اهمیت جهاد در کلام امیرالمؤمنین(ع)

حبیب‌الله صابری‌نسب، پژوهشگر نهج‌البلاغه و مدرس دانشگاه، در گفت‌و‌گو با ایکنا از استان مرکزی، ضمن گرامیداشت سوم خرداد، آزادسازی خرمشهر و روز مقاومت مردم دزفول، جهاد در راه خدا را یکی از ارکان و اساس دین برشمرد و اظهار کرد: مبارزان و مجاهدان عرصه مقاومت از صدر اسلام تاکنون هیچ‌گاه در برابر ظلم آرام ننشسته‌اند و برای براندازی ظالمان از جان و مال خود گذشتند.

صابری‌نسب با بیان اینکه مبارزه با ظلم به دین اسلام محدود نشده و تمام انبیای الهی در زمان حیات خود با ظالمان به مبارزه برخاسته و مؤمنان دین خدا را نیز به یاری دعوت کرده‌اند، اظهار کرد: دفاع از ارزش‌ها هیچ‌گاه محدود به دوره و برهه زمانی خاص نبوده و خداوند متعال به واسطه ابزار و الگوهای مختلف راه رسیدن به عبد الهی بودن را به انسان‌ها نشان می‌دهد. البته در این مسیر افرادی نیز هستند که قصد دارند با ترفندها و فریب‌های مختلف انسان را از مسیر درست بازدارند که در این زمان هوشیاری و آگاه به شرایط زمانه بودن به فرد برای انتخاب راه درست کمک می‌کند.

بیشتر بخوانید:

• دوراندیشی در کلام حضرت علی(ع)
• چگونگی مهارت نفس از نگاه حضرت علی(ع)
• چگونگی کنترل زبان از نگاه نهج‌البلاغه
• نسخه حضرت علی(ع) برای خانه تکانی دل
• اهمیت دعا در کلام امیرالمؤمنین(ع)

ارکان ایمان

وی به فرازی از حکمت سی‌و‌یکم نهج‌البلاغه که مولا(ع) می‌فرماید: «وَ سُئِلَ (علیه السلام) عَنِ الْإِيمَانِ، فَقَالَ الْإِيمَانُ عَلَى أَرْبَعِ دَعَائِمَ: عَلَى الصَّبْرِ وَ الْيَقِينِ وَ الْعَدْلِ وَ الْجِهَاد، از حضرتش در رابطه با ایمان سؤال شد، پاسخ داد: ایمان استوار بر چهار پایه است: شکیبایی، باور، عدالت، جهاد» استناد کرد و افزود: رزمندگان اسلام در طول هشت سال دفاع مقدس به ارزش‌های اسلامی اعتقاد و باور داشتند و برای پاسداشت اعتقادات و آرمان‌ها از تمام هستی خود گذشتند.

صابری‌نسب صبر را یکی از مبانی ارزشی رزمندگان اسلام در طول جنگ تحمیلی دانست و ادامه داد: تمام شاخصه‌های رفتاری و ارکان ایمان که مولا علی(ع) در نهج‌البلاغه از آن یاد فرمودند بین رزمندگان موج می‌زد و این شاخصه‌ها بین فرماندهانی همچون همت، باقری، جهان‌آرا، باکری و ... بیش از دیگران نمود عینی داشت و به واسطه همین باورها به فیض شهادت نیز نائل آمدند.

وی به تشریح جهاد پرداخت و افزود: جهاد در راه خدا در قالب‌های مختلف تعریف شده و در هیچ زمانی از بین نخواهد رفت. فقط شاید از معنی به معنی دیگر تبدیل شود. برای نمونه در هشت سال دفاع مقدس جهاد به‌صورت نبرد فیزیکی بود و امروز جهاد در قامت ابعاد فرهنگی، مذهبی و اعتقادی تعریف می‌شود. البته جهاد سیاسی، جهاد علمی و سایر ابعاد نیز مورد توجه است که در جایگاه خود معنا دارد.

صابری‌نسب در ادامه توضیحات خود گفت: انسان‌های مجاهد در مسیر مبارزه با موانعی برخورد کرده و با تلاش مصاعف سعی دارند این موانع را از بین ببرند. اگر در مسیر جهاد، مانع و دشمنی وجود نداشته باشد، بدون تردید مبارزه معنای واقعی ندارد. سعی انسان در از بین بردن این موانع باعث می‌شود تا مبارزه معنا پیدا کرده و در مسیر درست قرار بگیرد. رزمندگان در سال‌های جنگ در برابر رژیم بعث عراق جهاد را تحقق بخشیده و باعث شدند نیروهای دیگر مردمی نیز به آنان بپیوندند و در نهایت به پیروزی برسند.

آراستگی جهادگران به زینت تقوا

این مدرس دانشگاه با استناد به فرازی از خطبه 27 نهج‌البلاغه که می‌فرماید: «فَإِنَّ الْجِهَادَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ، فَتَحَهُ اللهُ لِخاصَّةِ أَوْلِیائِهِ، جهاد درى از درهاى بهشت است و خداوند این در را به روی دوستان خاص خود گشوده است»، به تشریح اهمیت جهاد پرداخت و ادامه داد: جهاد اصغر(مبارزه با دشمن ظاهری) و جهاد اکبر(مبارزه با نفس اماره) دو نوع جهادی است که در کتاب‌های دینی بارها در مورد آن شنیده و خوانده‌ایم. ایشان در ادامه این فراز در توصیف جهادگران آوردند: «وَ هُوَ لِباسُ التَّقْوَى وَ دِرْعُ اللهِ الْحَصِینَةُ وَ جُنَّتُهُ الْوَثِیقَةُ، و آن لباس تقوا زره محکم خداوند و سپر مطمئن او است». بیان این جملات بیانگر این است که مجاهدان باید به زینت تقوا آراسته باشند تا بتوانند از سر موانع عبور کنند.

صابری‌نسب تصریح کرد: مقام معظم رهبری در کنار دو واژه جهاد اصغر و جهاد اکبر از واژه جهاد کبیر نیز یاد کرده‌اند که این امر در دنیای فعلی که دشمن با تمام ابزار خود برای انحراف ذهن نوجوانان و جوانان ما به میدان آمده است ضرورت پیدا کرده است. این توصیه رهبری ریشه در آیات الهی دارد که می‌تواند به آیه 52 سوره مبارکه «فرقان»: «فَلَا تُطِعِ الْكَافِرِينَ وَجَاهِدْهُمْ بِهِ جِهَادًا كَبِيرًا، پس از كافران اطاعت مكن و با [الهام گرفتن از] قرآن با آنان به جهادى بزرگ بپرداز» اشاره کرد.

این پژوهشگر در ادامه به خطبه 47 از نهج‌البلاغه: «اللهَ اللهَ فِي الْجِهَادِ بِأَمْوَالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ وَ أَلْسِنَتِكُمْ فِي سَبِيلِ اللهِ، خدا را خدا را كه در جهاد با مال و جان و زبان خويش در راه خداوند كوتاهى نكنيد [و از هر سه وسيله در اين راه بهره گیرید» اشاره و اظهار کرد: جهاد با انفس در معنای حضور در میادین نبرد، جهاد مال نیز حمایت مالی و جهاد زبان تبلیغ برای ترویج امر الهی برای حفظ اسلام و قرآن تعبیر می‌شود.

صابری‌نسب در پایان از اساتید دانشگاهی و فرهنگیان فعال در آموزش و پرورش خواست تا از تبلیغ زبانی در خصوص مسائل فرهنگی کوتاهی نکرده و با تمام قوا از مبانی قرآنی و سیره اهل‌بیت(ع) برای نشر آموزه‌های دینی الهام بگیرند. جهاد با زبان زمینه رشد، پیشرفت و آبادانی در ابعاد مختلف را فراهم می‌کند. نبی مکرم اسلام(ص) نیز فرمودند: «آنانی که جهاد در راه خدا را ترک کنند فقیر و ذلیل شده و دینشان به تدریج از بین می‌رود»؛ از این رو در شرایط کنونی که دشمن با تمام ابزار رسانه‌ای و تبلیغی به میدان آمده شایسته نیست ما اساتید دانشگاه و مدرسان در مدارس سکوت کرده و کار را فقط برعهده دولتمردان و مسئولان فرهنگی بگذاریم.