حقیقت سبک زندگی اسلامی چیست

حجت‌الاسلام‌ والمسلمین حمید بهرامی، کارشناس امور فرهنگی اداره‌ کل تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری، در گفت‌و‌گو با ایکنا از چهارمحال و بختیاری، اظهار کرد: سبک زندگی به معنای انتخاب روش و شیوه صحیح زندگی است که ضمن تأمین خواسته‌های معنوی و مادی انسان، زمینه‌های رضایت و خشنودی خداوند متعال را فراهم می‌کند.

وی افزود: این مهم جز با انتخاب الگویی جامع از فضایل و ارزش‌ها در زندگی محقق نخواهد شد، از طرفی این الگوی متعالی در تاریخ پر شکوه اسلام موجود است، الگویی که به راستی راهبر و راهگشا بوده و همواره انسان را به سوی معیار‌ها و ساختار‌های وجودی خود هدایت می‌کند.

بهرامی تحقق سبک زندگی اسلامی را یکی از ضرورت‌های اساسی برای رسیدن به تمدن نوین اسلامی دانست و گفت: این امر مستلزم توجه جدی اندیشمندان مسلمان به موضوع سبک زندگی و راه‌های وقوع آن در فرد و اجتماع است که یکی از مسائل مهم برای رسیدن به این امر توجه به مبادی و مبانی سبک زندگی اسلامی است، زیرا سبک زندگی اسلامی فقط با تحقق این مبانی اجرا شده و دوام پیدا خواهد کرد.

وی بیان کرد: با مطالعه سبک زندگی امروز و مقایسه با سبک زندگی گذشته متوجه می‌شویم که سبک زندگی گذشته عیب و نقصی نداشته و رابطه همه گزاره‌ها هماهنگ و هم‌اندازه بوده است، به همین دلیل آسایش و آرامش برقرار بوده و نیازهای واقعی از راه‌های طبیعی آن پاسخ داده می‌شد، اما امروز سبک زندگی از تقارن و همگونی خارج شده است. هیچ کس درپی بازگشت به گذشته نیست و نمی‌خواهد بیان کند گذشته بهتر بوده، زیرا بازگشت به گذشته، کار عقلایی نیست، در حالی‌که باید علم و فناوری را در راستای آموزه‌های دینی خود به کار گیریم و ضعف‌های خود را شناسایی کنیم.

کارشناس امور فرهنگی اداره‌ کل تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری در ادامه اضافه کرد: نمی‌توان به طور مطلق بیان کرد در محیط‌های آموزشی به سبک زندگی اسلامی پرداخته نمیشود، ممکن است در برخی محیط‌ها از ظرفیت اساتید و معلمان فرهیخته و آشنا به مبانی اسلامی استفاده شده یا در برنامه‌ریزی‌های آموزشی متولیان امر به این مهم توجه و گام‌های خوبی برداشته شده است، اما تا رسیدن به نقطه مطلوب که در فرمایشات مقام معظم رهبری و در بیانیه گام دوم انقلاب به آن اشاره شده فاصله داریم‌. دشمن بیکار نبوده و در راستای دوری از سبک زندگی اسلامی ایرانی در تمام ابعاد فردی، اجتماعی، آموزشی و... ایجاد کرده است.

جامعه سالم در گرو خانواده سالم

بهرامی با بیان اینکه از نگاه اسلام خانواده مقدس‌ترین نهاد و بستری برای آرامش، تربیت و رشد نسل به شمار می‌آید، تصریح کرد: اهمیت این مسئله آنجایی است که خانواده پایه اصلی جامعه و جامعه سالم در گرو خانواده سالم بوده، چرا که نخستین نهادی است که فرد به آن ورود و در آن پرورش می‌یابد.

وی تصریح کرد: در متون دینی توصیه‌های بسیار، در راستای تقدس و تحکم پایه‌های خانواده شده است، به طوری که خداوند در قرآن کریم می‌فرماید: مردان و زنان بی‌ همسر خود را همسر دهید، همچنین بندگان و کنیزان صالح و درستکار را اگر فقیر و تنگ‌دست باشند، زیرا خداوند از فضل خود آنان را بی‌نیاز می‌کند و خداوند گشایش‌دهنده و آگاه است، همچنین در آیه‌ای دیگر می‌فرماید: و از جمله نشانه‌های خدا این است که برای شما همسرانی آفرید که با آن‌ها آرامش پیدا کنید و در میانتان دوستی و مهربانی قرار داد.

کارشناس امور فرهنگی اداره‌ کل تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری افزود: با تغییر سبک زندگی که مسلماً به دنبال خود تغییر ارزش‌ها را در پی دارد، نهاد خانواده از درون تضعیف خواهد شد که از این مسئله می‌توان به عنوان عامل اصلی طلاق نام برد، زیرا اولین قربانی ‌آن معنویت است که درون سبک زندگی غربی، باورها و فرهنگ جدید آن استحاله می‌شود، به این معنا که معنویت از ارکان اصلی خانواده در اسلام به شمار می‌آید که خانواده بر پایه آن بنا شده است.

بهرامی تأکید کرد: از مصادیق تغییر سبک زندگی می‌توان به تغییر الگوی تأمین معاش در خانواده به تقلید از کشورهای غربی اشاره کرد، گرچه نمی‌توان ضرورت‌های جامعه امروزی را برای حضور زنان در برخی مشاغل زنانه نادیده گرفت، اما آنچه در حال حاضر در جامعه ما اتفاق می‌افتد این است که حتی در مواقع غیر ضروری و تنها با این استدلال که زن باید به استقلال مالی برسد تا به مرد وابسته نباشد، به اشتغال بیرون از منزل روی می‌آورند که این مسئله به خودی خود عامل به وجود آمدن مشکلات بسیاری برای فرد و جامعه خواهد شد. درحالیکه اسلام بنا به مصالحی که متوجه خود زن، خانواده و اجتماع است، زحمت کار بیرون از منزل را از دوش زن برداشته و به عهده مرد قرار داده است، اما متأسفانه مشاهده می‌شود که اشتغال بیرون از منزل برای زنان، به عنوان یک ارزش درآمده است و به جای خانه‌داری و تربیت فرزند به وقت هدر دادن و سوزاندن فرصت‌های پیش‌روی زنان ما تبدیل شده است.

وی یادآور شد: با مقایسه شیوه‌های زندگی دهه‌های اخیر به خوبی می‌توان سرعت این تغییرات را دریافت، این مسئله در جامعه امروز ابعاد بسیار وسیعی پیدا کرده است و شیوه زندگی افراد در مقیاس فردی، خانوادگی، اجتماعی و... روز به روز بیشتر از معیارهای اسلامی فاصله می‌گیرد.

 تجملات بر زندگی افراد حاکم است

بهرامی در خصوص ساده‌زیستی تصریح کرد: طی چند سال اخیر آنچه بر خانواده‌های ایرانی حاکم شده، روی‌آوردن به زندگی تجملاتی و ایجاد مصرف‌زدگی در بین خانواده‌هاست. متأسفانه مشاهده می‌شود که بیشترین تلاش دشمن در تغییر روحیه زنان بوده است، زیرا آن‌ها هسته اصلی خانواده را تشکیل می‌دهند و بر نوع نگرش همسر و فرزندان، تاثیر بسیار دارند، همچنین این مسئله، خود از دلایل اصلی روی آوردن به اشتغال بیرون از منزل است، بنابراین این مسئله به خودی خود موجب به وجود آمدن انحراف‌های بسیار در زندگی فردی و اجتماعی افراد می‌شود که متأسفانه طلاق یکی از اصلی‌ترین آسیب‌های آن است.

این کارشناس مذهبی بیان کرد: تغییر نوع تعامل زن و مرد هم از مواردی بوده که تحت تاثیر عوامل مختلفی از جمله ماهواره قرار گرفته است، در این میان برگشت به آموزه‌های اسلام و برگرداندن آرامش به کانون خانواده بهترین راهکار حل این مشکلات است، گرچه گاهی مشاوران توصیه‌هایی به زوجین می‌کنند که نه تنها کمکی به حل مشکلات نمی‌کند، بلکه با آموزه‌های دین در تناقض کامل است.

وی اظهار کرد: متأسفانه در جامعه شاهد الگوگیری غلط خانواده‌ها و جوانان هستیم که موجب افزایش ناسازگاری میان زن و مرد، مصرف‌گرایی، تغییر نوع پوشش و. .. شده است، آنچه در این میان از اهمیت به سزایی برخوردار بوده، این است که باید مراقب باشیم که شیوه‌های جدید زندگی با فرهنگ دینی ما سازگار باشد و به تغییر و استحاله ارزش‌ها و اعتقادات ما نینجامد.

استراتژی غرب در تغییر هویت زن مسلمان

بهرامی گفت: با بررسی علل طلاق به خوبی متوجه این مسئله می‌شویم که اصلی‌ترین راهبرد غرب در تضعیف نهاد خانواده، تغییر هویت زنان مسلمان است که با القای زن‌محوری، تضعیف نقش مرد، تضعیف نقش مادری و همسری، کم‌ارزش جلوه دادن خانه‌داری و ارزشمند جلوه دادن مشاغل بیرون از منزل، مصرف‌زدگی و... می‌پردازند که این امر منجر به تغییر نگرش زنان مسلمان و در نتیجه به تقدس‌زدایی و سست کردن پایه‌های خانواده می‌شود، آن‌ها با درک نقش محوری و اهمیت جایگاه زن در خانواده به خوبی دریافته‌اند که برای رسیدن به اهداف خود گام اول را باید از این نقطه آغاز کنند. این مسئله که تمایز حقوق زن و مرد به تفاوت نوع آفرینش و تفاوت نیازها و توانایی‌های آن‌ها ارتباط دارد، بر کسی پوشیده نیست و اسلام را می‌توان اصلی‌ترین حامی و مدافع حقوق زنان به شمار ‌آورد، زیرا نه فقط حقوق زن در اسلام نادیده گرفته نشده بلکه در تمامی احکام و دستورات آن ظرافت روح و جسم زن مدنظر واقع شده است.

وی ادامه داد: در حالی که دین اسلام از همان ابتدا برای زن جایگاهی بسیار رفیع قائل شده و زن و مرد را مکمل یک دیگر قرار داده است و در مقابل ظلم و ستمی که به زنان روا می‌شده به مردان توصیه‌های فراوانی کرده است که با زنان به گونه‌ای شایسته رفتار کنید و به آن‌‌ها محبت کنید و همین طور در مسئله حق رای برای زن و مرد حقوق مساوی قائل شده و برای او حق مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی را قرار داده است.

قبح‌زدایی از مغبوض‌ترین حلال خدا

کارشناس امور فرهنگی اداره‌ کل تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری اضافه کرد: با بررسی آیات و روایات اسلامی درمی‌یابیم به همان اندازه که در اسلام بر ازدواج و تشکیل خانواده تأکید شده، به همان اندازه نیز به حفظ و نگهداری از آن سفارش شده است، چرا که نهال خانواده برای ادامه حیات و به ثمر نشستن خود نیاز به رسیدگی و مراقبت ویژه‌ای دارد.

بهرامی با اشاره به اینکه در آیات و روایات از طلاق به عنوان مغبوض‌ترین حلال خداوند یاد شده است، تصریح کرد: در آیات بسیاری بر ضرورت حفظ خانواده تأکید و طلاق به عنوان آخرین راه‌حل و تنها در صورتی که سبب عسر و حرج فرد شود، توصیه شده است، گرچه درک محدود انسان موجب می‌شود که به طور کامل به مصالح و مفاسد امور آگاهی پیدا نکند، اما با بررسی پیامدهای طلاق تا حدودی می‌توان به دلایل منفور بودن این مسئله در اسلام پی برد. از طرفی آسیب‌های فردی و اجتماعی طرفین بعد از طلاق، همچنین سرنوشت مبهم فرزندان، آسیب‌های روحی و روانی که از طلاق والدین نصیبشان می‌شود و مسائل و مشکلات فراوانی که از این راه گریبان جامعه را می‌گیرد، از جمله مشکلاتی است که با فروپاشی یک خانواده به وجود می‌آید.

وی گفت: فهم این مسائل تا حدودی به درک ضرورت گذشت زن و مرد در برابر یکدیگر کمک کند، البته در صورتی که روحیه فردگرایی بر آن‌ها حاکم نشده باشد، اما حقیقت این است که با تغییر سبک زندگی و تغییر ارزش‌ها، روح معنویت در بین خانواده‌ها کم رنگ شده و همین مسئله موجب شده تا مفاهیم ارزشی و اخلاقی در زندگی به باج دادن یا کم آوردن در برابر یک دیگر تعبیر شود.

این کارشناس مذهبی بیان کرد: متأسفانه در حال حاضر کوتاه شدن عمر زندگی مشترک به یک مسئله در جامعه تبدیل شده است که اگر به زودی برای حل آن چاره‌ای اندیشیده نشود، قطعاً به یک بحران جدی تبدیل خواهد شد که این مسئله نیازمند هوشیاری مردم، مسئولان و نخبگان است، بنابراین عمق فاجعه جایی است که علاوه بر افزایش این معضل بزرگ، جامعه در راستای قبح‌زدایی از این مسئله گام برمی‌دارد.

وی فاصله گرفتن از آموزه‌های اسلام و ضعف و تسلیم در برابر تهاجم فرهنگ غرب را از جمله مهم‌ترین عامل تغییر فرهنگ اسلامی و در نتیجه افزایش آمار طلاق دانست و گفت: بیداری و آگاهی در برابر اهداف و راهبردهای غرب،بازگشت به بطن دین، نظریه‌پردازی در حوزه‌های مختلف با استفاده از متون و منابع دینی از جمله عواملی هستند که می‌توانند در برابر هجمه‌های همه‌جانبه و برنامه‌ریزی‌های کلان و بلندمدت دشمن در تغییر هویت دینی در بلندمدت، موثر واقع شود.

نقش مؤثر رسانه‌ها در ترسیم هویت زن مسلمان

کارشناس امور فرهنگی اداره‌ کل تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری بیان کرد: در مقابل سال‌ها تلاش و پشتکار غرب در تخریب فرهنگ اسلامی و تضعیف نقش واقعی زن، به عنوان یک مسلمان اقدام درخور توجهی انجام نداده‌ایم. شاید بتوان سادگی و خوش باوری برخی افراد در برابر سیاست‌های غرب را دلیل اصلی مشکلات به شمار آورد، در حالی که منابع عظیمی از دستورات و راهکارهای اسلام را برای زندگی موفق در اختیار داریم که در دل آن‌ها هزاران نظریه در تمام ابعاد زندگی نهفته است و به جای نظریه‌پردازی و ارائه الگو به دیگر کشورها خود به تقلید کورکورانه از آن‌ها می‌پردازیم و هر آنچه غرب به نام آزادی، حقوق بشر و مدرنیته به ما القا می‌کند به حکم ضرورت می‌پذیریم.

این کارشناس مذهبی گفت: با توجه به این مسئله که تمام افراد در برابر حفاظت از فرهنگ و دین خود مسئول‌اند، اما در این میان نخبگان می‌توانند با بررسی متون اسلامی و استخراج نظریه‌های مختلف در حوزه زنان و خانواده گام مؤثری در این زمینه بردارند، همچنین رسانه‌ها می‌توانند در ترسیم هویت واقعی زن مسلمان و ارائه الگوی موفق زندگی نقشی اساسی ایفا کنند. دولت می‌تواند با حمایت‌های قانونی و اجتماعی از زنان خانه‌دار موجب شود تا زنان هویت واقعی خود را درون خانه جست‌وجو کنند، همچنین تقویت روح معنویت از راه نظام آموزشی، رسانه و انتقال آن به نهاد خانواده می‌تواند در کاهش معضلات اجتماعی از جمله طلاق تاثیر‌گذار باشد.

ازدواج؛ مایه آرامش روح و روان

وی در ادامه با اشاره به اینکه ازدواج یکی از بهترین نیاز‌های افراد بوده که دین مقدس اسلام به آن اهمیت بسیاری داده است، تصریح کرد: از طرفی آن را از بهترین سنت‌های دینی شمرده که مایه برکات بی‌شماری است، همچنین از نظر قرآن، ازدواج مایه آرامش روح و روان آدمی و از نشانه‌های رحمت و بزرگی خداوند است. تشویق اسلام به ازدواج به ویژه در سن جوانی و کراهت اسلام از تجرّد و رهبانیت، در بسیاری از سخنان معصومین آمده است، آثاری چون توجه به سنت پیامبر، قرار گرفتن در ولایت و حمایت خداوند، به خشم آوردن شیطان، کامل شدن ایمان جوانان، زیاد شدن روزی از برکات ازدواج، در کلام معصومین شمرده شده است.

این کارشناس مذهبی ادامه داد: آن‌چه امروز در جوامع اسلامی، در عمل مشاهده می‌شود، متأسفانه بر خلاف سفارشات اسلام بوده و آمارها حاکی از بالا رفتن سن ازدواج است که افزایش بی‌سابقه سن ازدواج، مشکلات فراوانی به دنبال خواهد داشت، اگر در جامعه ساده‌زیستی و قناعت و استفاده از حداقل امکانات مادی ارزش شود، سن ازدواج کاهش پیدا می‌کند، اما اگر داشتن خانه و اتومبیل مدل بالا و امکانات مادی، ارزش شود و چشم و هم چشمی‌های زیان‌آور گسترش یابد، جوان امروزی ناچار است در پی تهیه آن وسایل باشد و تا زمانی که آن وسایل را تهیه نکرده ازدواج نکند، در نتیجه از داشتن خانواده در سن جوانی، محروم می‌ماند.

کارشناس امور فرهنگی اداره‌ کل تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری با اشاره به اینکه رفتارهای انسان تعیین کننده دنیا و آخرت اوست، تصریح کرد: انسان در انتخاب رفتار و سبک زندگی خود مختار است، در واقع تعریف و فهم حقیقت انسان و جهان، تعیین‌کننده سبک زندگی است، به طوری که اگر تمام لحظات زندگی انسان، رفتارها و احساسات بر اساس آرمان‌ها و اصول اسلام پایه‌ریزی شود، سبک زندگی اسلامی می‌شود.

بهرامی با تأکید بر اینکه سبک زندگی نشان‌دهنده میزان نفوذ یک نظام، فرهنگ و تمدن در متن جامعه است، تصریح کرد: تمدن‌ها و نظام‌های فکری برای حفظ بقای خود تلاش می‌کنند تا بتوانند سبک زندگی مشخصی را به مردم ارائه دهند، زیرا تا زمانی‌که نظام به سبک زندگی تبدیل نشود آرمان‌ها اجرا نخواهد شد و اگر جامعه‌ای سبک زندگی یک نظام را نپذیرد، به این معنا است که مبانی فکری و ارزش‌های آن نظام را قبول ندارد، از طرفی سبک زندگی اسلامی به معنای چشم‌پوشی از لذات و نعمات نیست بلکه سبک زندگی نشان‌دهنده میزان ارزش‌های جامعه است.