب دوشنبه ۱۵ دی در شبکه چهار سیما با حضور معاون فرهنگی وزیر ارشاد به صورت زنده پخش شد.   

 

محسن جوادی در این مراسم با اشاره به اینکه ویروس کرونا موجب شد اختتامیه این جایزه ادبی در تلویزیون انجام شود، گفت: رسانه ملی فرصت خوبی در رابطه با این موضوع است و ما از این مسئله استقبال می‌کنیم، تا در آینده هم از فرصت این رسانه برای اجرای چنین جوایزی بهره‌مند شویم.

 

وی در ادامه هدف اصلی این جایزه ادبی را ارتقای زبان فارسی و ادبیات ملی دانست و افزود: هر کدام از جوایز یک گام در راستای ارتقای زبان فارسی برمی‌دارند، در حالی که جایزه جلال آل احمد بزرگداشت پدید آورندگان آثار را نیز مورد توجه قرار داده است، که امیدواریم در این زمینه موفق بوده باشد.

 

جوادی بدیع و نو بودن آثار را از اهداف دیگر جایزه جلال خواند و ادامه داد: آثاری که در جایزه جلال انتخاب می‌شود باید داستان و روایت به گونه‌ای باشد که موجب رشد زبان فارسی شود، اما در بحث ادبیات ملی ایرانی باید بدانیم ادبیات، تجارب اندیشه‌ها، عواطف و رویداد‌های یک جامعه با زبان و بیان هنری و ادبی است.   

 

وی با اشاره به نقش جایزه جلال در تشویق جامعه به مطالعه کتاب بیان کرد: در این زمینه طی سیزده دوره گذشته اتفاقات خوبی رخ داده است، اما به نقطه مطلوب نرسیده‌ایم. یکی از اتفاق‌های خوب این است که بخشی از جامعه کتابخوان جذب شده‌اند و آثار برگزیده دارای فروش خوبی است، از سوی دیگر در بخش بین‌المللی از طریق ترجمه و گرنت می‌توان آثار را در حوزه بین‌المللی هم مطرح کرد. قطعاً جایزه جلال در این مسئله سهم مهمی داشته است.

 

جوادی با بیان اینکه جامعه باید با رخداد‌های ادبی درگیر شود، گفت: برگزاری جوایز ادبی نباید در یک روز به پایان برسد و تمام شود، بلکه در طول سال باید مخاطبان را با آن درگیر کرد. متأسفانه در این زمینه ظرفیت‌سازی نشده است. اما دستورالعملی فراهم شده تا این مسئله از یک رویداد یک روزه خارج شود.   

 

جوادی ادامه داد: جایزه ادبی جلال آل احمد ملی است، اما نباید تمام اتفاقات این جایزه را از وزارت ارشاد توقع داشت، بخشی از عملکرد‌ها به بخش‌های خصوصی مانند انجمن‌های ادبی و تشکل‌ها برمی‌گردد. انتظارم این است تشکل‌ها هم در این زمینه مشارکت و همکاری داشته باشند. حتی کتاب‌های تخصصی دانشگاهی هم می‌توانند بر روی آثار برگزیده جوایز ادبی مانند جایزه جلال پژوهش و تحقیق کنند.

 

وی در ادامه نقد را یکی از بهترین شیوه‌های توجه و اعتنا به جایزه جلال دانست و گفت: باید آثار برگزیده و منتخب نقد شوند، زیرا یکی از بهترین سازوکار‌ها برای ایجاد علاقه در خوانندگان نقد است و نباید از  ظرفیت‌ها و آثار مثبت نقد در جامعه غافل شد.

 

معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان گفت: تکثر جایزه خوب است، اما شناسنامه جوایز مهمتر است. اینکه چه داورانی آن را انتخاب می‌کنند باید روشن و شفاف باشد. زیرا داوران یک جایزه اعتبار آن جایزه محسوب می‌شوند. از این رو در جایزه جلال تلاش کردیم سازوکار درستی فراهم آوریم.   

 

مصطفی جلالی دبیر اجرایی این جایزه ادبی نیز با ارائه گزارشی از روند برگزاری جایزه جلال گفت: در بخش داستان بلند و رمان ۸۲۰ اثر، در بخش داستان کوتاه ۳۲۴ اثر و در بخش نقد ادبی ۷۶ اثر و بخش مستندنگاری ۴۷۴ اثر به دبیرخانه ارسال شد.

 

مرتضی سرهنگی از نویسندگان دفاع مقدس نیز با اشاره به بخش ویژه جایزه جلال گفت: استفاده از مدیران رسانه‌ها در انتخاب چهره‌های داستان‌نویسی و مستندنگاری دفاع مقدس ایده خوبی بود که برای اولین بار در این دوره از جایزه جلال اجرا شد. مدیران باید صاحب ایده باشند، زیرا وجود ایده، ایجاد خلاقیت می‌کند. این موضوع با وجود ایراد‌ها و اشکال‌هایی، ایده تازه‌ای بود و در سال‌های آتی می‌توان این مسائل را رفع کرد.

 

در بخش دیگری از این برنامه برگزیدگان «بخش ویژه؛ پاسداشت چهلمین سال آغاز جنگ تحمیلی و آغاز دفاع مقدس» سیزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد در بخش «پایان‌نامه‌های دانشگاهی با موضوع ادبیات داستانی دفاع مقدس» معرفی شدند. در این بخش محمود رنجبر برکادهی با رساله «نقد و تحلیل روایی ـ محتوایی داستان‌های کوتاه دفاع مقدس، مرضیه آتشی‌پور با رساله «بررسی سبک شناسانه نثر داستانی ادبیات انقلاب اسلامی با تکیه بر رمان‌های شاخص دفاع مقدس» و فریبا نظری پورکیایی با رساله «تفسیر فرهنگی- احساسی خاطرات جنگ ایران و عراق با تأکید بر خاطرات عملیات کربلای پنج در منطقه شلمچه» به عنوان رساله‌های برتر انتخاب شدند.

 

در مقطع کارشناسی ارشد، سیدمحمدعلی صحفی با پایان‌نامه «نحوه خوانش رمان‌های جنگ در میان دانشجویان و طلاب»، کوثر اولیایی با پایان‌نامه «بازتاب جنگ هشت ساله در خاطرات زنان ایرانی در دوره پسا جنگ بر مبنای رویکرد شناختی لیکاف» و مهشدی دلبری با پایان‌نامه «تحلیل گفتمان وصیت نامه‌های شهدای هشت سال جنگ تحمیلی به عنوان برگزیده شناخته شدند. عبدالله حسن‌زاده میرعلی از دانشگاه سمنان با ۲۱ پایان‌نامه، مهدی خادمی کولایی از دانشگاه مازندران با ۱۲ پایان‌نامه، اسماعیل صادقی ده‌چشمه از دانشگاه شهرکرد با ۱۲ پایان‌نامه و محمدرضا سنگری از دانشگاه‌های مختلف با ۱۲ پایان‌نامه به عنوان اساتید راهنما و مشاور شاخص پایان‌نامه‌های دانشگاهی حوزه ادبیات داستانی دفاع مقدس معرفی و تجلیل شدند.

 

در بخش ویژه «معرفی چهره‌های داستان‌نویسی و مستندنگاری دفاع مقدس» به انتخاب رسانه‌ها محمدرضا بایرامی، احمد دهقان، مجید قیصری، حبیب احمدزاده، داوود امیریان، قاسمعلی فراست، داوود غفارزادگان، گلعلی بابایی، حمید حسام، اکبر صحرایی، علی مؤذنی و رحیم مخدومی انتخاب شدند.

 

در بخش «داستان بلند و رمان»، داوران از بین ۸۲۰ عنوان کتاب ارسالی، کتاب «اوراد نیمروز» به قلم منصور علیمرادی از نشر نیماژ را «شایسته تقدیر» دانستند که در این بخش سعید تشکری، جواد افهمی و علی چنگیزی داوری آثار را عهده‌دار بودند.

 

ابراهیم حسن‌بیگی دبیر علمی، مرتضی سرهنگی، محمدرضا بایرامی، مصطفی جمشیدی، ابوالفضل حری، علی چنگیزی، دکتر مریم مشرف، حمید حسام و محمدرضا شرفی خبوشان، هیئت علمی سیزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل‌احمد را  برعهده داشتند.

 

در بخش «مستندنگاری» داوران از بین ۴۷۴ عنوان کتاب ارسالی به دبیرخانه، دو کتاب «فرکانس ۱۱۶۰ (اینجا آبادان؛ صدای مقاومت و ایستادگی)» به قلم فضل‌الله صابری از انتشارات سوره مهر (دفتر فرهنگ و مطالعات پایداری اصفهان) و «گوهر صبر (خاطرات گوهرالشریعه دستغیب)» به قلم طیبه پازوکی از شرکت انتشارات سوره مهر را به عنوان «برگزیده مشترک» انتخاب شدند.

 

داوران این بخش کتاب «از ری تا شام روایت ناتمام احمد غلامی» اثر مرحوم «علی مژدهی» را به دلیل اعتبار راوی و همچنین اعتبار صاحب خاطره و محتوای غنی در مورد تاریخ دقیق وقایع کردستان در مقطع ابتدای جنگ و نیز تشکیل تیپ ۱۰ سیدالشهدا علیه‌السلام قابل تجلیل ارزیابی کرده و از دبیرخانه جایزه خواستند که از این اثر تجلیل کنند.

 

مصطفی رحیمی، سعید علامیان و گلعلی بابایی به عنوان داوران بخش «مستندنگاری» داوری آثار را برعهده داشتند.

 

هیئت داوران بخش «داستان کوتاه» سیزدهمین دوره جایزه ادبی جلال آل احمد از بین ۳۴۲ عنوان کتاب ارسال شده به دبیرخانه، اثری را به عنوان برگزیده و شایسته تقدیر معرفی نکردند. هیئت داوران اعلام کردند مجموعه‌های داستان کوتاه رسیده به دبیرخانه، دارای ساختار و محتوای قابل قبولی از نظر ویژگی‌های فنی و تکنیکی داستان کوتاه نیستند؛ بنابراین انتخاب برگزیده یا شایسته تقدیر جایزه ادبی جلال آل احمد از بین آثار رسیده به دبیرخانه این رویداد ادبی فاقد توجیه فنی و حرفه‌ای است.

 

داریوش عابدی، راضیه تجار و عبدالمجید نجفی به عنوان داوران این بخش «داستان کوتاه» آثار را بررسی کردند.

 

در بخش «نقد ادبی» از بین ۷۶ عنوان کتاب ارسالی به دبیرخانه، داوران کتاب «تاریخ بدن در ادبیات» به قلم سید مهدی زرقانی (با همکاری: زهرا آقابابایی خوزانی، امید ایزانلو، فاطمه جهانپور، حمیدخادمی، محسن شرفایی و فرزانه فرخ‌فر) از نشر سخن را شایسته تقدیر اعلام کردند.

 

داوران این بخش همچنین کتاب «روایت‌شناسی درام» اثر پرستو محبی را به خاطر تلاش‌های مؤلف در روش‌مندی، سازمندی و تحلیل ادبیات داستانی ـ نمایشی مورد تجلیل قرار داده و از دبیرخانه جایزه جلال آل احمد خواستند که از این اثر نیز تجلیل کنند.

 

حمیدرضا شعیری، محمدرضا سنگری و کامران پارسی‌نژاد داوری آثار بخش «نقد ادبی» را عهده‌دار بودند.

 

طرح پدید (پژوهش در آثار داستانی منتشر شده در سال ۹۸) در دفتر گسترش شعر و ادبیات داستانی خانه کتاب و ادبیات ایران با همکاری ۱۳نویسنده و منتقد سرشناس ادبی و کارشناسان گروه ادبیات داستانی طراحی و اجرا شد. در این طرح، ۴۱۶ اثر منتشرشده، شامل ۱۲۲ مجموعه داستان و ۲۹۴ رمانِ تیراژ بالاتر از ۵۰۰ نسخه بررسی شد که بر اساس آن تعداد نویسندگان جوان نسبت به نویسندگان نسل‌های پیشین غلبه دارد و داستان‌های نویسندگان زن با سرعت بیشتری در حال چاپ شدن است.

 

بررسی‌های انجام‌شده نشان داد نویسندگان، بیش از هر موضوعی در جامعه امروز، به مسائل اجتماعی و اقتصادی و موضوعات پیرامونی مانند اتفاقات خاورمیانه و تأثیر آن در کشور نیز توجه نشان داده‌اند. نکته جالب توجه اینکه، با وجود مشکلات عدیده اجتماعی، همچنان تعداد داستان‌ها با پایان خوش در بین آثار وجود دارد.

 

براساس این گزارش؛ میزان جایزه جلال آل احمد در این دوره از ۱۰۰ میلیون تومان به ۱۵۰ میلیون تومان افزایش یافت. همچنین در جایزه جلال آل احمد اثر شایسته تقدیر ۳۰ میلیون تومان و نامزد‌ها ۲ میلیون تومان دریافت می‌کنند. هدیه بخش ویژه این دوره از جایزه ادبی جلال آل احمد جایزه نقدی ۲۰ میلیون تومانی به همراه لوح تقدیر به امضای وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و نشان جایزه جلال خواهد بود.

 

لازم به ذکر است که این جایزه در برخی دوره‌های قبل هم در بخش داستان برگزیده نداشت.