نگاهی به پیدایش و تاریخ نهضت جنگل

به گزارش ایکنا از گیلان در یکصدمین سالگرد سردار نهضت جنگل و در سومین ویژه‌برنامه «پنجشنبه‌ها با نهضت جنگل» که در تاریخ 18 آذرماه توسط دبیرخانه دائمی دانشجویی بزرگداشت نهضت جنگل انتشار یافت، عباس نعیمی جورشری، پژوهشگر برگزیده کشور و نویسنده کتاب «جریان‌شناسی سیاسی‌ جنبش جنگل»، در گپ‌و‌گفت صمیمانه با دانشجویان به تشریح پیدایش و تاریخ نهضت جنگل پرداخت.

نعیمی با بیان اینکه صحبت در خصوص میرزاکوچک لزوما صحبت در مورد جنبش جنگل است گفت: در ایران هنگام مرور رویدادهای تاریخی، صرفا افراد را به یاد می‌آوریم، در واقع غالبا فرد پررنگ‌تر از خود رویدادها است. به‌همین خاطر گویی که خود جنبش را کمتر از رهبرش می‌شناسیم اما باید در ابتدا جنبش یا نهاد را شناخت و متکی به فرد نبود.

وی ادامه داد: جنبش جنگل را می‌توان محصول شکست مشروطه که مهم‌ترین رویداد تاریخ ایران برای ورود به دنیای مدرن است دانست. مجلس توسط استبداد داخلی و مداخله خارجی وقت به توپ بسته می‌شود و مشروطه‌خواهان تلاش می‌کنند که مشروطه را حفظ کنند. در این‌جا شاهد شکل‌گیری هسته‌هایی هستیم تحت عنوان هسته‌های مقاومت که تلاش می‌کنند مشروطه را احیا کنند. یکی از این هسته‌های مبارزاتی مهم در گیلان شکل می‌گیرد که در احیای مشروطه دوم نقش بسزا دارد. میرزاکوچک یک مشروطه‌خواه بود و آموزه‌های اسلامی و شیعی نیز در الگوهای رفتاری او جریان داشت. آزادی‌خواهی جنبش‌گونه در آموزه‌های شیعی بر وی تاثیر داشت که با افکار نوین مشروطه‌خواهی همراه می‌شد.

نویسنده کتاب جریان‌شناسی سیاسی جنبش جنگل با بیان اینکه جنبش جنگل هفت سال طول کشید، ابراز کرد: این جنبش طولانی‌ترین جنبش تاریخ ایران است و نمی توان بی‌اعتنا از کنار آن گذاشت. هیچ‌کدام از جنبش‌های تاریخ معاصر ایران چنین سابقه‌ای ندارند. جنبش جنگل اگرچه فراز و فرودهای بسیاری داشته، اما همواره پویا بوده است. این جنبش هفت ساله شامل سه دوره زمانی و سه جریان فعال بود. دوره نخست جنبش در بازه ۱۲۹۷-۱۲۹۴ بود با دو زیر مرحله شامل الف. که نبرد مسلحانه را در دستور کار داشت و ب. که نهاد کمیته اتحاد اسلام شکل گرفت. دوره دوم جنبش در بازه زمانی ۱۲۹۸ است که کمیته ملغی‌ شده و تشکیلات شکست خورده اما جنبش در حد ایل آلیان حیات دارد. و دوره سوم جنبش در بازه زمانی ۱۲۹۹-۱۳۰۰ بود که به ائتلاف جریان میرزا و چپ‌ها می انجامد، ائتلافی بی‌سرانجام.

نعیمی با اشاره به اینکه هدف اصلی جنبش در مراحل پایانی می‌تواند جمهوری‌خواهی باشد، افزود: در طول سه دوره‌ای که گفتیم پایگاه‌ها متفاوت بوده‌اند، زمانی‌که جنبش در اوج بود کل گیلان را در اختیار داشت. در مرحله دوم کوچک شده و تقریبا به‌اندازه یک ایل است و در مرحله سوم نیز افت‌و خیزی‌دارد و چون جنبش بین دو جریان ملی‌گرایان مذهبی و مارکسیست لنینیست‌ها دست‌به‌دست می‌شود یک منطقه ثابت را نمی‌شود برایش در نظر گرفت.

گفتنی‌است علاقمندان جهت مشاهده ویدیوی این گپ‌و‌گفت صمیمانه می‌توانند به آدرس roytab.ir و صفحه رسمی اینستاگرامی guilanfjd مراجعه کنند.