آثار و پیامدهای سوءظن و بدگمانی

به گزارش ایکنا از لرستان، حجت‌الاسلام سیداسماعیل حسینی‌مازندرانی، رئیس عقیدتی، سیاسی نیروی انتظامی لرستان امروز، هفتم مهرماه در جمع پرسنل فرماندهی انتظامی لرستان با بیان اینکه حُسن ظن برترین سجایای اخلاقی و سوءظن و بدگمانی یکی از بیماری‌های خطرناک روحی و سرچشمه بسیاری از ناکامی‌ها و ناامیدی‌ها، رنج‌ها و محنت‌ها است، گفت: بدبینی آثار و پیامدهای نامطلوبی دارد که بی‌اعتمادی، دوست‌گریزی، تجسس، کینه‌توزی، فساد عبادت و هلاکت از جمله آثار و پیامدهای آن به شمار می‌رود.

وی با بیان اینکه سوءظن و بدگمانی از جمله گناهانی است که در قرآن کریم و روایات هم از پیامدها و ضررهای آن سخن به میان آمده است، افزود: خدای متعال در آیه ۱۲ سوره حجرات با این مضمون «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ» فرموده است: «ای اهل ایمان، از بسیار پندارها در حق یکدیگر اجتناب کنید که برخی ظن و پندارها معصیت است» که شروع فرمان اجتناب از گناه با تعبیر «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا» حاوی این پیام است که ایمان مشروط به رعایت اموری است که یکی از آن‌ها دوری از گناه سوظن به افراد است پس کسی ایمان راستین دارد که از گفتمان بد بپرهیزد.

حسینی‌مازندرانی با اشاره به اینکه بدگمانی نوعی بیماری فکری و اخلاقی محسوب می‌شود و امام علی(ع) فرموده است: خوش‌گمانی و حُسن ظن از برترین سجایای اخلاقی و بهترین عطایاست که مایه آسایش دل و سلامت دین است، ادامه داد: در روایتی آمده است که اصحاب پیامبراکرم(ص) نزد آن حضرت می‌آمدند و گاهی به حقیقت و گاهی هم به خلاف از یکدیگر بدگویی می‌کردند تا جایی که پیامبر(ص) به مردم فرمود: «هیچ کس اجازه ندارد درباره یارانم به من چیزی بگوید، دائماً نزد من نیایید و از یکدیگر بدگویی نکنید من مایل هستم وقتی میان شما می‌آیم، سلیم و صدر باشم» که این اخلاق نبوی گویای این مطلب است که مسلمانان در جامعه اسلامی باید با خوش‌بینی با افراد مواجه شوند.

این کارشناس مذهبی با اشاره به اینکه پیامبراکرم(ص) در وصف فضیلت اخلاقی حُسن ظن نیز فرموده است: «هر کس با مردم گمان نیک و حُسن ظن داشته باشد محبت آن‌ها را هم به دست می‌آورد» اظهار کرد: سوءظن یکی از بیماری‌های خطرناک روحی است که آثار و پیامدهای بسیار خطرناک و نامطلوبی دارد، اولین آثار نامطلوب آن خودآزاری است این در حالی است که اولین زیان سوءظن نصیب خود شخص شده و باعث می‌شود شخص بدبین با هراس و نگرانی به سر ببرد.

رئیس عقیدتی، سیاسی نیروی انتظامی لرستان با بیان اینکه آثار و پیامدهای دوم سوظن مردم‌آزاری است افراد بدبین خواسته یا ناخواسته زمینه آزار روحی و روانی دیگران را فراهم می‌کنند، اضافه کرد: یکی از زیانبارترین نتایج سوظن این است که رشته الفت و مودت مردم از بین می‌رود و موجب تفرقه و جدایی از همدیگر می‌شود. امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: بر هر کسی بدگمانی غلبه کند هرگونه صلح و صفا میان او و دوستانش از بین می‌رود، همچنین فرمود: مراقب باشید سوءظن دوست تو را از تو نگیرد.

حسینی‌مازندرانی با بیان اینکه اثر بد دیگر سوءظن تحلیل نادرست است، گفت: سوءظن آفتی بزرگ برای سنجش منطقی انسان است به گونه‌ای که هرگز نمی‌توان به صورت عقل‌پسند و واقع‌بینانه حوادث را بررسی کرد و امام علی(ع) در این رابطه فرموده است: «کسی که سوءظن داشته باشد تفکر او هم بد می‌شود».

این کارشناس مذهبی با اشاره به اینکه فرد بدبین زندگی را بر خود و خانواده‌اش تلخ می‌کند، افزود: از نظر فرد بدبین اغلب رفتارهای همسرش مشکوک و نادرست است و به خاطر همین خیال واهی موجب اعتراضات بی‌اساس، پرخاشگری‌ها و دخالت‌های ناروا می‌شود کمااینکه امروز درصد بسیاری از طلاق‌ها بر اثر سوظن است.

وی با اشاره به اینکه سوءظن از نظر جامعه‌شناسی آفت بزرگ همبستگی اجتماعی است و گاه موجب اختلاف و نزاع در جامعه می‌شود به طوری که امنیت جامعه به خطر می‌افتد، ادامه داد: سوءظن عامل بسیاری از جنگ‌ها، نزاع‌ها، حوادث، مصائب، تشکیل پرونده‌های جنایی می‌شود و امام علی(ع) فرموده است: «سوءظن کارها را به فساد می‌کشاند و مردم را به انواع بدی‌ها وادار می‌کند».

رئیس عقیدتی، سیاسی نیروی انتظامی لرستان با بیان اینکه یکی از آثار سوءظن این است که عبادات آدمی را تباه و بار گناهان را زیاد می‌کند، اظهار کرد: فراموش کردن عیب خود از دیگر آثار سوءظن است کسی که سوءظن به مردم دارد و سوءظن خوی او شده است، هیچ‌گاه عیب و نقص‌های خودش را نمی‌بیند و همه روزه به عیب‌هایش افزوده می‌شود تا هلاک شود.

وی با یادآوری اینکه سوءظن نسبت به دیگران از گناهان کبیره است و قرآن به صراحت آن را گناه شمرده و اگر به صراحت از این گناه توبه صورت نگیرد، عقوبت اخروی هم در پی خواهد داشت، در رابطه با موارد جواز سوءظن و بدگمانی، گفت: در برخی موارد به طور مصداقی و موردی جایز است که انسان بدگمان باشد و از خوش‌گمانی پرهیز کند چراکه خوش گمانی و حُسن ظن زیاد موجب سوءاستفاده دیگران می‌شود.

حسینی با بیان اینکه شخص خوش‌گمان از جایی که خوش‌گمان است قطعاً ضربه خواهد خورد، افزود: خوش‌گمانی و حُسن ظن تا جایی خوب است که فرد همه اسرار و رازها را به دیگران نگوید لذا رگه‌ای از بدگمانی و سوءظن لازم است تا اسرار را حفظ کرد. امام صادق(ع) نیز در این رابطه فرموده است: «زمین خوردن ناشی از اطمینان کامل بخشودنی نیست، پس سوءظن در برخی از محیط‌ها، زمان‌ها و شرایط‌های لازم باید باشد.