ضرورت عبور از فعالیت‌های نمادین در مسیر تحقق «زندگی قرآنی» در جامعه

حجت‌الاسلام والمسلمین علی تقی‌زاده، رئیس سازمان دارالقرآن‌ الکریم در گفت‌وگو با ایکنا با اشاره به نگاه راهبردی رهبر معظم انقلاب در حوزه قرآن کریم اظهار کرد: اگر بخواهیم نقشه راه قرآنی کشور را به‌درستی ترسیم کنیم، باید ابتدا به این سؤال بنیادین پاسخ دهیم که غایت همه تلاش‌های قرآنی چیست. از منظر رهبر انقلاب، هدف نهایی نه صرفاً افزایش آمار حافظان یا برگزاری محافل متعدد، بلکه رسیدن به جامعه‌ای است که «زندگی قرآنی» در آن جریان داشته باشد.

وی افزود: حفظ قرآن، قرائت، تلاوت، آموزش مفاهیم، تولید آثار هنری و رسانه‌ای قرآنی، همگی ارزشمند و ضروری‌اند، اما اینها ابزار و مقدمه‌اند، نه مقصد. مقصد آن است که قرآن وارد زیست روزمره مردم شود؛ در تصمیم‌ها، روابط اجتماعی، سبک خانواده، اقتصاد، اخلاق و حتی نگاه ما به آینده اثر بگذارد.

تأکید رهبر انقلاب بر تربیت جامعه قرآنیِ اهل تدبر

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم با اشاره به بیانات مکرر رهبر معظم انقلاب درباره تربیت ده‌ میلیون حافظ قرآن گفت: نکته مهم در فرمایشات ایشان، صرف عدد نیست. آنچه مورد تأکید قرار گرفته، تربیت جامعه‌ای اهل انس و تدبر در قرآن است. جامعه‌ای که قرآن را می‌خواند، می‌فهمد، درباره آن می‌اندیشد و در نهایت بر اساس آن عمل می‌کند.

تقی‌زاده تصریح کرد: اگر حفظ قرآن به تدبر منتهی نشود و تدبر به تغییر رفتار نینجامد، عملاً از روح پیام قرآن فاصله گرفته‌ایم. قرآن کتاب زندگی است و نمی‌توان آن را به حوزه آیینی یا مناسبتی محدود کرد.

میثاق عمومی قرآن؛ مسئولیت همگانی در تبیین آیات الهی

وی با اشاره به مفهوم «میثاق الهی» در قرآن کریم بیان کرد: قرآن کریم تنها برای قشر خاصی نازل نشده و فهم و تبیین آن نیز مسئولیتی همگانی است. هر کسی که بهره‌ای حتی اندک از قرآن دارد، در برابر دیگران مسئول است.

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم افزود: این تصور که فقط قاریان، حافظان یا مفسران باید پیام قرآن را منتقل کنند، نگاهی ناقص است. حتی کودکی که چند آیه آموخته، یا مادری که در خانه نکته‌ای از قرآن را فهمیده، می‌تواند و باید آن را با اطرافیان خود در میان بگذارد. این همان میثاق عمومی قرآن است که نباید به فراموشی سپرده شود.

بازنگری در کارنامه چهار دهه فعالیت قرآنی

تقی‌زاده با نگاهی آسیب‌شناسانه به فعالیت‌های قرآنی چهار دهه گذشته اظهار کرد: امروز لازم است با شجاعت و صداقت، عملکرد خود را ارزیابی کنیم. باید بپرسیم آیا آنچه در قالب جلسات، محافل، مسابقات و برنامه‌های قرآنی انجام داده‌ایم، واقعاً به انس عمومی و تدبر در قرآن منجر شده یا خیر.

وی ادامه داد: اگر پاسخ این سؤال منفی باشد، به این معنا نیست که تلاش‌ها بی‌ارزش بوده، اما نشان می‌دهد که نیازمند اصلاح مسیر هستیم. هر فعالیت قرآنی که نتواند سبک زندگی افراد را حتی به اندازه اندک تحت تأثیر قرار دهد، از هدف اصلی فاصله گرفته است.

نقش کلیدی رسانه و هنر در مردمی‌سازی قرآن

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم رسانه‌ها و هنر را از مهم‌ترین ابزار‌های تحقق زندگی قرآنی دانست و گفت: اگر می‌خواهیم پیام قرآن به ده‌ها میلیون نفر از مردم کشور برسد، نمی‌توانیم صرفاً به روش‌های سنتی اکتفا کنیم. امروز رسانه و هنر، زبان غالب جامعه هستند و باید از این ظرفیت به‌صورت هوشمندانه استفاده کرد.

وی تأکید کرد: تغییر انگاره‌های اجتماعی، اصلاح نگرش‌ها و ایجاد مطالبه عمومی برای زیست قرآنی، بدون نقش‌آفرینی جدی رسانه‌ها ممکن نیست. هنر نیز می‌تواند مفاهیم عمیق قرآنی را به زبانی ساده، جذاب و ماندگار به مردم منتقل کند.

«نهضت ملی زندگی با آیه‌ها»؛ گامی به سوی عمومی‌سازی قرآن

تقی‌زاده در ادامه، طرح «نهضت ملی زندگی با آیه‌ها» را یکی از مهم‌ترین اقدامات برای مردمی‌سازی معارف قرآن دانست و گفت: این نهضت با هدف خارج کردن قرآن از انحصار محافل خاص و وارد کردن آن به متن زندگی مردم طراحی شده است.

وی افزود: در این چارچوب، تربیت سفیران قرآنی اهمیت ویژه‌ای دارد. این سفیران باید در خانواده‌ها، محلات، محیط‌های کاری و فضای مجازی فعال باشند تا حلقه‌های میانی جامعه قرآنی شکل بگیرد و جریان قرآنی کشور از حالت جزیره‌ای خارج شود.

ظرفیت‌های اجتماعی و اقتصادی فعالیت‌های قرآنی

رئیس سازمان دارالقرآن الکریم با اشاره به ظرفیت‌های اقتصادی فعالیت‌های قرآنی گفت: جامعه ایمانی و قرآنی می‌تواند از نظر امکانات، منابع و ظرفیت‌های مالی نیز تقویت شود، اما آنچه اهمیت دارد، رعایت عدالت در بهره‌مندی است.

وی تصریح کرد: منابع مالی نباید صرفاً در اختیار گروه‌های محدود قرار گیرد، بلکه باید در خدمت گسترش جلسات مردمی، آموزش‌های فراگیر و تقویت زیرساخت‌های قرآنی در سراسر کشور باشد. عدالت، یکی از اصول بنیادین قرآن است و فعالیت‌های قرآنی نیز باید آینه این اصل باشند.

تقی‌زاده تأکید کرد: اگر قرآن به‌درستی فهم و اجرا شود، می‌تواند پاسخ‌گوی بسیاری از مسائل فردی و اجتماعی جامعه امروز باشد. تحقق زندگی قرآنی، نه یک آرمان دست‌نیافتنی، بلکه مسیری روشن است که با انس، تدبر، عمل و مشارکت عمومی می‌توان به آن رسید.