حکایت دیدار ما ...
همه ما کم یا بیش، زیر نور منبسط نگاهش، روییدیم و با او در معراجی به فراخور گشایش قلبمان به سر بردیم. کلمات زیر، حکایت از دلکندن از خاک و به معراج رفتنهای ما زیر نور نگاه او است؛ حضرت محمد(ص)؛ متعالیترین الگوی اخلاق.
چیزی شبیه کوهها یا آسمان یا هر چیز برافراشته که برای دیدنش باید سر بلند کنی و چشم از زمین برداری؛ حکایت دیدار ما این است، ای نور خدا: «یَا نُورَ اللَّهِ الَّذِی یُسْتَضَاءُ بِه» ای مهربانی خدا «یا رحمهالله»، ای گشایشگر دریچه خیر و برکت به روی انسان: «یا فاتح الخیر».
با تو چشمهای ما از زمین کنده شد و به معراج تو رفت: «حَتَّی رَفَعْتَ بِهِ نَواظِرَ الْعِبادِ» و این خلاصه همه اتفاقها است. ما با تو سر از خویش بلند کردیم. با تو چشممان به آسمان افتاد. با تو دور دستها را دیدیم و خدا را در خود کاویدیم. نگاهت به ما افتاد از یتیمی به در آمدیم و زیر سایهات روییدیم.
همه ما کم یا بیش، زیر نور منبسط نگاهش، روییدیم و با او در معراجی به فراخور گشایش قلبمان به سر بردیم. کلمات زیر، حکایت از زمین کندنها و به معراج رفتنهای ما زیر نور نگاه او است. در متن زیر چند نفر، کوچک و بزرگ، مرد و زن درباره حضور رسول رحمت در زندگی خود گفتهاند:
«حجتالاسلام میلاد امینی موحد، طلبه و برنامهساز در صداوسیما میگوید: یکی از ویژگیهای شاخصی که پیامبر عزیزمان به آن متخلق بودند(ص) که مربوط به ما طلبهها میشود، قصه عشق و علاقه بی پایان پیامبر(ص) نسبت به هدایت مردم بود که در جای جای زندگی پیامبر(ص) آن را میبینیم. زحمت و تلاشی که پیامبر(ص) برای انسانها کشیدند در تاریخ مثل و همانندی ندارد.
خود پیامبر(ص) در جایی میفرمایند: «مَا أُوذِی نَبِی مِثْلَ مَا أُوذِیتُ» هیچ پیغمبری در راه ترویج دین خدا همچون من اذیت و آزار نشد و خود خداوند در آیه 6 سوره کهف به ایشان میفرماید: «فَلَعَلَّکَ بَاخِعٌ نَّفْسَکَ عَلَى ءَاثَرِهِمْ إِن لَّمْ یُؤْمِنُواْ بِهَذَا الْحَدِیثِ أَسَفاً» یعنی ای پیغمبر، گویی میخواهی به خاطرعدم ایمان آوردن مردم به قرآن، از غم و اندوه خودت را به هلاکت برسانی. یعنی این قدر پیغمبر(ص) تلاش میکردند مردم را به راه راست هدایت کنند.
در قرآن مجید در حالات حضرت نوح آمده است ایشان 950 سال در قوم خود مشغول هدایت مردم بود. ولی در این مدت، عده قلیلی به ایشان ایمان آوردند و در متون تاریخی آمده است 80 و چند نفر به ایشان ایمان آوردند. این نشان میدهد کار هدایت مردم، کار پیامبرگونه است و در آن اذیت و آزار نهفته است اگرچه اجر آن بسیار بزرگ است.»
«هاجر رخیصی، بانوی حافظ قرآن نیز گفت: حقیقتا بنده هر موقع که آیه ۲۱ سوره مبارکه حشر: « لَوْ أَنْزَلْنَا هَذَا الْقُرْآنَ عَلَى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خَاشِعًا مُتَصَدِّعًا مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ » و آیه ۵ سوره مبارکه مزمل « إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا » را تلاوت میکنم به یاد قلب نازنین پیامبر(ص) میافتم.
از این جهت که چگونه نزول آیات قرآن بر کوه آن هم با این همه عظمت، باعث متلاشی شدنش میشود، ولی نزول آنها بر قلب نازنین و رئوف پیامبر(ص) نه تنها باعث متلاشی شدن قلب ایشان نمیشد؛ بلکه هر بار که روح مبارکشان از شدت آزار و اذیت دشمنان به تنگ میآمد با تلاوت این آیات به آرامش میرسیدند، مصداق آیات شریفه «ولَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِمَا يَقُولُونَ، فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَكُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ » (۹۷ و ۹۸ سوره مبارکه حجر). پیامبر اکرم(ص) طبق آیه شریفه 21 سوره احزاب: « لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ»، برای ما بهترین الگو هستند، ما نیز باید قرآن را طوری تلاوت کنیم که تأثیرش را در زندگی ببینیم و هر قدر معرفت ما به قرآن بیشتر باشد بهره بیشتری از آن هم در دنیا و هم در آخرت خواهیم برد: « وَالَّذِينَ جَاهَدُوا فِينَا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنَا » (عنکبوت، 69).»
«خانم رجایی که کارمند دانشگاه علوم پزشکی است، نیز میگوید: وجود نازنین ختمی مرتبت آنچه را در جان و دل راسخ میکند، رحمه للعالمین بودن است که باعث میشود همواره تلاش کنیم تا سبب خیر برای همه باشیم. دوم این که ایشان یادآور نیک خلقی است.»
«سمیه، کارشناس حقوق در پاسخ به این سوال که از رسول الله(ص) چه بهرهای در زندگی دارد، گفت: من سعی میکنم این ویژگیهای اخلاقی ایشان را سرلوحه زندگیم قرار دهم، اولا گذشت در برابر بدیهای دیگران، دوم سادهزیستی و سوم مهربانی با خلق خدا.»
«سوری قائم نیا، معلم دوره متوسطه نیز گفت: آنچه در نگاه به پیامبر اکرم(ص) مرا تحت تأتیر میگذارد این است که ایشان چطور عصبانیت و خشم خودشان را کنترل میکنند. برای مثال وقتی از بالای پشت بام روی ایشان خاک پاشیدند، در آن گرمای عربستان، خشمگین نشدند؟»
«مریم، کارشناس زبان انگلیسی و خانهدار میگوید: مدتهاست پیش خود میگویم خداوند حضرتش را در چه منطقهای مبعوث کرد! و چقدر به ایشان صبر و سعه صدر عطا کرد که با چنین اعراب جاهلی تعصب که به سنن و آداب قومی قبیلهای خودشان به شدت پایبند بودند ناچار به مدارا و تبلیغ دینی باشند که برای آن جماعت غریب مینمود. صبر و حسن خلق و سعه صدرشان عجیب ستودنی است. البته که به فرموده قرآن: «اللَّهُ أَعْلَمُ حَيْثُ يَجْعَلُ رِسَالَتَهُ» خداوند بهتر میداند رسالتش را کجا قرار دهد. هرچند که پیامبران الهی همگی سرچشمه صبر و مدارا با مردم هستند اما، آنقدر پیامبر دلسوز مردم بودند که خداوند هم خطاب به ایشان میفرماید: چرا تا این حد به خودت سختی میدهی برای این مردم!.»
«از نظر محمد عبیات، محقق تاریخ اسلام اینکه پیامبر اکرم(ص) دستهبندیها را از بین بردند، بهره مهمی از وجود ایشان است. او گفت: پیامبراکرم(ص) با توجه به مأموریت و رسالت مهم و بزرگ خویش برای تحول جامعه بشری، در مقابل آنچه که از آن به عنوان طبقهبندی و دستهبندیهای نژادی، اجتماعی، اقتصادی یاد میشد، ایستادگی و مقاومت کردند و همه مرزبندیهای خود ساخته را در هم شکستند. ایشان با استعانت از آیات کریمه قرآن کریم، برتریهای نژادی، قبیلهای، اجتماعی و اقتصادی را نادرست اعلام کردند و همه قوانین مبتنی بر این دستهبندیها را ضد بشری و ضد اسلامی توصیف کردند.
حضرت محمد (ص) همانگونه که در آیه 28 سوره سباء میخوانیم: «وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا كَافَّةً لِلنَّاسِ بَشِيرًا وَنَذِيرًا» و ما تو را جز برای همه مردم نفرستادیم تا آنها را به پاداشهای الهی بشارت دهی و از عذاب او بترسانی، دعوتی جهان شمول و فارغ از هر نوع نگاه نژاد و قومی را مطرح کردند و همگان را از هر قومیت، نژاد، جایگاه مالی و اقتصادی و یا اجتماعی به دور خویش گرد آوردند.
پیامبر(ص) به حق، بزرگ منادی برابری، برادری و اخوت در بشریت هستند و بر پایه مفهوم اصیل و اساسی قرآن کریم، میزان تقوا را اولویت نخست در جایگاه بخشی به انسانها معرفی کردند. پیامبر (صلیاللهعلیهوآلهوسلّم) نیز بر اساس این آموزههای قرآنی و اسلامی، اصل مساوات را در تمام امورات حکومت مدینه برقرار ساختند و سعی کردند تا با همگان به طور یکسان رفتار شود و هیچ گونه فرقی بین آنان نباشد، آن حضرت تمام افراد جامعه اسلامی را مانند، دندانههای شانه با هم برابر و مساوی میدانستند و معتقد بودند که انسانها هیچ مزیت و برتری بر یکدیگر جز تقوا ندارند. «النّاسُ سَواءٌ كأسنانِ المُشطِ؛ مردم چون دندانههای شانه مساویند.» (بحار الانوار ج 22 ص ۲۱۴)
قرارگیری شخصیتهایی همچون بلال حبشی، عمار یاسر، سلمان فارسی، اویس قرنی و دیگر صحابه در کنار پیامبر(ص) به خوبی گویای برابری و از بین رفتن تمام مرزبندیهای جاهلی در اندیشه و آموزههای پیامبر (ص) است.»
«حجتالاسلام سید نزار موسوی، دعاخوان و مبتهل نیز گفت: در وجود نازنین پیامبر رحمت و مودت، منادی رحمت، حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی(ص) برای من درسهای زیادی است، اما بیشترین درسی که توانستم از زندگی پیامبر اکرم به دست بیاورم، اخلاق پیامبر(ص) است. شخصی نزد امیر المومنین(ع) آمد و گفت: برای من اخلاق رسول الله(ص) را توصیف کن. امیرالمومنین(ع) فرمود: آیا شما میتوانید دنیا را برای من توصیف کنید؟ پاسخ داد: دنیا خیلی بزرگ است و من در توصیف آن عاجزم. امیرالمومنین(ع) فرمودند: «عجزت عن وصف القلیل و تریدنی ان اصف العظیم؟» تو از وصف دنیای قلیل عاجز شدی و از من میخواهی وصف اخلاق عظیم پیامبر(ص) را برایت شرح کنم؟
چه قدر به ایشان تهمتهای ناروا زدند، اما ایشان محبت کردند. یهودیها به ایشان بدی کردند، اما ایشان به عیادت فردی میرفتند که بر سر ایشان خاکستر میریخت و وقتی بر بالین آن فرد یهودی حاضر شدند، او از شرم گریست و شهادتین را گفت. این جز با اخلاق پیامبر(ص) محقق نمیشد. بیشترین چیزی که جامعه امروز ما به آن نیاز دارد اخلاق است، نه پول، نه پست و مقام. دل آدمها روز به روز از هم دورتر میشود، این ها برای این است که اخلاق در جامعه کمرنگ شده است. اگر اخلاق رسول خدا(ص) را سرلوحه خود قرار دهیم، جامعهای بخشندهتر و مهربانتر خواهیم داشت.»
حامد صافی، شاعر نیز گفت: مهربانی نخستین پرتویی است که از شخصیت رسول اکرم(ص) بر ذهن و جان من سایه افکنده است. مهربانی با همه ابعادش. خداوند نیز در قرآن کریم خطاب به پیامبر اکرم(ص) میفرماید: «فَبِما رَحمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُم ۖ وَلَو كُنتَ فَظًّا غَليظَ القَلبِ لَانفَضّوا مِن حَولِكَ ۖ فَاعفُ عَنهُم وَاستَغفِر لَهُم وَشاوِرهُم فِي الأَمرِ ۖ فَإِذا عَزَمتَ فَتَوَكَّل عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ المُتَوَكِّلينَ: به (برکت) رحمت الهی، در برابر آنان نرم (و مهربان) شدی! و اگر خشن و سنگدل بودی، از اطراف تو، پراکنده میشدند. پس آنها را ببخش و برای آنها آمرزش بطلب! و در کارها، با آنان مشورت کن! اما هنگامی که تصمیم گرفتی، (قاطع باش! و) بر خدا توکل کن! زیرا خداوند متوکلان را دوست دارد(آل عمران، ۱۵۹)
رفتار پیامبر اکرم(ص) در برابر شاعران مشرک و تهییج شاعرانی چون حسّان بن ثابت انصاری، زمینهساز زاویه دیدی در من شد که به موضوع رویکرد ادبی اسلام بپردازم. میتوانم این بخش از زندگی خود را مدیون این شخصیت عظیم و مهربان بدانم.»
به قلم کامله بوعذار خبرنگار ایکنا خوزستان
انتهای پیام
