حجتالاسلام سیدرضا هاشمی، مدرس حوزه علمیه خراسانجنوبی در گفتوگو با ایکنا از خراسانجنوبی در مورد پیادهسازی اصل اعتدال در زندگی اظهار کرد: اعتدال یکی از مهمترین مؤلفههای زندگی است؛ مفهوم اعتدال برگرفته از عدل بوده و به معنای قرار دادن هر چیز در جای خود است. در آموزههای قرآنی توجه بسیاری به اعتدال شده است؛ اعتدالی که به پایبندی به ارزشها تأکید دارد.
وی با بیان اینکه انسان معتدل فردی است که میداند چه رفتاری را در چه زمان و مکانی از خود نشان دهد، افزود: خداوند در آیه ۱۴۳ سوره مبارکه بقره میفرماید: «وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ وَيَكُونَ الرَّسُولُ عَلَيْكُمْ شَهِيدًا وَمَا جَعَلْنَا الْقِبْلَةَ الَّتِي كُنْتَ عَلَيْهَا إِلَّا لِنَعْلَمَ مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ مِمَّنْ يَنْقَلِبُ عَلَى عَقِبَيْهِ وَإِنْ كَانَتْ لَكَبِيرَةً إِلَّا عَلَى الَّذِينَ هَدَى اللَّهُ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ إِنَّ اللَّهَ بِالنَّاسِ لَرَءُوفٌ رَحِيمٌ؛ و ما همچنان شما مسلمین را به آیین اسلام هدایت کردیم و به سیرت نیکو بیاراستیم تا گواه مردم باشید و پیغمبر نیز گواه شما باشد تا شما از وی بیاموزید و ای پیغمبر ما قبلهای را که بر آن بودی تغییر ندادیم مگر برای اینکه بیازماییم و جدا کنیم گروهی را که از پیغمبر خدا پیروی میکنند از آنان که عقبگرد کنند و به مخالفت او برخیزند و این تغییر قبله بسی بزرگ نمود جز در نظر هدایت یافتگان خدا؛ و خداوند اجر پایداری شما را در راه ایمان تباه نگرداند که خدا به خلق مشفق و مهربان است.»
این مدرس حوزه علمیه گفت: بنابراین خداوند مسلمین را به اعتدال و میانهروی تشویق کرده است. روزانه در محیط خانوادگی و یا اجتماعی بهدلیل همین عدم اعتدال و یا افراط و تفریط در امری مشکلاتی ایجاد میشود که نه تنها فرد بلکه دیگران را نیز تحتتأثیر قرار میدهد. اگر انسان الگویی در زندگی نداشته باشد نخواهد توانست در حوزه اعتدال و مسیر مستقیم حرکت کند؛ این فرد بر رفتار خود مسلط نبوده و نمیتواند به تقوا گرایش پیدا کند؛ بنابراین توجه به آنچه اهل بیت(ع) در زندگی خود داشتهاند، میتواند ما را از زیادهروی و کندرو بودن در مفاهیم اهل بیت(ع) و سبک زندگی آنان دور کند.
هاشمی ادامه داد: راهنماییهای عقل از همین الگوگیری از اهل بیت(ع) رشد پیدا میکند و این راهنمایی مانع از افراط و تفریط در امور میشود. بنابراین، پیروی از الگوهای اسلامی یا همان راهنمایان دین مهمترین اصل در اعتدالگرایی در زندگی است.
این مدرس حوزه علمیه بیان کرد: رسول خدا(ص) در رفتار فردی، در خانواده و اجتماع، در اداره امور و سیاست، در رویارویی با دشمنان و حتی در میدان نبرد، اعتدال را پاس میداشت و از افراط و تفریط در هر کاری پرهیز میکرد و میفرمود: «یا ایها الناس علیکم بالقصد، علیکم بالقصد، علیکم بالقصد؛ ای مردم بر شما باد به میانهروی، بر شما باد به میانهروی، بر شما باد به میانهروی»؛ متأسفانه، بیشتر افراد و بسیاری از جوامع، در حیات خود فاقد این اصل بوده و هستند، بنابراین یا درگیر افراط شده و یا در تفریط غلتیدهاند و از مسیر صحیح و طریق کمال و هدایت خارج شدهاند.
وی با بیان اینکه ریشه بسیاری از انحرافات فردی و اجتماعی را میتوان در عدم رعایت اصل اعتدال پیدا کرد، تصریح کرد: اعتدال و میانهروی از دیدگاه اسلام، قلمرو وسیعی دارد و در هر موقعیتی بهعنوان یک اصل خللناپذیر اسلامی مطرح میشود و ابعاد فردی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی، عقیدتی را از جزئیترین تا مهمترین موضوعات دربر میگیرد.
هاشمی ادامه داد: اسلام اعتدال را در زمینه امور فردی و شخصی، اعم از عبادت، گفتار، رفتار منظور داشته و بر آن تأکید میورزد. حتی اعتدال تا آنجا مهم است که با اینکه عبادت از شریفترین مقولات محسوب میشود، اسلام اعتدال و میانهروی در آن را امری مهم دانسته است و رسول اکرم(ص) میفرماید: «إنّ هذا الدِّينَ مَتِينٌ فَأوغِلُوا فيهِ برِفقٍ ، و لا تُكَرِّهُوا عِبادَةَ اللّه ِ إلى عِبادِ اللّه ِ فتكونوا كالراكِبِ المُنْبَتِّ الذي لا سَفَرا قَطَعَ و لا ظَهْرا أبقى؛ این دین محکم و متین است. پس با ملایمت در آن درآیید و عبادت خدا را به بندگان خدا با کراهت تحمیل نکنید تا مانند سوار درماندهای باشید که نه مسافت پیموده و نه مرکبی به جا گذاشته است.»
این مدرس حوزه علمیه با بیان اینکه آنان که اندازه نمیشناسند و در هر امری زیادهروی یا کوتاهی میکنند، به مقصد نمیرسند، بیان کرد: در اصول آموزشی نیز بسیاری از والدین و مربیان، اصل اعتدال را رعایت نکرده و نه تنها از تلاش خود نتیجهای نمیگیرند، بلکه گاهی رفتارشان سبب واکنش و نتایج منفی میشود.
وی با بیان اینکه در آموزش تعالیم اسلامی به فرزندان، شرط اساسی رعایت اعتدال و ملایمت است، چراکه زیادهروی در عبادات و تحمیل آن بر دیگران، رویگردانی آنان را از عبادت و دین، در پی خواهد داشت، تصریح کرد: اینگونه افراطها، هم برای افراطکننده و هم برای کسانی که ناظر اینگونه روشها هستند، زیانآور است. برای افراطکننده مضر است، چراکه روش افراطی قابل دوام نیست و دیر یا زود خسته میشود و برای ناظران زیانبخش است، چراکه آنها را از گرایش به مذهب و پذیرش تکالیف دینی باز میدارد.
هاشمی یادآور شد: اسلام دین اعتدال و ملایمت است. دینی که به همه امور در جای خود توجه داشته و حتی در مورد سخن گفتن و راه رفتن نیز به اعتدال توجه دارد، بنابراین با پیروی از راهنمایان دین، رسولان و امامان میتوان به خط اعتدالی دین نزدیک و روی آن راه رفت؛ تنها باید کمی به آموزهها دل سپرد.
