رسوم نوروزی خراسان‌جنوبی‌ها؛ از شاه مولایی تا آیینی برای زدودن غم

به گزارش ایکنا از خراسان‌جنوبی، خانه‌تکانی، به‌جا آوردن رسم چهارشنبه‌سوری، خرید اقلام نوروزی اعم از خوراکی‌ها و غیره، پختن سمنو، راه‌اندازی نمایش‌های حاجی فیروز و کوسه‌گردی، پختن شیرینی عید و پهن کردن سفره هفت سین از عادت‌های مردم خراسان‌جنوبی در نوروز است.

مردم این دیار با بجا آوردن این رسوم‌ بر این باورند که سال خوش یمنی را آغاز می‌کنند. مردم خراسان‌جنوبی‌ رسم‌های نوروزی دیگری نیز دارند. مثلا سفره هفت‌سین باید سفید باشد و آن را رو به قبله پهن و هنگام سال تحویل نیز اسفند و کندر دود می‌کنند.

بیرجندی‌ها به سبزه سبزکردن سرسَوزی می‌گویند. آنها دوسه هفته مانده به عید در ظرف‌های کوچک یا بزرگ مقداری جو، گندم، عدس یا ماش می‌کارند تا روز عید سر سبز باشد. همچنین بین بعضی از خانواده‌ها رسم است که هریک از اعضای خانواده مجزا  یک ظرف سرسوزی آماده کند. برخی نیز روی جداره‌های کوزه‌های سفالی، تخم گیاهی به نام «مندو» را می‌کارند.

حنابندان نیز از رسوم فراموش‌ شده مردم استان در استقبال از نوروز است. هنوز هم گروهی از مردم به ویژه بزرگسالان با آمدن عید نوروز با رنگ‌کردن موهای سر و انگشتان خود با حنا به استقبال نوروز می‌روند.
رسم شاه‌مولایی

یکی دیگر از مراسم خراسان‌جنوبی رسم شاه‌مولایی است که در مناطق شهری و روستایی این استان مرسوم است و بدین ترتیب که چند روز مانده به نوروز افراد خیر و معتمدان محل با مراجعه به ثروتمندان اجناس مورد نیاز نیازمندان را تهیه می‌کنند تا غم نیازمندان نیز در نزدیکی سال نو تقلیل یابد.

یکی از رسم‌هایی که برخی مردم خراسان‌جنوبی برای برگزاری آن تلاس می‌کنند، مراسم شام نوروزی است. در این مراسم خانواده‌ای که تازه عروس گرفته‌اند، به مبارکی سال جدید برای نوعروس هدایایی مثل لباس، کفش و کیف و البته مواد خوراکی مانند برنج و گوشت تهیه می‌کنند و به خانه پدر عروس می‌برند.

البته در بسیاری از موارد خانواده عروس با مواد خوراکی که خانواده داماد به خانه آنها آورده‌اند در ایام نوروز شام یا نهاری تهیه و خانواده شوهر را به خانه خود دعوت می‌کنند.

اهالی بیرجند قدیم اعتقاد داشتند که شام شب عید باید پلو باشد و بر این کار اصرار می‌ورزیدند. اگر نوروز به ظهر ختم بشود اعضای فامیل در خانه بزرگ فامیل جمع می‌شوند و نهار عید که ماهی‌پلو، صابری‌پلو و قورمه‌پلو(گوشت داغ با پلو بوده) را صرف می‌کنند و سپس به صورت خانوادگی به دید و بازدید می‌روند.

تمام این رسوم کهن که برخی بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارند، نشان از اعتقادات و باورهای جمعی این مردم دارد تا سال را با یک خوشی جمعی نو کنند.