پای درس ولایت‌مداری امام حسین(ع) / سخاوتمندی که حوائج مردم را نعمت می‌داند

حجت‌الاسلام مهدی شریعتی‌تبار، مدیر گروه فقه و اصول بنیاد پژوهشهای اسلامی آستان قدس رضوی، در گفت‌وگو با ایکنا به بیان درس‌هایی از سیره اجتماعی امام حسین(ع) پرداخت و گفت: عاشورا تجلی همه صفات و فضائل امام حسین(ع) است اما نباید امام حسین(ع) را محدود در عاشورا دید. عرفان، شجاعت، عدالتخواهی، ظلمستیزی و در واقع همه فضائل امام حسین(ع) در عاشورا تجلی پیدا کرده است اما در سیره اجتماعی حضرت قبل از عاشورا نیز چند نکته بارز و شاخص وجود دارد که باید مطرح شود.

وی با یاداوری اینکه ائمه معصومین(ع) انسان‌های کامل، خلیفه‌الله و مظهر همه صفات کمال و جمال الهی هستند، چند صفت بارز امام حسین(ع) را مطرح کرد و گفت: ولایت‌مداری از شاخصه‌های زندگی آن حضرت است. ایشان مرحله اول زندگیشان را در زمان حیات حضرت رسول(ص) سپری کرده‌اند، بعد در دوران امامت پدرشان حضرت علی(ع) و 10 سال نیز در دوران امامت امام حسن(ع) زندگی کرده‌اند و 10 سال نیز دوره امامت خود ایشان بود که ختم به شهادت شد.

حجت‌الاسلام شریعتی‌تبار با اشاره به اینکه هفت سال از زندگی امام حسین(ع) با زندگی پیامبر(ص) همزمان بوده و روایات زیادی در خصوص محبت حضرت رسول(ص) به ایشان مطرح شده است، گفت: در دوران امامت حضرت علی(ع) و امام حسن(ع) ایشان کاملاً به لحاظ سیاسی و اجتماعی تابع مقام امام و ولی خودشان بودند.

وی افزود: نقل شده است که ایشان وقتی می‌شنیدند که خطیب معاویه در مسجد منبر رفته و به صاحت مقدس امیرمؤمنان جسارت کرده با ناراحتی به سوی مسجد می‌رفتند ولی وقتی سؤال می‌کردند که آیا در مسجد امام حسن(ع) حضور داشته و پاسخ می‌شنیدند که بله، ایشان بازمی‌گشتند و می‌گفتند اگر امام حسن(ع) مصلحت در سکوت دیده من هم باید سکوت کنم. در قضیه صلح امام حسن(ع) نیز عده‌ای می‌خواستند امام حسین(ع) را تحریک کنند که با صلح مخالفت کنند اما ایشان با ایمان کامل به امامت برادرشان، همان سیاست‌ها را پیگیری می‌کردند.

نباید از بعد عرفانی امام حسین(ع) غفلت کرد

مدیر گروه فقه و اصول بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی از دیگر خصوصیات بارز امام حسین(ع) را روح عبادت و عرفان حضرت سیدالشهدا(ع) دانست و اظهار کرد: این خصلت در تمامی ائمه معصومین(ع) وجود دارد اما ما بیشتر امام حسین(ع) را در بعد شجاعت و ظلم‌ستیزی و ... می‌بینیم و از بعد عرفانی و عبادی ایشان غافل هستیم. همه امتیازات ائمه در پرتو عبادت و بندگی آنها تفسیر می‌شده و رضای خدا مبنای همه اقداماتشان بوده است. عبودیت و عرفان امام حسین(ع) در دعای عرفه به خوبی تجلی یافته است. اگر عرفان ناب اسلامی و سبک زندگی اسلامی را در عرصه عبودیت و بندگی خدا بخواهیم ببینیم، می‌توانیم به دعای عرفه نگاه کنیم.

وی توجه به فقرا و محرومان و نیازمندان را از دیگر ویژگی‌های آن حضرت برشمرد و گفت: جود و سخاوت امام حسین(ع) زبانزد مردم بوده است، به نحوی که هرگاه فقیری به مدینه می‌آمد و سؤال می‌کرد سخاوت‌مندترین فرد مدینه کیست؟ پاسخ می‌دادند حسین بن علی و به سوی خانه امام حسین(ع) راهنمایی می‌شد و هیچ کس دست خالی از آن خانه باز نمی‌گشت.

رفع حوائج مردم؛ نعمتی که نباید مسئولان از آن غفلت کنند

حجت‌الاسلام شریعتی‌تبار به حدیثی از امام حسین(ع) اشاره کرد و گفت: امام حسین(ع) می‌فرمایند: حاجات مردم به سوی شما نعمت خدا برای شماست و باید قدر این نعمت را بدانید و این نعمت‌ها را فراری ندهید و قدر این را بدانید که خدا به شما چنین توانی برای رفع حوائج دیگران داده است. این سخن درسی برای همه کسانی که تمکن مالی دارند و مدیران جامعه است.

وی به دفاع از مظلومان و ظلم‌ستیزی حضرت نیز اشاره کرد و گفت: ظلم‌ستیزی حضرت در عاشورا تجلی بیش از پیش پیدا کرده است اما قبل از این واقعه نیز هرگاه مظلومی می‌دیدند به دفاع از مظلوم برمی‎‌خواستند. در دوران صلح با معاویه نیز نامه‌های تند و تیزی به معاویه نوشته و به دلیل ستم‌هایی که به مردم می‌شد وی را توبیخ می‌کردند و گاهی هم عملاً ورود می‌کردند. در تاریخ آمده است که استاندار مدینه به مردم ظلم می‌کرد که امام حسین(ع) به وی هشدار دادند که کاری نکن که من یک «حلف الفضول» دیگری راه بیندازم. حلف الفضول پیمان جوانمردان است که افراد با هم پیمان می‌بستند که اجازه ندهند به کسی ظلم شود و اگر به کسی ظلم شد می‌رفتند و حق مظلوم را می‌گرفتند. پیامبر(ص) نیز در دوران جوانی چنین پیمانی بسته بودند. 

مدیرگروه فقه و اصول بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی در بخش پایانی سخنان خود به مضامین دعای عرفه اشاره کرد و گفت: خداشناسی، توحید و معرفت‌الله در این دعا تجلی دارد و اولین نکته توجه دادن مردم به این است که زندگی‌ها را بر محور توحید و خدا قرار دهند. توجه دادن به نعمت‌های الهی از دیگر محورهای این دعاست. امام مجموعه‌ای از نعمت‌های معنوی و مادی خدا را بیان می‌کنند و می‌خواهند به مردم بیاموزند که وقتی دعا می‌کنید متوجه نعمت‌های الهی شوید و فقط خواسته‌های خودتان را مطرح نکنید.

وی تصریح کرد: گاهی ما متوجه نعمت‌های مادی هستیم اما از نعمت‌های معنوی که از آن بهره‌مندیم، غافل می‌شویم. مثلاً یکی از نعمت‌های معنوی که امام حسین(ع) به آن اشاره می‌کنند زندگی در دوران حاکمیت اسلامی است. همچنین در دعای عرفه بیان می‌کنند که خدا به ما نزدیک است و از ما غافل نیست و اگر ما خدا را حس نمی‌کنیم به خاطر گناهان خود ماست وگرنه خدا یک حقیقت روشن و بدیهی در معرفت انسانی است که نزدیک‌تر از هر کس به انسان است. همچنین عشق، محبت و دلدادگی به خدا که اساس بندگی است در ترازهای بالا و برجسته دعای عرفه وجود دارد.